Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ kumudacandrAcArya praNIta '' cikura dvAtriMzikA '' nigrantha-darzananA karNATaka-sthita digambara sampradAyanA, madhyakALe thaI gayelA, AcArya kumudacandranI eka kRtithI uttaranI paramparAmAM prabhavela zvetAmbara sampradAya prAyaH 850 varSothI suparicita che : e che jina pArzvane uddezIne racAyeluM suprasiddha kalyANamaMdirastotra. uparyukta banne pradhAna nirprantha sampradAyo ane tenA upAmbhAyomAM samAna rUpe pratiSThita A stotranuM sthAna mAnatuMgAcAryanA jagatkhyAta bhaktAmarastotra pachI taratanuM che; parantu tenAM kRtitva evaM kALa saMbaMdhamAM banne sampradAyomAM bhinna mata pravarte che. rAjagacchIya prabhAcandrAcAryanA prabhAvakacarita (I sa0 1278)nA kzananA AdhAre zvetAmbara ene siddhasena divAkaranI racanA mAne che', ane e kAraNasara tyAM te guptakAlIna hovAnI dhAraNA ApoApa banI jAya che . stotranA antima padyamAM kartAe zliSTarUpe kumudacaMdra nAma sUcita karyuM che e vAtane lakSamAM rAkhI prabhAca kalpI lIdheluM ke siddhasenAcAryanuM dIkSA samaye apAyela abhidhAna kumudacandra hatuM . zvetAmbara vidvAnomAM sva hIrAlAla rasikadAsa kApaDiyA' tema ja (sva) munivara nyAyavijayAdi prAyaH samasta munigaNane prabhAcandra-kathita mAnyatA abhimata che` . kintu digambara vidvAno (ane samasta digambara samAja) kartAne svasaMpradAya aMtargata madhyayugamAM thaI gayelA kumudacandranI kRti mAne che* . e ja rIte zvetAmbara vidvAnomAM (sva) paM sukhalAlajI tathA (sva) paM becaradAsa dozI', (sva) zreSThivara agaracaMda nahATA evuM jainetara vidvAnomAM pinAkina trivedI tene siddhasena divAkaranI kRti mAnatA nathI. amAro paNa evo ja abhiprAya che, je nIcenAM kAraNo evaM pramANo para AdhArita che : madhusUdana DhAMkI jitendra zAha 1. zvetAmbara sampradAyamAM kumudacandra abhidhAna dharAvatA koI ja AcArya vA muni thaI gayA hoya tevuM abhilekho, grantha-prazastio, ke pachI paTTAvalIo-gurvAvalIomAM paNa kayAMye sUcita nathI : prastuta nAma tyAM bilakuleya, parokSa rIte paNa, jJAta nathI. bIjI bAju digambara sampradAyamAM karNATakanA madhyakAlIna zilAlekhomAM kumudacandra nAma dharAvatA prAya: pAMceka AcAryo yA munio viSe ullekho prApta che", tyAM prastuta abhidhAna Ama ThIka pramANamAM pracalita hatuM. 2. stotranI zailI siddhasena divAkaranI stutiothI taddana bhinna prakAranI che. saMracanAnI dRSTie, ane kayAMka kayAMka bhAva-vibhAvAdinA anulakSamAM, e vizeSa vikasita paNa che; temaja temAM anyathA aneka madhyakAlIna lakSaNo spaSTa rUpe varatAya che. vizeSamAM zabdonI pasaMdagI ane lagAva, e ja rIte upamAo, alaMkArAdinA tyAM prayogamAM levAyela anekavidha prakAro paNa prastuta kRti madhyakAlIna hovAnA tarka prati dorI jAya che. 3. e amukAMze bhaktAmarastotra (prAyaHIsvI pa75-625)nI anukRti jevuM, ane e ja pramANe vasantatilakA chandamAM nibaddha che; padyonI saMkhyA paNa prakRta stotranI jeTalI--44--ja che; paNa tenAM kAvyakalA-kakSA, saMgrathana, ane chandolaya sarasa hovAM chatAM bhakatAmaranI tulanAmAM to nIcalA darajjAnAM hovAnuM varatAya che". te bhaktAmara pachI pAMcasoeka varSa bAda racAyuM hoya tevuM tenI prakRti ane racanA-paddhati parathI spaSTa jaNAI Ave che. 4. temAM jo ke keTalAMka padho suramya ane manohara jarUra che", parantu keTalAMye padhonAM caraNonuM baMdhAraNa kliSTa, asuSu, AyAsI bhAse che; e tattvo kAvyanA pravAhamAM rukAvaTa UbhI kare che''
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ kumudacandrAcArye praNIta "cikuradvAtriMzikA 5. tyAM prayojita koI koI zabdo ane zabdasamUho anya zvetAmbara stuti-stotrAdimAM nathI maLatAM, jyAre digambara kRtiomAM te jovA maLe che'. Vol. II-1996 6. kApaDiyA ene zvetAmbara kRti mAnatA hovA chatAM tenA 25mA padyamAM varNita surajjunnubhi-prAtihAryanuM kalpana vA Akalana digambara-mAnya grantha niloyapaNDattI (trilokaprapti : prAyaH IsvI 550) anusAra hovAnuM batAve che". 7. prAtihAryanA viSayamAM zvetAmbara mAnyatAthI judA paDatA, paNa digambara mAnyatAne pUrNatayA anukULa, evA anya paNa be dAkhalA stotra aMtargata mojUda che, cAmara prAtihArya viSe joie to zvetAmbaramAM to be yakSo (vA bIjI mAnyatA anusAra be indro) dvArA gRhIta cAmara-yugalano ja bhAva pratyakSa yA parokSa rUpe vyakata thayelo che; parantu digambara sampradAyamAM to sahasro cAmara, 'cAmarAvalI', tathA ''64 cAmaro''' no vibhAva rahyo che. kalyANamaMdirastotramAM cAmara prAtihAryanI varNanAmAM ''cAmaraugha'' sarakhA samUhavAcaka zabdasamAsano prayoga che, je vAta noMdhanIya banI rahe che. have divyadhvani-prAtihArya viSe joIe. zvetAmbara paramparAnI mAnyatA anusAra samavasaraNa-sthita jinendra namo tittvamsa kahI ardhamAgadhI bhASAmAM dezanA Ape che, je zrotAonI potapotAnI bhASAmAM svata: parivartita thAya che : jyAre digambara paripATImAM to tIrthaMkaranA hRdayasamudramAMthI--mukhamAMthI prakaTatA bhASA-pudgalone laIne nahIM divyadhvani UThe che, je zravaNakartA sau ninijI bhASAmAM samajI le che. kalyANamaMdirastotramAM prastuta prakAranuM Akalpana spaSTa rUpe parilakSita che: yathA : 17 sthAne gabhIrahRdayodadhisambhavAyAH pIyUSatAM tava giraH samudIrayanti pItvA yataH paramasammadasaGgabhAjo bhavyA vrajanti tarasA'pyajarAmaratvam kalyANamandirastotram 21 8. kumudacandrakRta eka anya kRti, yugAdi RSabhadevane samarpaka stuti, temAM AraMbhe AvatA 'cikUra' zabdathI cikra-dvAtriMzikA abhidhAnathI jJAta che, je ahIM saMpAdita karavAmAM AvI rahI che. temAM paNa kalyANamaMdirastotranI jema chellA padyamAM kartAnuM zleSapUrvaka kumudacandra nAma jovA maLe che, ane A stutithI zvetAmbara samAja taddana ajANa che, paNa te dakSiNa tarapha alpAMze paNa jANamAM che. temAM dvitIya padyamAM Avato 'hevAka` zabda, je mULe arabI bhASAno che, tenA tarapha DaoN pinAkina vee dhyAna doryu che. kumudacandra madhyakALamAM thai gayA hovAnA tathyane AthI vizeSa puSTi maLe che. - kumudacandra Ama digambara sampradAyamAM thaI gayA hovAnI sAthe prAcInane badale madhyayugamAM thaI gayA che. teo kayA zatakamAM thaI gayA te viSe vicAratAM ema jaNAya che ke I sa0 1125 mAM solaMkIrAja jayasiMhadeva siddharAjanI aNahillapATanI rAjasabhAmAM, bRhadgacchIya vAdI devasUri sAthe vAda karanAra digambara muni kumudacandra hovAno ghaNo saMbhava che. prabandho anusAra pATaNa jatAM pahelAM teo karNAvatImAM keTaloka kALa rokAyelA. saMbhava che ke te samaye temanA kalyANamaMdirastotranI pratilipio thaI haze. sau prathama to te gujarAta-sthita tatkAlIna digambara samAjamAM pracAramAM AvyuM haze ane te pachI zvetAmbara granthabhaMDAromAM
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ 18 madhusUdana DhAMkI ane jitendra zAha Nirgrantha tenI nakalono praveza thaI jatAM, evaM stotra bhAvAtmaka ane anyathA uttama koTInuM hoI, zvetAmbara sapradAyamAM tene vinA virodha apanAvI levAmAM AvyuM hoya. kALAMtare enA kartAnA sampradAyanuM jJAna na rahevAthI tene zvetAmbara kartAnI kRti mAnI levAmAM AvI hoya ane temAM padhAntamAM AvatA kumudacandra abhidhAnano khulAso prabhAcandrAcArya siddhasena divAkaranuM dIkSA samayanuM nAma hovAnI kalpanA karIne karI dIdho hoya! (e vakhate temaNe vicAra na karyo ke prastuta stotra dvAciMzikA varganuM nathI.) upara carcita aitihAsika pazcAdbhUmAM joIe to mULa stotra IsvIsananA 12mA zatakanA prathama caraNamAM racAyuM hovuM ghaTe. prabhAcandra stotranA asalI racanAkALathI lagabhaga doDhasoeka varSa uparAntanA kALa bAda tenI noMdha le che; eTale ajJAnavaza temaNe je lakhI nAkhyuM tene yathAtathA satya mAnI zvetAmbaromAM Aja divasa sudhI A bhrAnti cAlI AvI che, jenAthI vartamAne jUjavA ja vidvAno para rahI zakayA che. deva-stuti karanArA A 'cikura' stotramAM deva-viSayaka ratinirveda sthAyibhAvane kAraNe zAMtarasa spaSTatayA praspharita thayo che. zikhariNI chandamAM nibaddha A stotramAM bhagavAna RSabhadevanA kezanI vibhinna upamAo dvArA stuti karavAmAM AvI che. kAvyanA apekSita lakSaNomAM joIe to navIna arthayukti, saMskArita bhASA, zleSarahitatA, saraLatA, sphaTa rasayukita, ane vikaTAkSarabaMdhavALI racanA sarvottama manAI che. kintu eka ja kAvyamAM A tamAma guNonI prApti duSkara hoya che. kumudacaMdrAcArya viracita prakRti stutikAvyamAM paNa joSarahitatva ane sAralya sarakhA guNo anupasthita che, paraMtu bAkInA sau guNone yathAsthAne yathAsaMyogamAM prayojita karavAmAM AvyA che. kavie stutimAM jinanA kezane lakSya karI anekavAra zleSAlaMkArano prayoga karyo che, temaja dIrgha samAsabahula tathA paryAya bahula evuM alaMkAra-pradhAna tathA ochA vaparAtA zabdono viniyoga karatuM hovAne kAraNe saMracanAmAM sarasatA hovA chatAMye svAbhAvika saraLatA vilupta thaI gaI che. AthI keTalIka paMkitao kilaSTa banI che, je sAmAnya buddhivALAone samajavAmAM phleza kare tevuM hovAthI emanA anya vikhyAta, kalyANamaMdirotranI jema A stotra janasAmAnyamAM pracalita banI zakyuM nathI. AkharI padha anusAra stotra "vimalAcala-zRMgAra mukuTa' eTale ke zatruMjayagirinA adhinAyaka bhagavAna AdIzvara RSabhadevane saMbodhIne, emane lakSya karIne racavAmAM AvyuM hoI, stotranuM aitihAsika mUlya paNa rahyuM che. (joke eka digambara muni zvetAmbara tIrthAdhipatine uddabodhIne stotra race te ghaTanA virala gaNavI joIe.) prastuta stutinI 16mA-17mA saikAmAM lakhAyelI prata zrI bhAratIya vidyAbhavana, muMbaIthI prApta thayelI. ahIM mudrita stotrano pATha eka mAtra upalabdha prata parathI taiyAra karyo hoI keTalIka azuddhio dUra thaI zakI nathI. pratanI nakala mATe tema ja saMpAdana karavAnI paravAnagI ApavA badala saMpAdako sadarahu saMsthAnA AbhArI che. TippaNa:1, juo prabhAvaka carita, saM. jinavijaya, siMdhI jaina granthamALA, graMthAMka 3, "vRddhavAdI sUricarita', amadAvAda-kalaktA 140, pR0 56. ahIM kahyuM che ke, siddhasene vAdamAM hArIne vRddhavAdI pAse pravrajyA grahaNa karI te samaye temanuM nAma kumudacaMdra' rAkhavAmAM AveluM. 2. siddhasenanA samaya saMbaMdhamAM matabheda che. amArA mate teo (hAla keTalAka digambara vidvAno akAraNa mAne-manAve che tema chaThThA saikA uttarArdhanA nahIM paNa) pAMcamA zatakanA pUrvArdhamAM thaI gayA che. A viSaya para vistArathI carcA ame amArA
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ Vol.I-1996 kumudacandrAcArya pragIta "cikara hArniMcikA" bIbRhadrastutimaNimaMjUyAnA prathama khaMDamAM karI rahyA chIe. 3. A zakayatA ghaNI joradAra che. 4. kApaDiyA lakhe che : "....kalyANa maMdiranA kartAnI pratibhA vicAratAM to te zrI siddhasena divAkaranI kRti tarIke gaNavA lAyaka che ema kahevAmAM vAMdho jaNAto nathI." juo emanI "prastAvanA", mAnyAmaMtitanana3rretotrakama, zreSThi devacanda lAlabhAI jaina pustakoddhAra granthAMka 79, surata 1932, pR0 33. e pustakamAM emaNe aneka sthaLe prastuta stotrane siddhasenanI ja kRti dhaTAvI che. 5. munirAja darzanavijaya, "zrI bhaktAmara stotra', jaina satya prakAza, varSa 8, aMka 1, pR. 25. 6. A jagajAhera hakIkta prastuta saMpradAyanA vidvAnonAM aneka sthaLonAM lakhANomAM prakaTa thaI cUkI hoI ahIM tenA sandarbha TAMkavA jarUrI mAnyA nathI. 7. sanmatiprakarANa, dvitIya AvRtti, amadAvAda 1952, pR. 102. 8. juo emano lekha, "kanyANa maMdira stotra je vayitA', zothA, 25, nave 191, pR0 ra9. c. Siddhasena Divakar : A Study, "Summary of the content of his thesis" in '3. Studies etc. by Modern Scholars' in Siddhasena's Nyayavatara and Other works, Ed. A.N. Upadhye, Bombay 197 1, p. 68. 10. apavAda rUpe zatruMjaya para maLelA saM. 1783(Isa1327)nA lekhamAM buddhinivAsanA gururUpe 'kumudacaMdrano ullekha thayelo che, juo "zatruMjayagirinA keTalAka aprakaTa pratimAlekho', saM. madhusUdana DhAMkI ane lakSmaNa bhojaka, Sambodhi, Vol. 7, No. 1-4, pR. 21, lekhAMka 22, paraMtu prastuta kumudacandra to IsvIsananA 13mA zatakanA AkharI caraNamAM thaI gayA hoI teo prabhAvakacaritakAranA samakAlIna che. e kALe kumudacaMdra e siddhasena divAkaranuM dIkSAkALanuM abhiyAna hatuM evI mAnyatA pracAramAM AvI gayelI; ane enA prabhAva nIce ja AvuM abhidhAna A zvetAmbara munie dhAraNa karyuM hovAno saMbhava rahe che. game tema paNa A eka ja ane pazcAtakAlIna dAkhalo che. 11. nesaganA 11-12mInA lekhamAM kumudacandra bhaTTAraka devano ullekha che. juo jaina zilAlekha saMgraha : dvitIyo bhAga, mANikacandra-digambara-jaina graMthamAlA, puSpa 45, saMpaM. vijayamUrti, muMbaI 1952, pR. 364, tyAM lekhAMka 246, taduparAMta ciDaguru(prAya: IsvI 120)nA lekhamAM 'kumudacaMdra deva'no ullekha che. juo jaina zilAlekha saMgraha : tRtIya bhAga, saMpaM. vijayamUrti, mA-di-je-20, 50 46, muMbaI vi. saM. 2013/ Isa. 1957, tyAM pR0 298, lekhAMka 432, te sivAya te ja graMthamAM aihoLanA 12mI-13mI sadI lekhamAM : kumuda ? dendu evA munino ullekha thayo che. pR0 269, lekhAMka 444. ane haLabIDanA san 12 6panA lekhamAM AcAryonI nAmAvalImAM kumudendumAdhavanananTi-kumudacandra evo ullekha thayelo che : juo jaina zilAlekha saMgraha (bhAga 4), mA-diva-je -20, granthAMka 48, pR. 258-259, lekhAMka 342. e sivAya joIe to kevagerenA 13mI sadInA uttarArthanA lekhamAM paNa mAghananTi-ziSya kumudacaMdrano ullekha che. (ejana, pR. 271- 272, lekhAMka 376). 12. jema ke zALAnAmuvIramavadara ('), mAstAritnamarimA.... (7'), ravivIzu yazava: ppatAne (''') (7) dUtAtA vata caM vitta zarmavIrA (23'', pAnIyama_mRtamityavincamAra (8''), ityAdi aneka dAkhalAo che. 13. juo tadviSayaka DA, kApaDiyAnI vistRta carcA "stotrayugalanuM tulanAtmaka paryAlocana," 0 0 40 to , pR0 19-31. 14. jevA ke, paddha 39, 41. vaM nAtha ! du:ninavaMtsara ! herakhya ! kAruNyapuNyavasate ! vazinAM vareNyaM ! / bhaktyA nate mayi maheza ! dayAM vidhAya duHkhAGkuroddalanatatparatAM vidhehi / / 39|| devendravandha ! viditAkhilavastusAra !
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ madhusUdana DhAMkI ane jitendra zAha Nirgrantha saMtAna ! vikhera ! avanadhinAya !! vAyasva deva ! karuNAhUda ! mAM punIhi sIdantamadya bhayadavyasanAmburAzeH ||4|| 15. jema ke, paddha 33nAM pahelAM asuMdara vA philai be caraNo, dhvastordhvakezavikRtAkRtimayamuNDa prAlambabhRdbhayadavakaviniyaMdagniH / ane 34nuM trIjuM caraNa, bhaktyollasatpulakapakSmaladehadezA: 16, jema ke padha 39mAM che rAi!, zino vare !, padha 40mAM zai zaraSTha ! AvAM keTalAMye daSTAno che. 17. "...kalyANamandira stotranA 25mA padhamAM suradundubhi dvArA je sUcana karAyuM che te di sarvanandi (I. sa. 458) pachI ane di. vIrasena (I. sa. 816)nI pUrve thaI gayelA dipativRSabhe tiloyaNatti(mahAdhiyAra 4)nA 924mA padhamAM 'suradundubhi' viSe karyuM che." (juo emano jaina saMskRta sAhityano ItihAsa, khaMDa 2 : dhArmika sAhitya, upakhaMDa 1 : lalita sAhitya, pra. 27, zrI mukita--kamala-jaina-mohanamAlA : puSpa 64, sUrata 1968, pR. 296.) DAkApaDiyA nirdezita gAthA nimnokata che. visayakasAyAsattA hadamohA pavisa jiNapahU saraNaM / kahiduM vA bhavvANaM gahiraM suraduMduhI saraI / / - tino paI-4, 223, (sa. cetanaprakAza pATanI, tillothapavorit (dvitIya kha7), praDha saMta koTA 1986, pR0 283. (DAM kApaDiyAe agAunA saMskaraNamAM gAthAno kramAMka 4.924 batAvyo haze.) 18, punnATasaMdhIya jinasenanA harivaMzapurANa(I. sa. 784)mAM aSTaprAtihAryomAM cAmara prAtihAryanI vAta karatAM sahasro cAmarono ullekha che. saM. pannAlAla jaina, jJAnapITha mUrtidevI jaina granthamAlA, saMskRta granthAMka 27, dilhI-vArANasI 1978, 5-6 / 117, pR. 644-645. 19, 5khyastRpAthI vIrasena- zikhya jinasenanA AdipurANa(prathama bhAga)mAM "cAmarAlI' tathA '64 cAmara'no prAtihAyo aMtargata spaSTa ullekha thayo che. juo saM. pannAlAla jaina, bhAratIya jJAnapITha mUrtidevI jaina granthamAlA, saMskRta granthAka 8 (prathama bhAga), dvitIya saMskaraNa, kAzI 1963, 23, 24-73, pR0 542-549 52 apAyeluM varNana. 20. juo kalyANa maMdira stotranuM nIcenuM padha : svAmin ! sudUramavanamya samutpatanto __manye vadanti zucyaH suracAmaraughAH / ye'smai natiM vidadhate munipuGgavAya te nUnamUrdhvagatayaH khalu zuddhabhAvAH // 22 // 21. noMdhanIya eTalA mATe che ke, zvetAmbara paraMparAmAM cAmaronA samUhanI vAta ja prAtihArya viSaya paranA pramANabhUta jUnA sAhityamAM maLatI nathI. 22. juo ahIM prakAzita kRti, padha 2. 23. PR. P. N. Dave, Kumudachandra, Summaries of papers, 21st session, All India Oriental Conference, Srinagar 1961, pp. 104-105, as in corporated in Upadhyaya, 3. Studies, in Siddhasena's, p. 34. Therein it is thus recorded." The second vs. of C'. Dvr. Contains the word hevaka of Persian or Arabic origin, not current till 11th Century A.D." 24, raulI 12mA zatakanA pUvarSanI che. ane kema ke A stotrano pracAra gujarAtamAM thaI zakayo che te kAraNe paNa te A ja kumudacandra hovA joIe. (amane smaraNa che ke, paM. jugalakizora mukhtAre paNa kalyANa maMdira stotranA racayitA
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ Vol.I-1996 kumudacandrAcArya praNIta "cikara hArniMzikA" prastuta kumudacandra hovAno tarka kayAMka prakAzita karyo che.) 25. bhadrezvaranI kahAvali (IsvI 950-1000)thI laI, AmadevasUri (IsvI 1133) Adi sau madhyakAlIna letAmbara kattao siddhasenanI kRtio saMbaMdhamAM dhAniMgaH hArniMzikAnI ja vAta kare che; temAMnA koIe 44 padhavALa kalyANa maMdira stotrano temanI kRti hovA saMbaMdhamAM jarA sarakho paNa nirdeza dIdho nathI. 26. stotramAM prayogamAM levAyela upamAo Adi anekavidha alaMkArAdi viSe anya vidvAnuM carcA karanAra hoI ahIM te saMbaMdhamAM carcA choDI dIdhI che. 27. ejana. 28. stotra jotAM ja dekhAI Ave che ke te vidrogya, amukAze kilara kRti che, kaMThastha karavA mATe nathI. 29. mUlapratanI nakala parathI stotranuM saMzodhana 50 mRgendranAtha jhA, zrI amRta paTela, ane paM. ramezabhAI haDiyAe karyuM che, je badala saMpAdako e traNe vidvAnonA AbhArI che. thoDAM varSa agAu DA, pinAkina trivedIe dvitIya saMpAdakane A stotranI prata bhAratIya vidyAbhavana, muMbaImAM hovAnuM jaNAveluM, jyAMthI te saMpAdanAtha pachIthI prApta karavAmAM AvelI. saMpAdako DA, davenA AbhArI che.
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ madhusUdana DhAMkI ane jitendra zAha Nirgrantha zrI kumudacandrAcArya kRtAH zrI AdinAtha stuti aparanAmA zrI cikuradvAtriMzikA (zikharaNI chanda) mudevastAddeva stridivayuvatImaulibalabhI viTa prakrIDanmukuTapaTalIlAlitapadaH / sa ciMtAmANikyAmarasura bhikalpAvaniruhAM sanAbhirnAbheyastribhuvanavanIjIvanadhanaH // 1 // galagarvagranthiH prathamajinanAthastutipathe na pAthIbhUyante dhiSaNadhiSaNA'pi prathayati / mamAyaM visphAyattaraNi kiraNazreNisaraNe. tadevaM hevAko viyati niyataM valganamayaH / / 2 / / sphuratvAlyAvasthAsulabhavibhavAcApala-kalA vilAsa-vyAsaMga-vyasanarasataH kiM nu nttitH| imAM bAlA buddhiM tava nava nava krIDanalavai sta dikSvAkuzrINAM ramaNa ! rama yiSyAmi kimapi / / 3 / / udazcatpaulomI hRdayadayita-prArthana-kathA prathAbIjaM skndhdvysucritshriiprinnte| trilokInetrANAmamRtamayasiddhAJjana miyaM kavInAM sannIvIvaradakabarI te vijayate // 4 // tvadIyAGge raGgatkanakakaNikAkAnti-kapize jagadvandhoskandhadvayazikharabhittaukacalatA / yugAdau saddharmaprathanabhavane doSahataye dadhau nIlInIlAJjanamayanavasthAsakakalAm // 5 // babhau nAbhikSoNIdhavabhava ! bhavatkezakuralI nilInA pInAMsasthalaphalakayoH kajalakalA / gRhItevonmAdyanmadamadanasaMraMbhakadanAbhujAbhyAM mAyUrIsphuTamuparitachatrayugalI / / 6 / / ahaM manye dhanye nahi mahimabhUyiSTha ! bhavatA bhavAMbho dhirbhImopyubhayabhujahelA bhirabhitaH / lala' durlako laghu lasati kezAvali nibhA nirenA yenAMse salilazabalA zaivalalatA // 7 //
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ Vol. II 1996 kumudacandrAcArya praNIta "cikura hArniMzikA" dhruvaM sA zrIrdevIvaradamarudevA bhavabhavan mukhAmbhojakrIDAkanakavalayau khela ti mudA / sadopAste pAca haririha risaMsA lasaddamA(dimA) kacavyAjAyenojvalatamatamAladyutitatiH // 8 // vibho zrutvA gaGgAM ghanatarataraGgAmbutaralAM trilokIjavAlAM kila nipatanAbhairava bhuvi / dhUvaM sAmye kAmye tvayi jayini tIrthe kacalatA chalAnmauleH zRGgAllasati patayAlU ravisutA // 9 // trilokI tigmAMzo ! miladamalalAvaNyalaharI parItaM sphItaM zrImukhasarasija te vijayate / sadopAnte kAntA cikurakuralInIlanalinIvinIlAlInA yadbhamarataruNIdhoraNiriyam // 10 / / jagadRzvanizvAnpavatu bhavataH kAzcanarucau kapole lolantI lalitavalitA kuntalalatA / tapolakSmIlIlApariNayamahAparvaNi kRtA vicitrApatrAlI mRgamadamayIvAga (gha) damanaH // 11 // tadA satyaM sattvAcchakaTamukhabhAjA smitamukha ! / tvayA dadhe'nadvAnaNuguNamahAsaMyamabharaH / yataH skandhAbandhe cihura nivahazrIpariNate kiNAH zreNIbhUtAH vRSabha ! vijayante jinapate ! // 12 // ahaM jAne helAhatavRjinanIraJjanajina !! pradIpastesvAnte jvalati vimalaH kevalamayaH / samantAdyenAyaM zravaNavivarA nirgata hi teMDa janastomaH somAnana ! ghanavinIlo vilasati // 13 / / dhruvaM devoddadhe viSa (ya)mayajaMbAlakalilAt. trilokI kAruNyAkalikaluSakUlaMkaSamukham / vRSaskandhotsapravarakavarImaJjarimiSAdvilanA yeneyaM bhujazikharayoH paGkakaNikA // 14 // amandambhindAne bhRzatamama vidyAMdhatamasaM zucibrahmajyotirbata niyatamantaHsphurati te| zirojAlIvyAjAdyadamukulanIlotpaladala prabhAcaurI cazcatyupari parito dhUmalatikA // 15 //
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ madhusUdana DhAMkI ane jitendra zAha Nirgrantha svayaMbodho bodhAmRtarasabhRtaH pUrNakalaza khilokImAGgalyastvamasi kapizaH kaashcnrucaa| kRtotkaNThe kaNThe luThati yadiyaM kuntalamayI lasadalakSmI lIlAlayakuvalayasmeravalayI // 16 // avidyAmUrchAla-tribhuvanajanojjIvana ! jina ! sphurazukladhyAnAmRtalaharipUrNa dhruvamasi / akhaNDaM tvaM kuNDa yadamalamilatkuntalamiSA dupAntaM nomuzcatyuraganikarA yA mikavarAH / / 17 / / prabhAbhirdikukSibharibhirudayI kalmaSamuSo mukhendunaMdyAt te tribhuvanasudhApAraNamahaH / kuhUH sUcIbhedyAMdhatamasamayI saMgamasukhA nyavAptuM tatpUrva yamiva samupAste kacamiSAt / / 18 / / atAntastattvonamadasumatAM vAGmanasayo: samantAdastAghaH samarasamahAnIradhirasi / vitene teneyaM nanu cikuravallI vikasatA tatAbhIsuvelA vanaghanatamAlAvaniruhaH / / 19 / / trilokImAdhyasthaM dadhadadhikamAkA lamacala: sumerustvaM svaaminvikcruciklyaannrucirH| bhujAzRGgotsaMGge cikuranibhato nandanavanIvinIlA yaddatte hRdi mudamudanAM sumanasAm // 20 // kaSottIrNasvarNaviSi vapuSi saiyA sukhayutA jaganti prezantI tava cikuralekhA jinavRSa ! / gireH zRGgettuGge bahulavilasataurikarase - zayAlurnIraMdhrA navamudiramAleva madhurA // 21 // jagannetarnetA harihariharikezakaNikA bhavatkaMThakroDAnti kavisamarAH kiM punrmii| parIraMbhAraMbhAdbhutarabhasanmuktitaruNI bhujAmAlo dvellnmnnignnrnntknnkinnaa:||22|| dhruvaM karmaklezAvalinikhiladantAva (ba)labala cchidA'laMkarmINastvamasi jinagandhebhakalabha ! / kapolAnte lolA virala vigalahAnasa lila chaTAchAyAM dhatte bhramarahariNI yena kabarI // 23 //
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ Vol. II-1996 mudhyAyArtha ila "9i2 kSatrizist" mumukSoste dIkSopagamasamaye kuMtalatati lalantIyaM kArtasvaramayabhujastambhazirasi / praveze tatkAlaM prasRmara manaHparyavavido mudAmAGgalyamragdalavalayalIlAM kalayati // 24 // mumukSo nikSipya svatanukanakaM dustapatapo unale jvAlAzrayiNi niyataM zodhita midam / tavAMse yeneza ! sphuTati kabarIvallarinibhA - dvibhAtyucaireSA galitamalakAluSyapaTalI // 25 // udazcadbrahmadvA:sadanavalabhI kevala vido dhiroDhuM vibhrANA haritamaNinizreNikaraNim / trilokaM sallo kaMpri(pR)NamasRNakezAMkuravanI punItAM zItAMzuyuti vita tisarvakaSamukhAH // 26 // hataklezAH kezAH kulakarakulInAM'salulitA stavonmIlanIlAMburuhasubhagaM bhaavukvibhaaH| dadhurnIlotphulladvadanakamalAhantyakamalA vilAsArtha dolAyugalalatikA-rajjutulanAm / / 27 / / jagahoho mohaH sa khalu viSameSuH khalatamo mahAyodhaH krodhaH samitisamamete bata jitA / tathApyAvAM nAthaH kathamapi dRzA nekSata iti tvadIyAMsau kASNyaM vimada ! dadhatu stI kacamiSAt / / 28 / / trilokIkalpadro ! kila yugaladharmavyatigame dharAkalpAH kalpAvanija nivahA vaibhava jitaaH| tvayA tatkAlaM ye samadamudamUlyanta vikaTA jaTAjAlI teSAM pariNamati kezAvali tadA // 29 // mumukSUNAM tAdRk zamarasakRte dhyAna vivaram - vivikSaNAM kSINAMtaratamatamaH pustakamasi / mahArthaMkalpasya dhruvamaya vikalpasya yadimA jinendo ! dIpyante kimapi lipayaH kezakapaTAt // 30 // tavAbandhaskandhasthala vilulitA lumpatu satA matAntaM limpantI bhRzamamRtapaTTairiva dRshH| yugAdizrItIrthaMkara cikuralekhA navayavAMkurAlI karNAnte niyatamavataMsAya racitA // 32 //
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ madhusUdana DhAMkI ane jitendra zAha Nirgrantha iti zrInAbheyastavalava midaM yastavanavaM sudhAsadrIcI bhirvimalagirizRGgAramukuTa ! / brUvANo vANIbhistvayi layamayImaMcati kalAM sa eva zrIdevo janakumudacandraH kaviraviH / / 3 / / itizrI cikuradvAtriMzikA pUrNA /