________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
કર્મબંધ અને પુરુષાર્થ
અને મેટર-ડાઇવરનો બ્રેક મારવાના સમય અગેની કરી લે છે. પૂર્વભવના કર્મબંધની આ વાતની પાછળ ખોટી ગણતરીઓનું એ મિશ્ર પરિણામ હોય છે.
એટલી બધી ગેરસમજ કે અતાન વ્યાપેલાં છે. કે થડા સમય પહેલાં અમદાવાદમાં રેલવે સીંગ તેથી માણસે દલી, પ્રમાદી અને પુરુષાર્થહી બની પાસે એક રાહદારી એન્જિનના બમ્પરની હડફેટમાં ગયા છે. પોતાની ભૂલે, પિતાનાં દુષણે, આળસ આવી જતાં મૃત્યુ પામ્યો હતે. તે માણસ ટ્રેન અને પિતાના અનેતિક કાર્યોને દેષને ટોપલા પણ આવતી હતી ત્યારે તેના પાટાથી થોડે આધે ઉભે તેઓ પૂર્વભવનાં કર્મો ઉપર ઓઢાડતા બની ગયા છે. રહ્યો હતો. તેના પિતાને અયા વિના પસાર થઈ અમુક સ્ત્રી કે પુરુષ લાંબા વખતથી રોગથી જશે એવી તેની ગણતરી હતી, પરંતુ ટ્રેનના ડબાની પીડાતા હોય, કેઈ કુટુંબ ધનવાનમાંથી ધનહીન બની પહોળાઇની તેની ગણતરી બેટી હતી; અથવા ડબી ગયું હોય, કઈ પ્રદેશમાં ઓછો વરસાદ પડે હોય, કરતાં એન્જિનના મોખરે આવેલા બમ્પરની પહોળાઈ ધરતીકંપ થયો હોય કે રેલનું સંકટ આવ્યું હોય, તે થોડી વધુ હોય છે તેની તેને સમજ નહતી. પરિણામે તુરત કેટલાક સમજુ માણસ અને મુખ્યત્વે કર્મવાદી તેનું મૃત્યુ થયું.
જેને કહી નાખશે કે જેવાં જેનાં કર્મ ! એમાં પિતે - ઓપરેશન ટેબલ પર મૃત્યુ પામતા દર્દીના સંબં
જાણે કશું કરવાનું ન હોય; પિતા પર જરાયે જવાબધમાં પણ દર્દી અંગેની, પ્રકૃતિ અંગેની, તેની શક્તિના
દારી આવતી ન હય, અરે પોતે એ સ્થિતિ માટે ટકાવ અંગેની કે કોઈ ટેકનિકલ ગેરસમજ ઉવા માણુ
લગારે વિચારવા ભવાનું પણ ન હોય તેવું તે તરીની ભૂલ જવાબદાર હોય છે, જે સામાન્ય માણસ
કહેશે. કર્મબંધન, પ્રારબ્ધ કે સંચિત કર્મ અંગેની સમજી શકતા નથી પણ તજજ્ઞો સમજતા હોય છે.
માન્યતામાં એટલાં અજ્ઞાન અને જડતા ભરેલાં છે કે આવા બનાવોમાં મૃત્યુ નહિ પણ ખૂને થે થઈ જતાં
કોઈ જ્ઞાની મનાતે માણસ કાંઈ ખોટું કે અનતિક હોય છે. એવા માણસની જિંદગી કેટલી લાંબી હતી
કામ કરે છે ત્યારે લોકો તેના ગતભવે બંધાયેલા કર્મને તે ભલે ન જાણી શકાય તેવી વાત હોય, પણ
દેષ કાઢવા મંડી જાય છે! “જ્ઞાનીને પણ બાંધેલા મૃત્યુનું કારણ તો શોધી સ્પષ્ટ કરી શકાય તેવું હવા છતાં અકસ્માતની માન્યતા ભાય. ઇશ્વરેચ્છા કે કર્મ- કમ ભગગ્યા વિના 2 થતા નથી ” એમ કહી બંધને વચ્ચે લાવવા તે બુદ્ધિની જડતા છે. એ અજ્ઞાન
તેના પ્રગટ પીપ ઉપર અદ્રષ્ય એવા ગત ભલે બાધેલાં
કાપનિક કર્મનું રૂપાળું અસ્તર ચડાવે છે! સાચા માણસને ખૂબ પચી ગયું છે. લોહીમાં પેસી ગયું છે અને એથી જ તે કઈ બનાવનું કારણ શોધવાની જ
પાપી, દેશી, પ્રમાદી અને અજ્ઞાની માણસને જાણે તકલીફ ન લેતાં એકદમ ભાગ્ય, ઈશ્વરેચ્છા કે કર્મબં, સમાજમાં બચાવ કરવામાં ધમાં રહેલો હોય એમ ધની ક૯ ના પાસે દેડી જાય છે. આ રીતે પોષાતું માની લે કે તેના દોષ શોધવાને બદલે તેને ગતભવના રહેલું અજ્ઞાન માણસને હીનપુરુષાથ, નિષ્ક્રિય કિંવા કર્તવ્યથી પરાવૃત્ત-વિમુખ બનાવી મૂકે છે. એ જ
જ્યાં ભય સંકટનું કારણ સહેલાઈથી શોધી કે અજ્ઞાન તેને માણસ મિટાવી હેવાન બનાવી શકે છે સમજી શકાય તેમ હોય, એટલું જ નહિ પણ એ
કારણનું પ્રયત્ન વડે નિવારણ પણ કરી શકાય તેમ ગત ભવના કર્મબંધ પર દોષારોપણ
હોય, ત્યાંય પૂર્વભવના કર્મબંધને હડ માણસની ભણેલા-ગણેલા માણસે માને છે ખરા, કે કારણ સાંસારિક, માનસિક કે આધ્યાત્મિક શક્તિનું દેવાળું વિના કાર્ય નીપજતું નથી, પણ જ્યારે માણસના
કાઢનારે બને છે. વિના વિચારે કર્મબંધનનો જાપ સુખ કે દુઃખનું કોઈ દ્રશ્ય કારણું માલુમ ન પડે ત્યારે જ૫નારાઓનું અતાન ધર્મગુઓ ટાળશે નહિ, ત્યાં અદશ્ય કારણ તો હોવું જ જોઈએ. અને તે પૂર્વે સુધી સમાજની મનોદશા વધુ ને વધુ સડ્યા કરવાની છે. ભવનું સારું કે માઠું કર્મબંધન જ હેય એ નિર્ણય
(“જૈન પ્રકાશ” માંથી સાભાર)
For Private And Personal Use Only
