________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
= E = B
જૈન ધર્મમાં દેવ-ગુરુ-ધર્માંનું સ્વરૂપ
ક્વનનો વધુ જનરલ
લેખક : માસ્તર ખુબચંદ કેશવલાલ-સિરોહી (રાજસ્થાન )
છે.
ક્ષ
છતાં
અન્ય
એટલુ તે ચોક્કસ છે કે કા પણ ધર્મ પ્રત્ર'કની ધર્મ પ્રવર્તીના કાઇ પણ ઉદ્દેશને અનુસરીને જ હાય છે. એટલે તે તે ધન અનુસરનારાઓએ તે ઉદ્દેશા પ્રત્યે અવશ્ય લક્ષ્યબિંદુ રાખવુ જોઇએ. ઉદ્દેશ સારા હોવા છતાં પણુ તે ઉદ્દેશે સિદ્ધ કરવા માટે સાધનપ્રવૃત્તિ ઉત્તમ કાટીની ન હોય તો પણ ઉચ્ચ ઉદ્દેશાનો સિંદ્ધતા અસભવિત બને આસ્તિક કહેવાતા સમાના ઉદ્દેશ માત્ર પ્રાપ્તિનો જ છે. એ અવિસ વાદ વાત છે, તેમ તે મેક્ષપ્રાપ્તિને યોગ્ય પ્રવૃત્તિ જૈનદર્શીનમાં શા કરતાં ભિન્ન કાળની છે. કાર કદાચ એમ કહે કે પ્રવૃત્તિ ભિન્ન છતાં ધ્યેય એક હોવાથી સ દર્શીતા સરખાં જ છે યા તેા એક જ છે એમ માનવામાં શુ' વાંધા છે ? પશુ સ દર્શનને એક જ કહેવાની આ દલીલ વ્યાજબી નથી, કારણ કે મનેરથ માત્રથી કાર્ય સિદ્ધિ થતી નથી. ઇચ્છિત સ્થાને પહોંચવા માટે પ્રયાણ કરવાની ગમનપ્રવૃત્તિ માને અનુરૂપ હાવા જોઇએ. અન્યથા ગમનપ્રત્તિથી ઇચ્છિત સ્થાનની પ્રાપ્તિ અસભવિત બને છે. એ રીતે માક્ષપ્રાપ્તિરૂપ સ્થિત સ્થાન પ્રાપ્ત કરવા માટેની પ્રવૃત્તિની ભિન્નતા ચા માર્ગની અભિજ્ઞતાને અંગે ધ્યેય એક હાવા છતાં સદનને સરખા કહી દેવાની માન્યતા નાની! તા કદાપિ નહિં જ સ્વીકારે.
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
જૈનદર્શન એ સ્વતંત્રદર્શીન છે, તેની માન્યતામાં અન્ય દર્શના સાથે અમુક રીતે મળતાપણ હોવા છતાં અન્ય ઘણી રીતે ભિન્નતા છે. તે તે સિવાય મેક્ષપ્રાપ્તિના સાધનરૂપ દેવ, ચુરુ અને ધમ અ ંગેની માન્યતામાં પણુ જૈનદર્શન અન્ય દાનેા કરતાં સર્વોથા અલગ છે તે આ લેખમાં દર્શાવવાનુ છે, જેથી વાંચકા સ્પષ્ટ સમજી શકશે કે જૈન ધર્મી અન્ય કૈાઇ ધર્મોની શાખારૂપે નથી જ,
જૈન દનમાં દેવ(પગેશ્વર)ની માન્યતા અને મહત્તા ભૌતિક પદાર્થીની પ્રાપ્તિના મહિનાને અંગ, તેમજ શત્રુના સંહાર કે મિત્ર ના ભક્તના પાલતુને અંગે માનવામાં આવી નથી.
જેમા પૃથ્વી, પાણી, પહાડ કે હવા ઉબરના આવિર્ભાવથી પરમેશ્વરની મદુત્તા માનતા નથી. અસુર કે રાક્ષસેના નાશને પણ પરમેશ્વરૂપ માતા નથી. વળી ભકતોને ચાલાક, મૂલાક કે વ અણુ કરવાના સામર્થ્યને ધંધો ગણતા નથી, પરતુ જૈન ધમ માં પરમેશ્વરનું જે મહત્તા માનવામાં આવી છે, તે કુલ આત્માના સ્વરૂપને સાચી રીતે જણાવી આત્માના અસાધારણ ગુણને અસાધારણું રીતે રોકવાવાળાં એવાં કમાના આવવાના અને બંધાવવાના રસ્તા સમખવી, તેના વિપાકાની ભાવ કરતા સાચી રીતે વર્ણવીને તેવાં કર્માંન શકવાનાં સાધના અને બધાયેલ કર્મોને સર્વથા તે!ડી નાખા સ^થા અને સદાને માટે આત્માના શુદ્ધ સ્વરૃપે આત્માને રહેવાનું સમાવનાર હોવાથી જૈનાએ પરમેશ્વરની મહત્તા માની છે. જેન દર્શાનારાનું કહેવું એવુ છે કે-જે ધર્મશાસ્ત્રોમાં પોલિક બાહ્ય આધિભૌતિક પદાર્થને ધ્રુવસ ઉપાધિરૂપ અને સાંસારરૂપ માનવા–મનાવવામાં આવે છે તે ધર્મશાસ્ત્રો પ્રત્યે શ્રદ્દા ધરાવનારાઓએ પરમેશ્વરની મદ્દત્તા આધિભૌતિક પદાર્થોના સર્જન-વિસર્જન કે દાનદ્વારાઅે નહીં માનતાં આત્મદર્શન અને આત્મસ્વરૂપના આવિર્ભાવ તરીકે જ માનવી ઉચિત છે. જૈન ધર્મમાં પરમેશ્વરને દુન્યવી નવાઇમાં મહત્તારાપણુ કરી મેટાસના પદે નહિં ચઢાવતાં સંયમ, તપ, પરિષદ્ધસહન, ઉપસ – પરાજ્ય અને ધર્મ-શુધ્ધાની બની, પુણ્ય અને પાપનું સ્વરૂપ તથા છાંડવાલાયક, આદરવાલાયક અને +(220)+<
For Private And Personal Use Only
