________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
साधर्मी वात्सल्य. जिनः समानधर्माएाः, सार्मिका नदाहताः । विधापि तेपां वात्सल्यं, कार्य तदिति सप्तमः ॥१॥ समानधार्मिकान् वीक्ष्य, वात्सत्यं स्नेहनिर्जरम् ।
मात्रादिस्व ननादिन्योऽप्यधिकं क्रियते मुदा ॥२॥
ભાવાર્થ– શ્રી જિનેશ્વરે સમાન ધર્મવાળાને સાધર્મિક કહેલા છે, તે સાધર્મિકનું દ્રવ્ય અને ભાવ એ બંને પ્રકારે વાત્સલ્ય કરવું તે વાત્સલ્ય નામને સાતમે દર્શનાચાર કહેવાય છે. ૧. સમાન ધર્મવાળાને જોઈને માતાપિતા વિગેરે સ્વજ કરતાં પણ અધિક ગાઢ સ્નેહ પૂર્વક હર્ષથી તેમનું વાત્સલ્ય કરવું.”૨.
આ બે લેકનું તાત્પર્ય એવું છે કે સમાન ધર્મવાળા તે સાધર્મિક કહેવાય છે. તેમાં પ્રવચન અને લિગએ બનેવડે સાધુ સાધ્વી તથા કેવળ પ્રવચનવડે શ્રાવક શ્રાવિકા સાધર્મિક કહેવાય છે, તેમાં સાધુ સાધ્વીએ આચાર્ય, ગ્લાન, બાઘુર્ણિક (પ્રહુણમુનિ), તપસ્વી, બાલ, વૃદ્ધ, નવદીક્ષિત શિષ્ય વિગેરેનું વિશેષ કરીને વાત્સલ્ય કરવું, તેમજ પુલ બનાદિ અપેક્ષાએ શ્રાવક શ્રાવિકાનું પણ સર્વ શકિત વડે દ્રવ્ય ભાવ બંને પ્રકારનું વાત્સલ તેને ઉપકારાદિ કરવા વડે કરવું અને શ્રાવક, શ્રાવક શ્રાવિકાનું કુમારપાળ રાજાની જેમ યથાગ્ય વાત્સલ્ય કરવું
કુમારપાળ રાજાનું દૃષ્ટાંત. શ્રી પાટણમાં પરમશ્રાદ્ધ શ્રી કુમારપાળ રાજા જ્યારે સ્નાત્ર પૂજા તથા પિષધ વિગેરે ધર્મકાર્ય કરતા હતા, ત્યારે એક હજાર ને આઠસો શ્રેણીઓ તેની સહાયમાં રહેતા હતા. તેઓને રાજાએ સુખી કરેલા હતા. શ્રાવક પાસેથી દર વરસે આ તે તેર લાખ રૂપિઆને કર માફ કરેલ હતું તેમજ નબળી સ્થિતિમાં આવી પટેલે કઈ પણ સાધર્મિક રાજાને ઘેર જતે તે તેને રાજા એક હજાર દીનાર આપતા હતા. એ પ્રમાણે કરવામાં કુલ મળીને એક વર્ષે એક કરોડ રૂપિઆને વ્યય થતે હતે. તેવી રીતે ચાર વર્ષમાં ચિદ કરેડ દ્રવ્યને વ્યય કર્યો. એકદા કઈ મહેધરી ( મેસરી ) વાણીયાએ દાણચોરી કરી, તે દાણલેનાર અધિકારીના જાણવામાં આવ્યું તેથી તે વણિકને દેરડાથી બાંધીને માર મારતા રાજાની પાસે લઈ ગયા; તે વણિકને બીજો કોઈ જીવિતને ઉપાય નહીં સૂઝવાથી અવર જાણીને તેણે શ્રાવકો જિનેશ્વરની પૂજા સમયે ઉદર, ઉસ્થળ, કંઠ અને કપાળ એ ચાર રસ્થાને જેવાં તિલક કરે છે તેવાં કેસર મિશ્રિત ચંદનના ચાર
For Private And Personal Use Only
