________________
તે નવીન પાતાની સાથે લેતા જાય છે.
એક વાર સાંજે પાનાચ'દ શેઠ પેઢી પર આવ્યા. ને નવીનને બોલાવીને કહ્યું ઃ નવીન ભાઈ આપણે પેલું તારી ખાતું નીલમ તે સાવ ભૂલી ગયા. હવે બજાર સારે છે. એટલે પેટી મગાવ તા વેચી દેવાય.
નવીને તરત જ માણસ ને માકલી ખા પાસેથી પેટી મગાવી ને ઉચાડીને હ્રાથમાં લઈને જોયુ ત્યાં તે ખારીએથી રસ્તા પર બા કર્યાં.
હું હું', નવીન, એ શું ફેકી દીધુ` ? “કાકા, એ તે પૈકું નીલમ જ ના!' ક્કી શા માટે દીધું' ?
એ નીલમ જ કર્યા હતુ અંતેા હતેા લીલા કાચના કટકા,'
વ્હાય નહિ, હેય નહિં ? કાકા હસતા હસતા માલ્યા..
‘ન હોય શું? નીલમ હાંત તે શું ફેકી દઉં 1 નવીન બેન્ચે પણ કાકા, તમેય એને પારખી ન શકયા ? આવા કટકા માટે તમે મને મખમલની આવી સરસ પેટી આપી ’
11
ભાઈ મારી આંખે નિહ દેખાયુ હોય એમ એવુ જ છે?'
તા પછી કાકા તે દિવસે તમે મને કેમ ના કહ્યું કે આ નીલમ નથી પણ કાચને ફટકા છે. નવીન મલ્યે,
‘ભાઈ, કહેવા કહેવાના ય વખત હાય છે. કવખતે કહેલુ મેળ આની સાચુ હાય તે પણ નકામુ જાય છે, ચેાગ્ય વખતે કહેલુ
લાભ કરે છે. પ્રેમચંદ શેઠે જણુાબુ' ને વળી ખાંભા ખાઈને મેલ્યા. તે દિવસે જે મે’ તને કહ્યું હોત તો લેાકા કહેત કે માણેકચ'દ ગયા એટલે પ્રેમચંદને આંખની પશુ શરમ ન આવી અને અણુસમજી છેકરાને ખેતમાં, લામાં તે કહેત પણ તારી માને પણ મારા માટે એષુ' આવત મને ભાઈ તારા દિલમાં પણ ઝેર વસત. આ બધુ હું એક પળમાં જોઈ ગયા. એટલે મેં' તને તે દિવસે ન કહ્યું આજે તને પેાતાને સ્પષ્ટ દેખાયુ' એટલે મને નિરાંત વળી છે.'
‘પણુ કાકા તમે મને અને મારી માને કેટલાં બધાં વર્ષે ભ્રમમાં રાખ્યાં નવીન બોલ્યા,' તમે બહુ ધીરજ રાખી. ‘ભાઈ તને ભ્રમમાં ૨ પે ને તું જાતે અને પારખી લે ત્યાં સુધી ધીરજ રાખી. એનાં પરિણામ માજે હું જે છું ના ? મેં ખીરજ રાખી ન હેાત તે! આ નવીન આજે
મારે છે તેવે મારે ન હેાત અને માણેક ચંદના ઉપકાર વાળવાને વખત મને ન મળત, નવીન, તારે ભ્રમ હું કાડુ' એના કરતાં તારા ભ્રમ તુ' જાતે જ કાઢે એ વધારે સારૂ નહિ? પ્રેમચંદ શેઠે કહ્યું. લાકા બીજને ભૂલે તાવવાની મહેનત કરે છે. તેના કરતાં બીનને પેાતાની ભુલ સમજાય એ માટે મહેનત કરતા હાય તે દુનિયા ભારે સુખી થાય.
પ્રેમચંદ શેઠ મનમાં ગવ અને માનદ માનતા ઘેર ગયા અને નવીન ા ખડતલ રેસાની ભાવભીની કુનેહના મનમાં વખાણુ કરતે નીલમની સાચી હકીકત ખાને જણાવવા માટે પેઢીમાંથી વહેલા ઘેર ગયા.
