Book Title: Kumarsambhavadi Mahakavya Chatushkaritya Stotra Chatushtayi
Author(s): Shilchandrasuri
Publisher: ZZ_Anusandhan
Catalog link: https://jainqq.org/explore/229456/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIravisAgaragaNikRtA kumArasambhavAdimahAkAvyacatuSkarItyA stotracatuSTayI // saM. vijayazIlacandrasUri madhyakAlanA jaina munioe saMskRtabhASAmAM je racanAo karI che te jema vipula mAtrAmAM che tema adbhuta ane sarjaka prajJAnA vilakSaNa unmeSothI chalakAtI paNa che. hastapratiomAM, ane have to aDhaLaka mudrita sAmagrImAM paNa, AvI nAnI moTI racanAone avalokIe chIe, tyAre A vAtano yathArtha khyAla avazya Ave che. sadgata vidvAna prA. hIrAlAla rasikadAsa kApaDiyAe " jaina saMskRta sAhityano itihAsa" lakhyo che, temAM eka svataMtra grantha lakhIne umeravo paDe teTalI kRtio to te pachI, prakAzamAM AvI gaI che. ane prakAzamAM na AvelI kRtiono jathyo to hajI evA keTalA grantha mAgaze tenI kalpanA ja karavI paDe. 'anusandhAna' AraMbhAyuM tyAre teno pradhAna Azaya prAkRta saMskRtanA kSetranI mAhitI ApyA karavAno avazya hato, paNa te sAthe ja, saMprA. racanAonA saMpAdana - prakAzanano paNa Azaya hato ja, ane te AzayanuM zakya vizeSa pramANamAM anusaraNa thaI rahyuM che, te santoSaprada che. atre ApelI kRti, eka vilakSaNa 'vastu' laIne Ave che. saMskRta sAhityanAM prasiddha traNa mahAkAvyo tathA eka adbhuta jaina mahAkAvyanI anukRtirUpa cAra alaga alaga svataMtra racanAo A kRtimAM che. - jaina citrakalAmAM 'laghucitro 'nuM khUba calaNa rahyuM che. ajantA ilorAnA bRhatkAya bhitticitronuM atyanta laghu ane nAjuka anusaraNa eTale jaina pothIomAM sAMpaDatAM 'laghu citro' - Miniatures'. te ja rIte zilpakalAnA kSetramAM jainomAM 'avatAra caityo 'nuM vyApaka mahattva rahyuM che. jevA ke zatruMjayAvatAra caitya, giranArAvatAra caitya vagere. pahelAM to AkhuM svataMtra caitya (derAsara) baMdhAtuM, ane temAM AdinAthanI mUrti besADI te caityane 'zatruMjayAvatAra caitya' jetuM nAma apAtuM. kAlAntare, pASANanA tathA pachIthI dhAtumaya paTTa banavA mAMDyA. temAM kendramAM je te tIrthanA mukhya bhagavAna sthApavAmAM AvatA, athavA je te tIrthanI pratikRti doravAmAM AvatI; ane tene te te 'tIrthAvatAra' pratimArUpe oLakhavAmAM Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 AvatAM te te tIrtha/tIrtho pratyenA zraddhApUrNa lagAvane kAraNe bhAviko dvArA AvAM nirmANa thatAM, je Aje paNa chUTAchavAyAM cAlyA kare che. anusaraNa - avataraNanI A ja vibhAvanAne sAhityakSetramAM paNa svIkAravAmAM AvI. tenA pariNAme 'meghadUta'nI aneka samasyApUrtio tathA te prakAranAM anya nAnA moTAM sarjano maLyAM che. AvAM kAvyo mATe 'meghadUtAvatAra' evo zabda yojIe to kAMI khoTuM nathI. parantu, vilakSaNa pratibhAnI sarjakatAne phakta samasyApUrti ke pAdapUrtimA ja santoSa kema thAya ? te to anukaraNamAM paNa koIka vadhu sarjanAtmaka avanavA unmeSa pragaTAvavA tAkatI rahe che. enA e tAkamAMthI sarjAya che atre ApavAmAM AvelI (ane te prakAranI) adbhuta 'laghu' racanAo. 31 x mahAkavi kAlidAsanI mahAkAvyAtmaka racanAo jagavikhyAta che. kumArasambhava, raghuvaMza, meghadUta - e RNa temanI pramukha racanAo che. te traNe racanAonA dhvani ane racanArItine pakar3I laIne kartAe traNa laghu-kAvyaracanAo karI che, je kharekhara anupama che. AmAM pAtro judAM, prasaMgo ne pariveza judA; samAnatA mAtra zailInI pratibhAsaMpanna mANasanuM ja A kAma. 4 prathama racanA 'kumArasambhava'nI rItine anusare che. kumArasambhavanuM prathama pada che astyuttarasyAM dizi devatAtmA himAlayo nAma nagAdhirAjaH ', to A laghu racanAno prAraMbha 'astyatra bhUyaH zikharAnuSaGgI ziloccayo raivatakAbhidhAnaH ' evA padathI thAya che. kAlidAsanA prasaMgamAM prasiddha vAkya 'asti kazcid vAgvizeSaH ' enuM prathama pada 'asti', ku0saM0nI jema ja AmAM paNa kartAe gUMthyuM che, eTaluM ja nahi, ku.saM. mAM 'himAlaya'nI vAta che, to ahIM paNa 'raivataka' nI vAta dvArA parvatanI ja vAta thaI che. ku. saM. mAM ziva-pArvatInI vAta che, to ahIM neminAtha - rAjImatInI vAta mUkI che. bIjI racanA 'meghadUta'nI rIti pramANe che. prathama pada 'kazcit '. mandAkrAntA chanda, meghadUtamAM nAyaka virahAkula banIne nAyikAne sandezo pAThavavA mATe 'megha' ne sandezavAhaka banAve che. ahIM virahiNI nAyikA - rAjImatI nAyaka - neminAthane potAnI vAta pahoMcADavA mATe 'jyotsnA' ne sandezavAhikA Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 32 anusaMdhAna-23 banAve che. nAyikAnI vihvala ane tethI karuNa manodazAnuM varNana karI batAvavAmAM kavie dhArI saphalatA hAMsala karI che. trIjI racanA 'raghuvaMza' ne anusare che. prathama sarga anuSTup chandamAM che, 'vAg' zabdathI teno prArambha che, ane raghu-vaMzanu temAM vistRvarNana che; te pramANe ahIM paNa anuSTubh chanda dvArA ikSvAkuonA vaMzanu-RSabhadevanA vaMza- kavi majAnuM varNana Ape che; prArambha kare che 'vAg' zabdathI ja. cothI racanA te 'jinazataka'nA eka paricchedanI anukRtirUpa che. vikramanA 10mA zatakamAM thayelA vidvAna jaina muni-kavi jambUnAge 100 zloka ane cAra paricchedAtmaka mahAkAvya racyu cha : jinazataka. temAM sragdharA chandamAM, 25-25 padyonA cAra vibhAgomAM, jinabhagavAnanA ekeka aMganuM anupama varNana karela che. arthAlaMkAro tathA arthagAmbhIryathI chalakAtA te kAvyane zabdAlaMkAronI viziSTa camatkRtithI kavie evaM to maDhI dIdhuM che ke tene 'mahAkAvya' tarIke oLakhavAmAM koI ja khacakATa anubhavAto nathI. tenA prathama paricchedamAM AvatA 'jina-pAdavarNana' ne viSaya banAvIne kartAe te ja chandamAM te ja rItie 25 padyonI racanA ahIM ApI che. 26mAM padyamAM kartAe ja 'jinazataka'ne 'mahAkAvya' lekhe oLakhAvyu che. tema ja temAM thaela sUcanA mujaba A kAvya, pAdapUrtirUpe hovAnuM samajAya che. (A kSaNe, vihArayAtrAmA hovAne kAraNe, pustakonI anupasthitimAM, A mudde spaSTa vidhAna karavAnuM zakya nathI.) kartArnu nAma gaNi ravisAgara che, ane temanA gurunu nAma paM. rAjapAlagaNi che. A rAjapAlagaNi- nAma paM. rAjasAgara hovA, ane teo vAcaka harSasAgaranA ziSya hovAmuM, kartAe svayaM raghuvaMzAnukRta kAvyamA 26mA padyamAM sUcavyuM che. gacchano tathA samayano ullekha nathI. paNa anumAnataH tapagaccha ane sattaramo zataka lAge che. A kRtinI prati udayapuranA hAthIpoLa sarAyanA bhaNDAramA che, je parathI tenI jeroksa nakala meLavIne mitra muni zrIdhurandharavijayajIe mokalelI, tenA AdhAre A saMpAdana thayuM che. jeroksa ukelavAmAM jarA kaSTa thAya tema kharaM. keTaleka sthAne chUTI gaelA amuka pado tathA cothI racanAgata 23 Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 33 24-25 e traNa padyomA eka ThekANe nahi maLela ardhaM padya, ane tene kAraNe padyAMka ApavAmAM thaelI bhUla-ATaluM bAda karatAM ekaMdare prati zuddhaprAya che. cAra patronI prati che. tenI lekhanazailI jotAM te 17mA zatakamAM lakhAI hovArnu anumAna karI zakAya tema che. jo AnI anya prati kyAyathI jaDe to pAThameLavaNIpUrvaka zuddhatA ANI zakAya. eka sAmAnya tAraNa e nIkaLe che ke jaina munio, paraMparAgata rIteja, jaina na hoya tevAM paNa raghuvaMzAdi pAMca mahAkAvyo, vizada adhyayana karatA AvyA che, ane tene AtmasAt karIne te kAvyo upara TIkAo paNa lakhatA rahyA che, sAthe sAthe AvI vilakSaNa ane zreSTha racanAo paNa ApatA rahyA che. Ama karavAmAM temane saMpradAyabheda, dharmabheda, mantavyabheda jevAM kSullaka tattvo kadApi naDyA nathI. zrIsarcavide namaH // svastizriyaH sarvajinAn praNatya tAn, stoSye kilAhaM vRSabhaM ca neminam / rItyA samAsena kumArasambhava-zrImeghadUtAkhya-raghUruvaMzyayA // 1 // astyatra bhUyaHzikharAnuSaGgI ziloccayo raivatakAbhidhAnaH / anekasaupasamAgamena garIyasI saMsthitimAdadhAnaH // 2 // sarveSu zaileSvayameva tuGgaH zrRGga samAruhya yadIyamuccam / samAgataH kelicikIrSayeti vRndArakaughairavadhAryate sma // 3 // evaM na cettanna kimAruroha jinaM jigISuH kusumAyudho'yam / yathAtathaM tadbhuvi yo'lpazakti-ryat so'dhiroDhuM prabhavedanuccam // 4 // yugmam / / kAThinyamAsId vacanIyatAyai na yasya bhUyaH sukhasiddhihetoH / yadekadoSo mahimacchidena lAvaNyabhartuH saritAM vibhorvA ||5|| azokavRkSasya yamAzritasya cchAyAM suzImAmanubhUya martyaH / anantakAlaM vapuSAM sahAyau nirAcakArAkhilazokatApau // 6 // Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 34 anusaMdhAna - 23 yatra sthitAnAM sahakArakANAM svAdUni khaNDAni rasAlayAni / pANau samAdAya mudA lihanta - stRpyanti devA iva dehabhAjaH ||7|| yadIyakhAnirvarivartita bhUyo mAhAtmyabhRt kalpalateva nRNAm / samagra sampattividhAnaheto - bibhrAjiratnaprakaraM dadhAnA ||8|| niSpannamAdAya yadIyakhAnau svarNAdidhAtuM kamalAnidAnam / jIvanti niHsvA hRdi dInabhAvA bhUyo'rthinastyAgadhiyo dadante // 9 // yadIyakhAneH zuci cInapiSTa-mAnAyya dAsyA saha mAninIbhiH | mUrdhni kriyante tilakAni nUnaM virAjinAnAracanAvizeSaiH // 10 // sadauSadhIrbhAvukakarmakartrIH saMprApya yasmAdbhuvi bobhavIti / sukhI hRSIkANi paTUni bibhra-jjano manovAJchitavastulAbhAt // 11 // yasminnupasthAya purogavidyA - dharaiH sAdhayituM kRtecchaiH / prabhUyate tatra bhavatsakAzA-danAbi (vi) lAmnAyamavApya puNyAt // 12 // ArUDhamuccaiH sumanaHsamUhaM krIDArthamAlokya sahAGganAbhiH / kadApi mA bhUt svapadasya bhaGgo yasmin sanetIva vasanti meghAH // 13 // bahirgatAH kandaphalasya puNya - syAditsayA meghaghaTAM samIkSya / tapasvino yasya darIH zrayanti vidyullatADhyAM zikharAdhirUDhAm // 14 // vevidyamAne mayi ko'pi mA bhUt kadApi dArigRhItadhiSNyaH / itIva saddhAturadhAri yena pravartate san hi paropakRtyai // 15 // kulAGganAvacchuzubhetarAM yo vizAlavaMzasthitimujjihAnaH / nItaH stuti kinnarakinnarIbhi madhyapratIke zucimekhalAbhRt ||16|| AliGgitAnAM yuvatIjanAnAM muktAsrajAM cAruvariSTavakSaH / bhUSAbhRto nirmalatA [ nu ? ] SaktA yatrAzrayaM prApya durAbabhUvuH // 17 // avipralambhe jaladAvalInAM zikhaNDinAM sannaTanAviyogaH | yasmin varIvartita nivartitAghe kAryaM yataH kAraNasambhave syAt ||18|| Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 35 yasyopakaNThaM mumucunitAntaM na nIlakaNThAH svasuhRddhanasya / anIhamAnA virahaM kadApi yaduttamIyA niyataiva maitrI // 19 // na sasmaruvindhyagiri dvipendrA yaM prApya tadbhUtabRhatsukhApteH / vismArakaM syAcca cirantanasya pratyakSasaukhyaM hi nirantarAyam / / 20 / / upasthitA nirjararAmarAmA krIDAM vidhAtuM prativallabhaM svam / itastato bhrAntimivAzu netuM kelIcchayA yasya guhAH siSeve // 21 // drAkSIcca mA mAmapi ka: salajjA-mitIva kRSNAmbudakaitavena / yadIyakuNDe javanI vidhAya samantata: snAti suparvakAntA // 22 / / yatra sthitAnAM vilasanmaNInAM sthitirbabhUva kSitibhRtkirITe / samyak tadAhurgarimAmburAzau yatsaMzritAnAM padamagryameva // 23 // madvArgapakSakSipa eSa yasmAt kurve'hamindraM tadadhaH prasahya / uccastaraiH zRGgagaNaiH parIta ityUrvamedhiSTatarAM girirya : // 24 // mumukSayA saMsRtiduHkhapaMkteH kalyANamAtuM vratibhiH siSeve / yaH prAjyarAjyAnvitabhUmibhRdvA sampattimUrIcakRvAnanalpAm // 25 // zailAdhirAjastvayameva vizva ityujjayantaH prathitaH sa cakre / zrIneminAthena puraiva nItvA rAjImatI strIkRpayA vimuktim // 26 // iti paNDitacakracakravatti paM. zrI rAjapAlagaNiziSyaravisAgaragaNinA kRtaM saMkSepeNa kumArasambhavarItyA zrIgirinAravarNanaM sampUrNam // zrIrastu saMghavargasA(sya) // kazcit pratyAnayati manujo yaH priyaM mAmakInaM sarvAbhISTaM vibhavamatulaM taM pratIhArpayAmi / vyaktIcakre sahRdayamana:saMzrito vAgvilAsorAjImatyA'bhimatasutayetyugrasenezvarasya // 1 // Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 36 kaSTenAtmapriyavirahitA viprayogAnuSaktA nItvA ghastrAn kila katipayAn hrasvajAlAntarAlaiH / svacchacchAyAM nayanasubhagAmAgatAM sA dadarza jyotsnAM bhrAjacchazadharabhuvaM zAradIM pUrNimIyAm // 2 // tAmAzliSya priyavirahiNI sA manAg bhUrizakti kartuM prItI: kuvalayavanasyoccale sAdhu dadhyau / varvartyeSA tanuvirahiNo'pyattisampAdayitrI prANezasya pramadavasate: kiM punarviprayoge // 3 // abhyAyAte jaladaviyubhe (te?) kArtikeDyaistayA srAk svaprItyarthaM kuzalakalitaM prApayiSyatyudantam / tArAmuktAphalaparicitaM hAramutkalya ( ? ) tasyai soccaiH prItyA pramuditamanAH svAgataM pRcchati sma ||4|| anusaMdhAna - 23 prAtarhyastaMgatirapi nizi sthAyinI Satka ( Satkva?) candrajyotsnodantAM satatabalibhiH prApaNIyA janaiH kva ? | mohAdevaM virahavidhurA prArthayAmAsa tAM sA rAgAzliSTAH sahajavikalAH sAmpratAsAmprate yat // 5 // tvAmutpannAM bhuvananayanAndino vedmi candrAd gantuM pUjyatrinayanaziro dikSu gantrI yatheccham / tasmAddainyaM tvayi gatavatI mantvabhAvena muktA madbhartrAso yadupakurute'laM yathAzakti dInam ||6|| hetuH prIteH pratikuvalayaM candrike ! varttase tvaM madbhartustajjhaTiti gadituM duHkhinIM me pravRttim / saMprAptA yA virahajaladhiM karmaNA dvArikA te prApyA cAmIkaramayajinaprauDhasaudhAbhirAmA // 7 // Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 37 tvAmAsInAM zazimaNigRhe kAmavatyaH pramodAt pAsyantyuccaiH svavasatimataprANanAthA: padavyAm / AyAtA yAM tvayi na kurute kA nikAyyeSu pAnaM yAnyA na syAdahamiva kadApyAzritA vipralambhaiH // 8 // saukhyasparzo bhavati pavana: preraNAkAmyayA tvAmAzIrvAda dizati vacasA te'nukUlazcakoraH / pArAvAraH prakaTalaharInirgatairbinduvRndaiH prItyA vardhApanamatitamAM te kariSyatyavazyam // 9 // nityaM svAnte nijamatasakhIbhUricintAM vahantI matprANezaH kajamRdumanAH sanmukhaM drakSyati tvAm / kAruNyArdA vipadupagatAn sanmukhInaM(nAn ?) hi dRSTvA pAnti prItyAM(tyA) paratanumatazcopakartuM samarthAH // 10 // modo(dA)dhikyaM dRzi janayituM darzanaM yat prabhUSNu prekSya prekSyaM tadakhilamahAsammadApternidAnam / tArAstArAstaruNakiraNAH prApsyati tvaM sahAyIbhUtA- -pagatatimirAbhIzumadyAtayAnAH (?) // 11 // ApRcchayAsvaM (cchaya svaM?) priyamupapuraM dRzyamAnaM tvamenad yAhi kSipraM sakhi ! saha mayA premapAtrIkRtAtmA / vArtAmeSA kuzalakathikA mAnayiSyatyavazyaM yattvAM pazyatyatizubhadRzA pratyayAdityavekSyAm // 12 // adhvAnaM taM zravaNaviSayaM tvaM kuruSvAli mattaH pUrvaM sarvaM tadanu zrRNu madvAcikAmAdareNa / yatrAjihme tava jigamiSA vidyate ramyahah kSepaM kSepaM zramamavikalaM vigrahe vigrahecche // 13 / / Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 38 anusaMdhAna-23 haima: pAtaH kimiti bhavatItyunmukhIbhirvazAbhibhItaM bhItaM capalanayanaiH prekSito mugdhadhIbhiH / etasmAttvaM prakuru gamanIyAspadAdudyama drAg snehAdhikyAd bhavati hi yata: kAryasiddhiH samagrA / / 14 / / etatkhaNDaM sphuTati samuda: kairaviNyAH pratIcyA tvayyAbaddhasvakavi[ka?]catAsiddhisaugandhyazAli / dhatte yattvAM virahavazato mlAnimAtmIyakAye jAtyastrINAM vapuriva manAk sauvabharturviyoge // 15 / / dhvAntadhvaMsastava nizivazodampatibhyAmitISTA smarazvI(rAkSI?)bhinayananigamaiH prekSyamANA mithastvam / zritvA kiJcid bhavanamanayornityasampRktayoH svAt puNyAt pazcAt prabhavajavataH pazcimAyAH padavyAm // 16 // prAsAdastvAM pramuditahRdaM mAtRmAtuH svamUrjA premasthAnAM mahimakalitAM dhIrayiSyatyatIva / tatpUjya: syAd girizacaraNasrastareNUtkaro'pIzAnena sve zirasi nihitA yA punaH kiM na sA syAt / / 17 / / AtithyaM te drutajigamiSo'sau kariSyatyavazyaM saMsarpantyAH sakalaharitA puSkalaprItihetoH / smerIbhUtaM zva(sva?)mapi janayestadgata(taM) kairaviNyA: kakSaM prItiH sukhakRtiparA syAnmitho hyuttamAnAm // 18 // ---nuM maM tvayi zucirucau saMzritAyAM vibhUSA dRzyA devavrajavanitayA lapsyate'sau garIyAn / bibhratkAntihatavasumayImAzritAmartyavRkSaM (?) kalyANAdreH zikharamiva dRg darzanIyasvarUpam // 19 // Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 AzrityainaM drutagatirahorAtrameva tvamasmAdagre tIrNapracurasaraNirgomatI drakSyasIkSyAm / snehaM bharnA saha kRtavatIM nityamAmuSmikAyAt (?) paulomI vA tridazapatinA bhUribhUriprabhAjA // 20 // bhartustasyAstava ca janakAdvAramAdAya gacchemuktA yuktaM nanu mama vibhoH prAbhRtIkartukAmA / yasmAd bhUyaHsamayamilitaM svAminaM riktapANina prekSeta svakabahurate: kAmukaH zAstradakSaH // 21 // zyAmA dairghyaM virahazithilIbhUtakeyUravatyAH svAmistasyAstanuvapurabhUdannapAnArucizca / proccaistApo vapuSi zazino dIdhitIbhyaH prabhUtaH saurabhyeNa bhramarakRtamuccandanaM vahnikalpam |22|| cintApAtrIvigalitasukhA jvAlitAtmIyakAyA niHzvAsau(vidhutazayanA tvadviyogena sA'bhUt / sakhyA sAdhU lalanaviSaye nirmitAnyUnamaunA bASpAmbhobhiH kRSikajanavat siktavatkekavaprA (?) // 23 // saMprApya tvaM tamiti kathaya prauDhasaukhyasya hetu maccittasya priyasakhi ! mayi prAstarAgapravRttim / tasminneva dhruvadhRtadhRtau tatkarasparzamicchau tyaktecchAyAmaparajagatIsvAminISTaprabhe'pi // 24 // sandezIyairiti suvacanairyasya nItaM na rAgaM rAjImatyA hRdayamamalAmbhojasomAlavRtti / kAruNyAI prakRtisubhagaM snigdhatAzliSTamiSTaM gAmbhIryeNa vyapagatatamazcakravAlapravezam // 25 / / iti saMkSepeNa meghadUtarItyA zrInemirAjImatIvarNanaM saMpUrNam ||shrii|| Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 40 (3) vAg prasannamukhI bhUyAt] vidyAdAnakRte mama / namaskArArhapAdAbjA bibhratI svacchakacchapIm // 1 // kvA'psaraH patisambhUto'nvayaH kva juDadhIraham / asmyAditsurmahadvastu - mohAnniH svapumAniva // 2 // bAlaH paTugatiM vAJchannupahAsyAya dehinAm / bhaviSyAmi yathA paGgu-rmohAd vaidagdhyadhAriNAm // 3 // yadvA'smin sUribhirvaze janite stutigocare / gRhIte vapra ekAMze janasyeva gatirmama ||4|| so'hamAjanmabhUyiSThajJAnAnAmAjagacchriyAm / AbhogyakarmasaMsArasthitInAmAjanUrucAm // 5 // yathAvidhyupakartRNAM yathAvittapradAyinAm / yathAvaMzaM pravRttInAM yathAbhimatabhASiNAm ||6|| jayArthaM prauDhasaMgrAmakAriNAM nyAyadhAriNAm / prattapratyarthivAsAnAM tuGgazrRGgAdrigahavare // 7 // asaGkhyAnehasaM yAvad UDhanirvANavartmanAm / vairAgyatyaktasaMsArasambhogAnAM trivargaNAm // 8 // ikSvAkUNAmahaM stoSye jananaM mandadhIrapi / sthitvA tatkIrtanaiH svAnte stotumutkaNThayeritaH // 9 // kulakam // yogyAyogyavidaH zrotuM vyavasyanti taduttamAH / jJAyate yajjanasya jJai- vidvattA mandatA'pi vA // 10 // mArudevo'bhavannAbhi-gariSThaguNagauravaH / niHzeSayugminAM mAnyaH parjanyaH svargiNAmiva // 11 // anusaMdhAna - 23 Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 41 tatkule bahula zrIke pakSadvitayanirmala: / zrImAn vRSabha ityAsIt sarasIva sitacchi(ccha)daH // 12 // nirvoDhuM nikhilaM bhAraM prabhUSNurjAtyagauriva / tAraNArthaM bhavAmbhodhe-rnRNAM pota ivA'bhavat // 13 // sadrAjyAdiguNAdhikyaM tanvatA yazasAnvitaH / vireje vyApinA vyomni kiraNenAMzumAniva // 14|| svarUpapratimaM zIlaM zIlena pratimAn guNAn / guNapratimapUjyatvaM yugmirAD dhRtavAnasau // 15 / / bhImakAntaguNenAsau prIti-dveSakaro'bhavat / mitrAryoH padma-kucayorbhAstApenAMzumAniva // 16 // maryAdAyAH prajAstasya na kadApyaticakramuH / lokakallolakAntasya velA iva nadIzituH // 17 // saMpattyarthaM nRNAmevA-dade tebhyo'yamarhaNAm / yatazcintAmaNi: pUjAM dAtuM gRhNAti bhUri zam(bhUrizaH?) | // 18 // tasyAnye'laMkRtIbhUtAdvayenaivAsti vibhramaH / alobhatvena kIrtyA ca zyAmIbhUtArivaktrayA // 19 // tasyA'jJAtasvarUpasyA''kAreNa kriyayA'nizam / icchayaivAkhilaprApti-rdevasyeva zriyaH --- // 20 // AtmastutyanyasaMstutyorna muddveSau svadAnadhIH / pUrvapuNyAnuyAyitvAdivAsyAsInmatiH sanA ||21|| nizcayIbhUtaduHprApa-niHzreyasasukho'pi san / vinaiva vArddhakaM dharme babhUva rucimAnasau // 22 // sarvasaukhyavidhAnena zikSA[dA]nAcca yugminAm / kalpadrumAdhikaH so'bhUt teSAM kalpadrusaMnibhAH (bhaH) // 23 / / Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anusaMdhAna-23 daNDyAn daNDayitA nItyai bhogyakarmacchide yataH / pariNetA ca tasyArtha-kAmau sukRtameva tat // 24 // evaM yo bhagavAnAsId rAjya-dharmAsthitiM dadhat / svarNavarNasavarNAbho namra devAsurAdhipaH // 25 // zrIharSasAgaramanoharavAcakAnAM paTTAmbare parilasattaraNIyitaM yaiH / zrIrAjasAgaravicakSaNazekharANAM teSAM vineyaravisAgaranAmakena // 26 // rItyA samAsena kumArasambhava-zrImeghadUtAkhya-raghUruvaMzyayA / stutau jinau tau vRSabhAGkaneminau, muktispRhANAM kurutAM zivazriyam / / 27|| iti paNDitacakravarti paM0 zrI rAjapAlagaNiziSyaravisAgaragaNinA kRtaM saMkSepeNa raghuvaMzarItyA zrIRSabhadevavaMzavarNanaM sampUrNam // zrIsarvvavide namaH // zrImadyatpAdajAtAH prabalabalabhRtaH zoNimAnaM dadhAnA UdhrvaM tiryag(k) tvadhastAditi kila vicarantyaMzava: mAkRpArdAH / sthAnaM yatrAsya bhAnostata imamabhiyo'dhaH kariSyAmahe hi zrImadbhiH svairmahobhirbhuvanamavibhuvannApayatyeSa zazvat // 1 // potAyante yadIyakramaNabhavavibhAH prauDhamAhAtmyabhAjo norandhrAH ketujAtairvivaraparicitAH suzriyazca dvidhAyi(pi?) / yadyevaM no kathaM tat sakalatanumatastArayantyaJjasaitAH saMsArApAranIrezvaragurunirayAzarmapAko(kau)ghamagnAn // 2 // svAhAbhukko(kau)zikAdyAH praNamanasamaye bhUribhaktyAnuSaktAzcitte citraM dadhAnA mukhadazakamadhubhrAntimanmatyayuktAH / bhUyiSTazrInidhInAmiva sukhajananAt prANabhAjAM ca yeSAM Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 43 prodyaddIpraprabhAdayakramanakhamukurakroDasaMkrAntabimbam // 3 // bibhrANairyatkramAbjaiH prasRmarakiraNAn janire lIlayevAjJAnasthASNUni yAni bhramararucizitInyandhakArANi nUnam / tAnyugrAMzornaziSNUnyapi nibiDaruciM sandadhAno nRNAM no mArtaNDacaNDabhAvaM dahati cAnihinastyastadoSo'pi pAdaiH // 4 // vighnAgho(ghnaudho)dyattamoghnairghana?]sughanaghaTAgharmasaMghAtaghAtaM nirmoghatvArthayArghyaM maghavabhiragha-cca(?) je saMghaTebhaM (?) / saddhoSaiH zlAghyamAnaM ghanaghRNi ghaTayantyaMghriyugmaM yadIyaM nirvighnAn vighnanighnAnatidhanaghRNayA zlAghyaghoSAnaghoSAn / / 5 / / bhUyaH satyAzrito'pi pramathapatidhiyA nAsti satyAzritazca dhvastaprodyatkaro'pi pracurakaragaNAn sandadhAnaH samantAt / kApyuccairvRSoktervyapagatavRSavArapAdapadmo yadIyo raktastyaktasmaro'pi pratibhayabhayakRtriyatvaprado'pi // 6 / / zuddhA buddhirguNaughaH zrayati hi nitarAmetadevAnukampAprodyadgAnaM [ca?]tasmAdahamapi vilasadvAJchitasthAnahetuH / bhAvAdetad bhajAmi pramukhazamaraso nUnamiddhaM yadIyaM svAtAraNyaM zaraNyA zrayaNamiti yadadhyAstavidhvastazaGkaH / / 7 / / siddhi yAvadvizuddhAM paramatamaramAprAptihetorjanaugho vyAcaSTe pUjanIyAn vikasitakusumaiH prArthanAmantareNa / yeSAM pAdAn sapAdAnakharucivilasanmaJjarIn kalpavRkSAn jaGghodhvatkandhabunogatalasadaruNAbhAGgulIpallavADhyAn // 8 // kSemodyadRkSakakSekSaNakarajaladAnakSilakSaiH samIkSyAn sAkSAdrakSovipakSakSapaNabalavata: kSmAtirakSAkSamAzAn / prekSAsthAn mokSakAMkSoryadamalacalanAn bhikSulakSA namanti kSoNI kSAntyA kSipanta: kSaNika--- rastrIkaTAkSAkSitAkSAH / / 9 / / Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44 anusaMdhAna-23 prAjyaizvarye niSaNNAstridazanamasitAzcakralakSmI dadhAnA: prakSiptAriSTakaSTAH zucirucikamalAsvAmino nandakAbhAH / vibhrAjante yadIyAH paramatamapadAzcakriNo vA kSamAyAM tanvAnA vainateyazriyamahitavRSA(So)tkarSamoSipratApA: // 10 // pAdadvandvAGgalIsatkizalayakalitau babhraturmAnavAnAmanyUnazrIphalAtI vibudhajanamatacchAyayA sevyamAnau / hastAnnirgacchadacchacchavinicayavanainityasaMsicyamAnau yatpAdau pAdapau vA zucirucinicitAmbhojapuJjAlavAlau // 11 // prodyadvidyAdyavidyAdharanikaramudaH sadya udyotavidyAnandyAvaranindyApatihatavibhA udyamAsAdyamadya / dyutyudyAnaM prasadya kramaNajaladharazcinvate drAg yadIyA dyAM dhutyodyotyamudyaddyusadadhipamatA vidyududyotajetryAH // 12 // prAjJairyeSAM zazaGke kramaNaruciriti bhrAjyazokadrumasya (?) cchAyA vistAritA kiM gurubhiriti parairmA vyaghAtApajAbhUt(?) / zuddhAntarbhAvabhAjAmakhilatanumatAM siddhisiddhAdhvanA dve nirvANAt pUrvadezapragamakRtadhiyAM zuddhabuddhaya[dhva]gAnAm // 13|| mitratvenApi yuktaM caraNayugamado'nyasvabhAvaM yadIyaM kenApyaprAstazastadyutijananayanairdRzyamAnasvarUpam / bibhranno caNDabhAvaM tviSi ca kuvalayaM prApayatyugratoSaM zobhAmambhoruhANAmapaharati karotyudvacaM kauzikasya // 14|| tAnantAnandapaMkteH sadasi vidadhatAvAdareNAdareNa?] kAlaM kAlaM kSipantau pratibhayabhayadaM mAnavAnAM navAnAm / kAmaM kAmaM jayantau jagati ghaTajavatAsamudraM samudraM dUre dUrepasovo vasatimasubhRtAM sAdhayantau dhayantau // 15 / / Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ April-2003 mAJjiSThI bhUtabhAvo dhruvamiti ruSayA preSayAmAsa rAgo yatpAdodbhUtabhAnirgamanakapaTato mArgaNaughAn pragADham / prodyatpradyotanAdyaskhalitagururucIn nibhi tiSThatyayaM kiM kRtvA'dhaH pAdayormAM niratizayazama zrIsamAliGgitAGgaH // 16 // prauccaiH prAcInabarhirnicayarucicitizcittacArvekaceSTacaNDAccirvanna carcyaH zucivacanavipazciccayairnizcayArcyaH / proce vAcAprapaJcaiH zucizuciracano yatkramAccirguNo nocArvAcArokticaJcupravacanacaturAcAryacaM (ca) kasya caJcat // 17 // ityantaH krodharuddhA dadhuraparimitaM dvAdazApi pratApe raktoSNatvaM pataGgA dhruvamabhibhavituM yatkramAccivibhUSAm / tAn jeSyAvo'sya ketUn vayamapi paritazcedabhIzUn satAM naH paddhayAM bhUbhRdgurubhyAM bhramati bhRzamabhIbhraMzayan helayA'yam ||18|| sphUrjjanmuktAphalAbhAcchizirarucisamullAsabharturyadIyAt pAdadvandvAt payodheriva lahaririva dyudbahirnirjagAma / bhUyaH zaityAnuSaktA bahulavasumatI vyaznuvAnA sphurantI prakhyAtAdacyutazrIvaravasatitayAzeSakAntyopagUDhAt // 19 // manye dhAtreti yeSAM zubhajananapaTU bhrAjinau nirmito (tau) staH pAdAvAlambanAha guNamitajagatastAraNArthaM samarthoM / proccaiH potAyamAnau lasadasukhakRtiprauDhasaMsArasindhau mA patattastvabhAvAt kalikalila bharAkAntamatyantametat // 20 // bhUyaH kalpaprabhAsvatphaladapadatayA cArucAmIkarAdricaJcaccedbhAnukAraM kuvalayavaramunnirmititvena nityam / yeSAM satpAdapadmakSitipatiratikRd rakSayorvyAH - pitvA (?) durge svargApavargAdhvani sadaritayA spandanaM sasyadAgaH (?) ||21|| 45 Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 46 anusaMdhAna-23 kAmaM kAmAGkazotthairaruNimamilitaiH pragrahai: sandadhAnaibhUSAM bhAvaM janAnAM sadasi kizalagandhoddharvadeze'vadAtaiH / varNaiH puSpAgyamAlyasthitamiti vilasadvibhramasya pradAnAt yatpAdaiH pArijAtakSitiruhamahimAhAnimAnIyate hi // 22 // pAdadvandvaM padIyaM kajamiva zuzubhe bhUrisaurabhyapRktaM sanmUrdhyArohaNArha zucivikacatayA cAruruk ciiy[maanm?]| proccaiH premNA praNAmapravaNatama iha prApnuvanti pramoda prauDhaM dIpraprakAraM prasRmarabhavikAH prANinaH prekSayADhyAH // 23 // yeSAM prAjJaprabhaughAn priyatamacaraNAn kSamApraNamyAn praNamya prAjyaprauDhapramAdapratibhayanidhanaprAptadIpra[pra]tApAn / yeSAM pAdAravindaM sabalamapi bhiyaM prApayatpuSpaketu (?) bhIraM vA bhUmyadhIzaM kSatarucikamalAliGganatvena nityam // 24 // viSvaksenAya mAtaM pramathapatitulaM zaGkaratvAt kSamApA (?) ujjRmbhAmbhojagarbhazritamiti parameSThImate niSThitArthe // bhaktaivaM saMstutAste jinazatakamahAkAvyanAmnaH kilAdyaiH pAdaiH kAruNyapuNyAstrijagati guravazcAruniHzreyasAptyai / kurvantu zrIphalApti praNipatanakRtaM nAlikeradruvad drAga nityaM satyaM guNaughaM vapuSi nidAdha]tA bhrAjamAne(naiH?) kalAbhiH / / 26 / / itizrI 6 rAjapAlapaNDitaziSya gaNiravisAgarasamasthita jinazataka mahAkAvya prathamaparicchedAdyapadaguruvarNanaM saMpUrNam // zubhaM bhavatu //