Book Title: Buddha ane Gopa Author(s): Sukhlal Sanghavi Publisher: Z_Darshan_ane_Chintan_Part_2_004635.pdf View full book textPage 3
________________ બુદ્ધ અને ગાયા [ ૬૭૩ ચાહતાં હાય છે, પણ એ ચાહતા પાછા બન્ને ઉમેદવારોમાં સમાન સમજણ્ અને નિર્ભય તેમ જ મોકળા મનથી એકખીજા સાથે વિચારની આપલે આપણે જોતા નથી. જ્યારે બુદ્ધ અને ગેાપામાં તે બધાથી ઊલટું છે. બુદ્ધ જેટલા સમજદાર, ગેાપા તેથી જરાય ઓછી સમજદાર નથી જણાતી. મુદ્દ જેટલા માકળા મનથી વાત કરે છે, તેથી જરાય આછા મેાકળા મનથી ગાપા મુદ્દે સાથે વાત નથી કરતી. બુદ્ધે ધનુવિદ્યા દ્વારા પરાક્રમને પો તે બતાવે જ છે, પણ તે ઉપરાંત જે અનેક વિદ્યાઓ અને ફળાઓમાં પોતાનું ચઢિયાતાપણું બતાવે છે તે રામ, કૃષ્ણ આદિ બીજા કાઈના લગ્નપ્રસંગમાં આપણે નથી જોતા. બીજા અનેક રોમાંચકારી પ્રસગેમાં સૌથી ચઢી જાય એવા પ્રસંગ તે એ છે કે, ગેઞપા સાસુ-સસરા અને બીજા અનેક વડીલે સમક્ષ જરા પણ પડદે ન કરવાની પોતાની મક્કમ વૃત્તિનું એક ભવ્ય, ઉદાત્ત અને કુશળ તેમ જ વીર્ નારીને શોભે તેવી દલીલોથી સમન કરે છે, એ સમથૅન આજની સમજદાર, શિક્ષિત અને સંસ્કારી વીર કન્યાના સમન કરતાં જરાય ઊતરે એવું નથી. જે લેખકે લલિતવિસ્તરમાં આ પ્રસંગ આલેખ્યા છે, તેનામાં શ્રમણુપરપરા અને તેમાંય ખાસ કરી બૌદ્ધ પર’પરામાં સ્થપાયેલી સમાનતા અને મુક્તતાની ભાવના મુદ્દે અને ગૈાપાતા. વરણ-પ્રસંગ લઈ તે બ ૢ રજૂ કરી છે. લેખક ગમે તે પ્રદેશને હાય, ગમે તે કામ કે જાતિને હાય, છતાં એણે યુદ્ધ અને ગેાપાના પાત્રાલેખનમાં સ્ત્રી-પુરુષની સમાનતાની ભાવના એટલી બધી ઊંચી કક્ષાએ ર. કરી છે કે તે આજે સત્ર માન્ય થાય તેવી છે. ખુદ્દ ને ગેાપા એ બન્ને પાત્રા કપિલવસ્તુનાં નિવાસી છે. બન્ને શાકય જેવા પ્રસિદ્ધ કુળનાં સંતાન છે; નેપાળ જેવા પર્વતીય પ્રદેશની મુક્ત હવામાં ઊછરેલાં છે, એ અર્ધું હોવા છતાં છેવટે બન્નેના સંબંધ બૌદ્ધ પરંપરામાં પવસાન પામે છે અને બૌદ્ધ પર પરાતુ સ્ત્રી-પુરુષનું સમાનતાનું ધારણ ખીચ્છ કાઈ પણ પરંપરા કરતાં તેટલા પ્રાચીન સમયમાં પણ કેટલું ચિઢયાતું હતું એ વસ્તુ ખુદ્દ અને ગેાપાના સંવાદ, મિલન અને પરીક્ષણ-પ્રસંગોમાં આપણે વાંચીએ છીએ, મને લાગે છે કે લલિતવિસ્તરને આટલા ભાગ જુદી જુદી ભાષાઓ દ્વારા સામાન્ય જનતા સમક્ષ આવતા રહ્યો હાત, તે ગમે તેટલાં વિદેશી આક્રમણા અને બીજા ભયસ્થાના હૈાવા છતાં પણ, ભારતીય નારીનું, ખાસ કરી સવણ ગણાતી કામાના નારીવનું, આટલું બધું પતન ન થાત અને આજે અનેકવિધ છૂટા ભોગવવા જે યુરેાપ-અમેરિકાના નારીને ખુલો લેવા પડે છે, તે કરતાં પણ સરસ દાખલા એકમાત્ર ગેપાના પ્રસંગમાંથી મળી ૪૩ Jain Education International For Private & Personal Use Only www.jainelibrary.orgPage Navigation
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
