________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૧૮
જેન ધર્મ પ્રકાશ
[ચત્ર
હતી. પ્રભુ મહાવીરે આ દિશામાં ઉપદેશ શરૂ કર્યો, “ જીવો અને જીવવા દો ” આ મંત્ર બરાબર સમજાવ્યો. સૈ પ્રાણીને જીવવાને હક્ક સરખે છે, કેઈના હકક ઉપર ત્રાપ મારી શકાય નહીં. સુખ ભોગવવાની ઇચ્છા રાખનારે સુખનું દાન કરવું જોઈએ. બીજા જીવોને સુખી કરે તે જ સુખી થાય. દુઃખ આપીને સુખની ઈચ્છા કઈ રાખી શકે જ નહીં. જો આપણને જીવન વહાલું છે તે સર્વ જીવોને તે વહાલું હોવું જોઇએ. નિરપરાધી જીવને દુઃખી કરનાર ઘેર નર્કમાં જાય છે અને ત્યાં તેનાં ફળ ભોગવે છે. પાપથી છવો સુખી થઈ શકે નહીં, ઝેર ખાવું અને બચવાની આશા રાખવી એ કાર્ય જ અસંભવિત છે. પ્રભુને આ બધ આર્યાવર્તમાં ફેલાય અને અહિંસાને દિગ્વિજય થયો.
પ્રભુના બેધમાંથી અભ્યાસ અથે નીચેના મુદ્દા તારવી શકાય. ૧ જે છ આત્માના સ્વભાવરૂપ જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્રને સમ્યફ પ્રકારે સેવે છે તે
જીવ સંસારને પાર કરી શકે છે. ૨ જીવને તરવાને મારું પ્રથમ દષ્ટિએ ત્યાગ માર્ગ છે. તે તપના તાડન વિના કર્મરૂપી દેવ છૂટતો નથી. કે જેઓ જ્ઞાન અને ક્રિયાને સમ્યફ પ્રકારે સુમેળ સાધે છે તે જ મેક્ષને પામે છે. ૫ જ્યાં એકાંત ભાવ છે ત્યાં અજ્ઞાન છે, કે જેનાથી રાગ અને દ્વેષ વધે છે. રાગ
દેવ વધવાથી સંસાર વધે છે જેથી રાગ દ્વેષથી મુક્ત થવું એ જ કર્તવ્ય છે. ૬ મુમુક્ષ અને અધ્યવસાય છવને ધર્મ સાથે જોડવાને જ હોય છે. ૭ હું અને મારું એ સંસારની દ્વિરૂપ આવૃત્તિ છે. ૮ અજીવ આવરણે આત્માનું શુદ્ધિકરણ કર્યું છે. ૯ અહિંસા, સંયમ અને તપ આ ત્રણ દરવાજામાંથી મોશે પહોંચાય છે. ૧૦ જ્યાં શુભાશુભ વિકલ્પ નથી ત્યાં નિર્ભર છે.
પ્રભુ મહાવીરનો જીવનવિકાસ એ દીર્ધકાલીન છે. દરેક જીવાત્માને આત્મવિકાસ સરખો નથી, કેટલાક જીવાત્માઓ સ્વભાવથી જ આત્મવિકાસને પામે છે ત્યારે કેટલાક સ્વભાવથી જ આત્મવિકાસને પામતા નથી, આ એને સ્વભાવ-દેષ છે. કોઈ કોઈ જીવાત્માઓ હજુ વિકાસને પંથે વળ્યા નથી. ત્યારે કેટલાક લાયકાતવાળા છતાં સાધનને અભાવે વિકાસને પામી શકતા નથી. કેટલાક જીવે દીર્ધકાલીન વિકાસગામી ત્યારે કોઈ કઈ ક્ષણકાલીન વિકાસગામી હોય છે. પ્રભુ મહાવીરના ૨૭ ભવ અને કાળચક્રને વિચાર કરતાં તેમજ કર્મના સમુદાયને ઉદય જોતાં પ્રભુ દીર્ધકાલીન વિકાસગામી ગણાય છે કે જે બીજા તીર્થંકરો કરતાં વધારેમાં વધારે છે. ક્ષણકાલીન વિકાસગામી જવામાં માતા મરુદેવાજીનું જ નામ મૂકી શકાય. બીજા મોક્ષગામી છે તે અર્ધપુદગલપરાવર્તની અંદર થોડા જ કાળમાં ત્રીજે ભવે, પાંચમે ભવે,
For Private And Personal Use Only
