________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૩૪
સર્વ ધર્મની તા ' શોભતી નથી. આત્મપ્રશંસા કરનારાઓ વિદ્વાનોની દષ્ટિએ મMની પંક્તિમાંજ મુકાય છે. અધિકાર કે ઐશ્વર્યને મદ પ્રાયે કેઈકને જ આવતું નથી. જો કે તેનું પરિણામ સારું આવતું નથી. લોકોમાં તે અધિકારી તેછડો ગણાય છે અને અધિકાર પરથી દૂર થાય છે ત્યારે કે તેને હલકે ગણું તેની કિંમતમાં શૂન્ય મુકે છે. તપસ્યાદિ કરનારા તેમજ ધાર્મિક ક્રિયા કરનારા પણ કેટલાક અભિમાનના આવેશમાં આવે છે. પોતે બીજાઓ કરતાં વધારે શ્રેષ્ઠ છે એમ માને છે અને મનાવવા ઈછે છે. પરંતુ તેથી તેની શ્રેષ્ઠતા ગણાતી નથી.ગર્વ બીજી પણ અનેક પ્રકારની હાનિ કરે છે. શાસ્ત્રકાર કહે છે કે-“વિનય શ્રુત તપ, શીલ વિવર્ગ હણે સવે, આન તે જ્ઞાન ભંજક હવે ભવભવે,” માન, અભિમાન, ગર્વ, મદ ઈત્યાદિ પર્યાયી શબ્દજ છે. ગર્વ કરવાથી વિનય, તપ, શીલ, અને ધર્મ અર્થ ને કામ એ ત્રણે વર્ગ હણાય છે–તેનો નાશ થાય છે અને ભવભવમાં પણ માન જ્ઞાનને વિનાશ કરનાર થાય છે. અભિમાની વિનયહીન હોવાથી જ્ઞાન મેળવી શકતા નથી, કાર
કે જ્ઞાન મેળવવાનું પરમ સાધનજ વિનય છે. કદિ જ્ઞાન મેળવેલ હોય તે તે પણ અભિમાન કરવાથી આવરિત થઈ જાય છે. ધનને ગર્વ કરનાર તે તદન મૂજ ગણુય છે. કારણ કે આ દુનીઆમાં એક બીજાથી અધિક દ્રવ્યવાન અનેક મનુષ્યો હોય છે. જ્યારે પિતાથી અધિક બીજા છે ત્યારે પિતે શેનું અભિમાન કરે છે? શેને ગર્વ કરે છે? એક માણસની કુલ મીલ્કત જેટલી એક દિવસની આયપતવાળા પણ આં દુનીઆમાં હયાત સંભળાય છે, માટે ધનને ગર્વ જે ધર્મ પ્રાપ્ત કરવાની ઈચ્છા હોય તે ઉત્તમ પુરૂષે કદાપિ કરે નહીં. ગર્વિષ્ટ માણસના હૃદયમાં ધર્મ પ્રવેશ કરી શકતો નથી-કરવાને ઈચ્છતો નથી. ધ. નાદિકને ગર્વ પરિણામે જેનો જેને તે ગર્વ કરે છે, તે તે સંબંધમાં જ હીનપણું પ્રાપ્ત કરાવે છે. માટે જ આ ભવમાં કે પરવાવમાં ધન, વિદ્યા, એશ્વર્ય, અધિકારાદિ. કમાં વધવું હોય તે ઉત્તમ પુરૂષે તેને ગર્વ કદિ પણ કરે નહીં. ધર્મની ગ્યતા મેળવવાનું એ એક પરમ સાધન છે.
ધર્મની એગ્યતા સંપાદન કરવાના સંબંધમાં અગીયારમું વાય એ કહ્યું છે કે
વિઘ કુતિકુત્રાદ–દુઃખી જનોના દુઃખો દૂર કરવાની ઇચ્છા રાખવી. આ વાકયમાં “ઈચ્છા રાખવી” એમ કહ્યું છે, તેટલા ઉપરથી માત્ર ઈચ્છા જ રાખવી એમ સમજવાનું નથી, પરંતુ પિતાની શકિતથી જેના દુઃખનું નિવારણ થઈ શકે તેમ હેય તેના દુઃખનું તો નિવારણ કરવું. પરંતુ જેનું દુઃખ પિતાથી નિવારણ થઈ શકે તેમ ન હોય તેને દુઃખનું નિવારણ કરવાની ઈચ્છા રાખવા સાથે
For Private And Personal Use Only
