________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૩૮
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
ગાર્ડથ્ય જીવન.
વિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ.
(ગતાંક પૃષ્ઠ ૧૨૩ થી શરૂ) સાચું કહીએ તે ગાઈથ્ય જીવનમાં સ્ત્રીનું જ રાજ્ય હોય છે. ઘરમાં વૃદ્ધ સ્ત્રી જેવી રીતે ઈચ્છે છે અને ગૃહસ્થીને પ્રબંધ કરે છે તે રીતે જ થાય છે. નાની મોટી સઘળી વાતેમાં લોકોને એને મત પૂછવો પડે છે. વિશેષ કરીને બાલકોને તે એથી પણ વધારે સ્ત્રીઓ ઉપર નિર્ભર રહેવું પડે છે. જ્યારે બાળકોને કોઈ વસ્તુની જરૂર પડે છે અથવા તેને કઈ પ્રકારનું કષ્ટ પડે છે ત્યારે તેઓ તુરત માતાનું જ શરણ લે છે. માતા પણ તરતજ નેહપૂર્વક તેઓનાં કણનું નિવારણ કરી દે છે. જે એ ગૃહપ્રબન્ધ યાને ગૃહ–રાજ્ય સરલતા અને ઉત્તમતા પૂર્વક ચાલતો રહે તે સર્વ ગૃહસ્થી લેકેને કેવળ સ્વર્ગીય સુખની પ્રાપ્તિ થાય એટલું જ નહિ પરંતુ સમાજ અને દેશની ઉન્નતિ પણ સહજમાં જ થઈ જાય. ભગવાન મનુએ કહ્યું છે કે “યત્ર નાર્યસ્તુ પૂથને રમત્તે તત્ર દેવતા | અર્થાત જે ગૃહમાં સ્ત્રીઓનું માન સન્માન થાય છે ત્યાં દેવતાઓ રમણ કરે છે. આ કથનનું મુખ્ય તાત્પર્ય એ છે કે જે સ્ત્રીઓને એગ્ય આદર કરવામાં આવે, ગૃહસ્થના પ્રબન્ધને તેઓને પૂરેપૂરો અધિકાર આપવામાં આવે અને તેઓને કોઈપણ પ્રકારનું કષ્ટ પહોંચાડવામાં ન આવે તે પરિવારનાં સુખ અને સંપન્ન તાની પૂર્ણ વૃદ્ધિ થાય છે. માતાની ગોદમાં ખેલનાર નાનાં બાળકે આપણી ભાવી પ્રજાના બીજરૂપ છે. જે રૂપે એ બીજ અંકુરિત બનીને વધશે યાને ફુલશે ફાલશે તે રૂપમાં તે દેશની સ્થિતિમાં પણ પરિવર્તન થશે. મનુષ્યની પ્રવૃત્તિ તેમજ આચરણ વિગેરેનું સંગઠન કરવામાં સ્ત્રી જેટલી સમર્થ બને છે તેટલું સમર્થ બીજે કઈ શિક્ષક બની શકતો નથી. ચારિત્રની ઉન્નતિજ દેશની ઉન્નતિનું મુખ્ય લક્ષણ છે અને ચારિત્રની ઉન્નતિ સૌથી વધારે સ્ત્રીઓ તરફથીજ થઈ શકે છે. પુરૂષ તે જનસમાજનું બુદ્ધિસ્થાન અથવા મન છે, પરંતુ સ્ત્રી તો તેનું પ્રેમસ્થાન યાને હૃદય છે. પુરૂષ સમાજનું બળ છે, પરંતુ સ્ત્રીએ તેના સન્દર્ય, આભૂષણ અને સુખરૂપ છે. સ્ત્રીઓમાં પ્રેમભાવ ઘણેજ સ્વાભાવિક હોય છે, જેને લઈને મનનો પ્રભાવ બહુજ વધી જાય છે, એટલા માટે માનવ-જીવનની સમસ્ત ઉત્તમતા અથવા નિકૃષ્ટતા કેવળ સ્ત્રી જાતિ ઉપર નિર્ભર રહેલી છે એ કથનમાં લેશ પણ સંદેહ નથી.
માનવ-ચારિત્રના સંગઠનમાં દેશના ભવિષ્ય-નિર્માણમાં સ્ત્રીઓ ઘણું જ
For Private And Personal Use Only
