________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૬૪
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ
વર્ષા–ચાતુર્માસ નજીક આવવાથી રસ્તામાં પડાવ બીલમાં મુખ બહાર કાયા રાખી રહ્યો. પછી કોઈ નાખ્યો. સંવત્સરીને દિવસ આવ્યો. વૈરઝેર ખમાવ્યા પૂજન કરે, પથર મારે, લાઠ્ઠી મારે શરત્રથી કાપે, સિવાય સાચું પ્રતિક્રમણ થાય નહિ. તેથી ક્ષમા પણ ક્ષમા એટલે ક્ષમા, એજ ક્ષમાના પ્રતાપે ઘેર ભાગવા ચંડપ્રદ્યોત પાસે જાય છે. ત્યાં ચંડપ્રદ્યોત કહે હિંસા કરનાર તિર્યંચ પણ આઠમા સહસ્ત્રાર દેવ છે કે જ્યાં સુધી સુવર્ણ ગુલિકા ન આપે ત્યાં સુધી લેકમાં ઋદ્ધિમાન દેવ થયે. હૃદયથી સાચી ક્ષમાપના નહિ આપી શકાય. વૈરને તમે શું કરે?, મૂળમાંથી કાઢવા સાચું પ્રતિક્રમણ કરવા, અધુરી તપ કર્યો હોય, અને બીજા દિવસે પારણાની ક્ષમાપના પુરી કરવા સુવર્ણ ગુલિકાને પાછી આપે
પુરી તૈયારી જે ન હોય તે ધમાધમ કરી મુકે. છે, અને સાચી ક્ષમાપના મેળવે છે. આનું નામ
તપનું ફળ ખાઈ જાઓ. અને ઉપરથી ગાઠના સાચી ક્ષમાપના,
ગોપી ચંદન બને. સાધુ ભગવંતોને “ક્ષમા શ્રમણ” કહેવાય છે તેમાં જે “ક્ષમા” વિશે પણ શ્રમણ (સાધુ) ને
જ્યાં સુધી સાચી મૈત્રી નહિ થાય ત્યાં સુધી આપવામાં આવ્યું છે. તે ક્ષમાગુણની વિશિષ્ટતા ?
યુદ્ધના ભણકારા પણ નજર સમક્ષ રહેવાના. સાચી
મૈત્રી થવાથી, અનિતિ, ચેરી, લુંટફાટ, મારામારી, બતાવનાર છે. ગૌતમબુદ્ધ એક સમયે પોતાના શિષ્યોનું જીવન
આપઘાત, ખુન, દુર્ભિક્ષ, ભય, આપોઆપ પલાયન
' થઈ જશે. અને દરેકના જીવનમાં શાંતિ શાંતિ શાંતિ નિર્મળ બનાવવા અનુપમ અમૃતરસને ઘુટડાને
જ ઘર કરી બેસશે. સ્વાદ કરાવતાં કહે છે કે-હે ભિક્ષુઓ ! તમે ગમે તેવા સંગમાં પણ ક્ષમાની મૂર્તિ બનજો, જરા પણ કુમારપાલ મહારાજાના રાજ્યમાં નામનિશાન ખિન્ન થશે નહિ, આ જીભડી કુવાકય ન ઉચારે ન હતું. કારણ એજ કે પિતાના અઢાર દેશમાં તેનું તમે ધ્યાન રાખજો, ક્રોધીને પણ પ્રેમરસથી મારી ” શબ્દ બોલે તો પણ રિક્ષા થતી, સાતે નાન કરાવજે, પૃથ્વી જેવા ગંભીર બનજે જેમ વ્યસને હિંસાનું કારણ જાણી, સાત માંદીનાં પૂતળાં પૃથ્વી સારી-નરસી દરેક વસ્તુને સંગ્રહ કરે છે. તેમ બનાવી મુખે મસી ચોપડી, ગધેડા પર બેસાડી ફૂટેલાં તમે પણ હદયને વિશાળ બનાવી સર્વને સમાવી વાજીંત્ર વગાડતાં પાટણમાં ફેરવી દેશ નિકાલ કર્યો લેશે. તો તમે મારા શિષ્ય ખરા. ક્રોધરૂપી દાવાન હતાં. બાઇબલમાં ઈશુખ્રિીસ્ત લખે છે કે મંદિરમાં ળની પાછળ કઈ પડશે નહિ, નહિ તે ક્રોડ વર્ષની નૈવેદ્ય ધરવા આવ્યા છે અને પગથીયાં પર ચડતાં કરેલી મહેનત બધી બાળી ભરમ કરી નાખશે.
યાદ આવે કે, મારે અમુક વ્યક્તિ સાથે અપરાધ એક મહાન તપસ્વી સાધુ ક્રોધને આધીન બન્યા,
થયેલ છે, તે ત્યાં એટલા પર જ નિવેદ્ય મુકી,
જેની સાથે વિરોધ થયો હોય, તેને ખમાવી પછી જ મિત્રની માફક આમંત્રણ આપ્યું, હૃદયમાં સ્થાન આપ્યું, આ નાની સરખી ભૂલથી ક્રોધને પ્રતાપે
નૈવેદ્ય ધરાવે તે જ ઈશ્વર પ્રસન્ન થાય. ચંડકૌશિક સર્ષ થયા. જેને દેખે તેના પ્રાણ લીધે ક્ષમા–પાંચ પ્રકારની છે (૧) ઉપકાર ક્ષમા જ છુટકે, દુર્ગતિમાં જવાના દરવાજા ખુલ્લા કર્યા, (૨) અપકારક્ષમા (૩) વિપાકક્ષમા (૪) આજ્ઞાક્ષમા પરંતુ શ્રમણ ભગવંત મહાવીરનો ભેટો થયે, તેમના (૫) ધર્મક્ષમાં. ઉપકાર ક્ષમા-ભૂતકાળમાં કેઈએ પુત્ર !તુક ! શબ્દથી પૂર્વભવનું મરણ થયું, ક્રોધનાં ઉપકાર કર્યો હોય, અને પછી તેના જ તરફથી કંઈ કડવાં ફળ જાણી, સર્વપ્રત્યે ક્ષ ધારણ કરી, નુકશાન થાય. ત્યારે પૂર્વકાલનો ઉપકાર જાણી ક્ષમા પ્રાણને પ્રતિજ્ઞાનું પાલન કરવું, એવો નિશ્ચય કરી ધારણ કરવી. આવી ક્ષમા કુતરા જેવા પ્રાણી પણ
For Private And Personal Use Only
