________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ખાતર જે માત્ર બે જ નમસ્કારે કોતરાવવા હેત, પ્રાચીન કેટલું અને પાછળથી ઉમેરણ કેટલું તે તે પણ તેમાં ફેરફાર કરી સિદ્ધાની આગળ સવ નકકી કરવું મુશ્કેલ છે, છતાં આ થેરાવલીને સાવ (સર્વ) વિશેષણ ન ઉમેર્યું હોત. આચાર્યો, ધાનીપૂર્વક ઉપયોગ કરવામાં વાંધા જેવું નથી. ઉપાધ્યાય અને સાધુઓને નમસ્કારના મંત્રે પાછ- ભ. મહાવીરના મામા અને વિશાલી મહાજનળના સમયમાં ઉમેરાયા હોય અને આ ઉમેરે કરતી તંત્રના રાજા ચેટકે પિતાની એક પુત્રી ચેલણ વખતે સિદ્ધાન પાસેથી સવ વિશેષણ ખસેડી મગધના રાજા બિંબિસારને (શ્રેણિકને) પરણાવી લgi ની આગળ મૂકયું હોય તેમ જણાય છે. હતી. તેમના પુત્ર અજાતશત્રુઓ (કેણિક) પિતાના શિલાલેખમાં પછીના શબ્દો છે.
માતામહ ચેટકને હરાવી વૈશાલીનું રાજ્ય મગધમાં
ભેળવી દીધું હતું એ અતિહાસિક હકીકત છે. પન મહાન માધવાર ચેતના - ચેટક એ નામ નથી પણ અટક છે. જેવી રીતે થRવન કુટિવન વતુરતજુદતપુન- મિથિલાના રાજાઓ પિતાની અટક જનકથી અને દિન ઝિંપતિના સિનિ લાવે.. પ્રાગતિના રાજાઓ પિતાની અટક નરકથી
એર મહારાજ મહામેઘવાહન ચેતવંશ- ઓળખાતા, તેવી જ રીતે વિશાલીના રાજાઓ વર્ધન, પ્રશસ્ત લક્ષણવાળા, ચારે દિશામાં ફેલા- પિતાની અટક ચટકથી ઓળખાતા. થરાવલીકાર યેલા ગુણવાળા, કલિંગાધિપતિ શ્રી ખારવેલે.... કહે છે કે આ સમયે વૈશાલીને સ્વરાજ શોભાય આમાં એર શબ્દનો અર્થ સમજાતું નથી. ચેટક નાસીને પોતાના સાસરા કલિંગના રાજા ખારવેલને પુત્ર વક્રદેવ આવા જ એક શિલા- સુચન પાસે ગયો. સુલેચનને પુત્ર ન હતા લેખમાં વેર શબ્દ વાપરે છે. એર અથવા વેર એટલે તેણે પિતાના જમાઈ ભરાયને પોતાને કઈ મહત્તાસૂચક વિશેષણ હશે તેમ જણાય ઉત્તરાધિકારી બનાવ્યું અને સુલેચનના મૃત્યુ છે. મહામેઘવાહન એ કલિંગાધિપતિઓનું બિરૂદ પછી શોભનરાય ચેટ (ચેટક) કલિંગની રાજગાદી હોય તેમ લાગે છે. વક્રદેવ પણ આ બિરૂદ ઉપર બેઠો. ત્યારથી કલિંગમાં ચેટ રાજવંશ શરૂ વાપરે છે ખારવેલના સમકાલીન આંધ્ર રાજાઓ થયો. ખારવેલ ચેટ રાજવંશને હતો એટલે શિલાઆવી જાતનું બિરૂદ “સાતવાહન વાપરે છે. લેખને રેત શબ્દ એ ચેદિ કે ચૈત્ર ન હોતાં ચેટ સાત એટલે ઘોડે અને મહામેઘ એ હાથીનું છે. આ પ્રમાણપૂર્વકની હકીકત સ્વીકારી લેવા સૂચક છે. ચેતવંશવર્ધન આ શબ્દો ખૂબ જેવી છે. જ મહત્ત્વના છે. કેટલાક વિદ્વાને ચેતને ચેદિને ઘેરાવલીકારના જણાવ્યા પ્રમાણે વિ. નિ. સં. અપભ્રંશ ગણી ખારવેલને વત્સના દિવંશમાંથી (વીર નિર્વાણ સંવત) ૧૮માં શોભનરાય કલિંગની ઊતરી આવેલ ગણે છે, તે વળી બીજા કેટલાક રાજગાદી ઉપર બેઠો. તેના વંશમાં પાંચમી પેઢીએ વિદ્વાને તેને ચિત્રને અપભ્રંશ ગણી ખારવેલને વી. નિ. સં. ૧૪૯માં ચંડરાય રાજા થયે. તે કઈક અજાણ્યા ચિત્રવંશને માને છે. આ બાબ- સમયે મગધમાં આઠમ નંદ રાજ્ય કરતા હતા. તે તમાં જેની હિમવત્ થેરાવલી જુદા જ પ્રકાશ અતિશય લેભી હતે. મહારાજા શ્રેણિકે કુમાર પાડે છે. તેની તરફ વિદ્વાનેનું ધ્યાન ગયું નથી. પર્વત ઉપર જે જિનમંદિર બંધાવ્યું હતું અને જેમાં હિમવત્ નામના એક પ્રસિદ્ધ સ્થવિર જેમાં સુધર્મ સ્વામીના શુભ હસ્તે ભ. રાષભદેવની ઈ. સ.ની ત્રીજી સદીમાં થઈ ગયા છે. આ થેરાવલી સુવર્ણ પ્રતિમા પધરાવી હતી, તે મંદિર તેડી તે કદાચ તેમની કૃતિ હોય. પરંતુ પાછળથી તેમાં સુવર્ણ પ્રતિમાને આઠમ નંદ ચંડરાયને હરાવી સુધારાવધારા થયા હોય તેમ જણાય છે એટલે ઉપાડી ગયા. ત્યાર બાદ શોભનરાયની આઠમી
૨૦૪
આત્માનંદ પ્રકાશ
For Private And Personal Use Only
