Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ buddha ane gopA lagna e eka maMgaLa vidhi che, ekamAMthI aneka thavAne upaniSadamAM Avate brahmasaMkalpa che. paNa e vidhinI mAMgalikatA lagnamAM joDAnAra baMne pAnI sarakhI samajaNa ane samAnatA upara avalaMbita che. jyAre evI samajaNa ane evI samAnatA bannemAM hoya tyAre ja te lagna Adarza che namUnArUpa che ema kahI zakAya. buddha eka mahAna krAMtikArI vicAraka tarIke ane madhyamamArge samatolapaNe cAlanAra leke dvAraka puruSa tarIke jANItA che. emanuM vicAra ane AcAranuM sUkSmatatva ane samatalapaNuM adhyAtmamArgamAM ane tatvaciMtanamAM te sarvatra suvidita che; paNa emanI e vicArasUkSmatA ane AcAranI samatalatA cheka nAnI uMmarathI kevI hatI ane khAsa karI teo jyAre gRhasthAzramamAM pravezavAlAyaka thayA tyAre kevI hatI e bahu ochA jANe che. buddhanuM jIvanacaritra pAlicamAM che, paNa temAM e vigata nAmamAtranI che. pAlipiTaka pachInA saMkramayugamAM je mahAyAna sAhitya racAyuM, temAM buddhanA gRhasthAzrama-pravezane lagatuM citra vistArathI Ave che. A eka graMtha che. "lalitavistara." enI racanA IsvI sananAM prAraMbhika zatakamAM thayAnuM manAya che. enI bhASA pAlimAMthI saMskRta tarapha jatI eka mizra bhASA che. lalitavistara" ne artha cheH buddhanI jIvanalIlAne vistAra. enI zailI paurANika che ane emAM kAvyacamatkAra paNa jevotevo nathI. je kAMI kahevAmAM AvyuM che, te badhuM etihAsika che ema na samajavuM; paNa buddha pite etihAsika che. emanuM lagna e paNa etihAsika che; ATalI mULa vastu vize te prazna che ja nahi, paNa emanA lagnavarNanamAM lalitavistaranA lekhake je raMge pUryA che, je bhAvanAo rajU karI che tema ja je lagnajIvanane sparzatA paNa dareka deza ane kALanA samAjane upayogI thAya agara anukaraNIya bane evA je muddAo AdulAdaka zailImAM kAvyabaddha karyo che, te buddhanA jIvanamAM banyA na hoya te paNa enA vyaktitvane zobhAve tema ja uThAve Ape tevA che; eTaluM ja nahi, paNa jo vAMcanAra samajadAra hoya to ene emAMthI ghaNuM zIkhavA jevuM paNa che. tethI prastuta lekhamAM buddhanA lagnaprasaMgane lagatI e lalitavistara" mAMnI romAMcaka vigate lipibaddha karavA dhArI che.
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ 672 ] darzana ane ciMtana pAli ane bIjA "mahAvastu' Adi sAhityamAM buddhanI patnInuM nAma yazodharA tarIke jANItuM che, jyAre lalitavistaramAM enuM nAma gepa che; eTale A lekhamAM gopAnA nAmane ja upayoga karIzuM. buddha e vizeSaNa ke nAma tyAga pachInuM che; mULa nAma siddhArtha che. smRtimAM brAhma vagere ATha prakAranAM lae darzAvelAM che. te judA judA samaye agara eka ja samaye paNa judA judA samAjomAM banelI ghaTanAo uparathI tAravelAM che. paurANika ane itara kathAsAhitya ke nATaka-AkhyAna sAhityamAM je anekavidha lagnanI ghaTanAo maLe che te jotAM smRtikAe varNavelA lagnanA ATha prakAre e sAmAjika yathArthatAnuM eka nirUpaNa lAge che. vaLI, jyAre A deza ane paradezanA judA judA samAjamAM banatI ane pravartatI lagnadhaTanAo tema ja lagnaprathAo vize vAMcIe chIe, tyAre smRti kAranuM e nirUpaNa yathArtha lAge che. tema chatAM lalitavistaramAM buddha ane gapAnuM je lagnacitra AlekhAyeluM che, te aneka dRSTie badhAthI caDI jAya enuM che ema lAge che. rAma mahAna puruSa, kRSNa paNa tevA ja, mahAdeva paNa deva ja, pAMDe paNa vIrapurUSo, naLa paNa suvikhyAta, aja eka paurANika ane pRthvIrAja e etihAsika. AvA puruSonA lagnaprasaMge te te kAvya ke purANamAM Ave che ane moTebhAge sAmAnya janatA enAthI paricita paNa che. paraMtu lalitavistAramAM buddha ne ge pAne je lagnaprasaMga Ave che, te atyaMta bedhaprada, hovA uparAMta AkarSaka ane rasapreraka paNa che, chatAM e ajJAta rahyo hoya ema lAge che. ema na hota te azvaghoSa, kAlidAsa, bhavabhUti jevA aneka kavioe te prasaMga upara mohaka kAvyo racyAM hota. rAma zivadhanurmaga dvArA parAkramane purAvo Ape che ne sItA emane pati tarIke svIkAre che. kRSNa kimaNunuM enI IcchAthI paNa haraNa kare che. mahAdeva pArvatInI tapasyAmUlaka bhaktithI ene svIkAre che. arjunanA masyavedhathI draupadI ene varatAM chevaTe pAMce bhAIone vare che. dayamaMtI naLane. ane damatI ane svayaMvaramAM mALA paherAvI pati tarIke svIkAre che. saMyuktA pRthvIrAjane svayaMvaramAM ja vare che. ATalA dAkhalAomAM ApaNe e joIe chIe ke lagna pahelAM banne umedavAra ekabIjAne bhale cAhatAM hoya chatAM chUTathI ekabIjAnI parIkSA nathI karatAM ke nathI karatAM gRhasthAzramane cca guNenI dhIra mImAMsA. eka athavA bIjA kAraNe teo paraspara
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ buddha ane gAyA [ 673 cAhatAM hAya che, paNa e cAhatA pAchA banne umedavAromAM samAna samajaN ane nirbhaya tema ja mokaLA manathI ekakhIjA sAthe vicAranI Apale ApaNe jotA nathI. jyAre buddha ane geApAmAM te badhAthI UlaTuM che. buddha jeTalA samajadAra, geApA tethI jarAya ochI samajadAra nathI jaNAtI. mudda jeTalA mAkaLA manathI vAta kare che, tethI jarAya AchA meAkaLA manathI gApA mudde sAthe vAta nathI karatI. buddhe dhanuvidyA dvArA parAkramane po te batAve ja che, paNa te uparAMta je aneka vidyAo ane phaLAomAM potAnuM caDhiyAtApaNuM batAve che te rAma, kRSNa Adi bIjA kAInA lagnaprasaMgamAM ApaNe nathI jotA. bIjA aneka romAMcakArI prasagemAM sauthI caDhI jAya evA prasaMga te e che ke, geJapA sAsu-sasarA ane bIjA aneka vaDIle samakSa jarA paNa paDade na karavAnI potAnI makkama vRttinuM eka bhavya, udAtta ane kuzaLa tema ja vIr nArIne zobhe tevI dalIlothI samana kare che, e samathaeNna AjanI samajadAra, zikSita ane saMskArI vIra kanyAnA samana karatAM jarAya Utare evuM nathI. je lekhake lalitavistaramAM A prasaMga AlekhyA che, tenAmAM zramaNuparaparA ane temAMya khAsa karI bauddha para'parAmAM sthapAyelI samAnatA ane muktatAnI bhAvanA mudde ane gaiApAtA. varaNa-prasaMga laI te ba rajU karI che. lekhaka game te pradezane hAya, game te kAma ke jAtine hAya, chatAM eNe yuddha ane geApAnA pAtrAlekhanamAM strI-puruSanI samAnatAnI bhAvanA eTalI badhI UMcI kakSAe ra. karI che ke te Aje satra mAnya thAya tevI che. khudda ne geApA e banne pAtrA kapilavastunAM nivAsI che. banne zAkaya jevA prasiddha kuLanAM saMtAna che; nepALa jevA parvatIya pradezanI mukta havAmAM UcharelAM che, e ardhuM hovA chatAM chevaTe bannenA saMbaMdha bauddha paraMparAmAM pavasAna pAme che ane bauddha para parAtu strI-puruSanuM samAnatAnuM dhAraNa khIccha kAI paNa paraMparA karatAM teTalA prAcIna samayamAM paNa keTaluM ciDhayAtuM hatuM e vastu khudda ane geApAnA saMvAda, milana ane parIkSaNa-prasaMgomAM ApaNe vAMcIe chIe, mane lAge che ke lalitavistarane ATalA bhAga judI judI bhASAo dvArA sAmAnya janatA samakSa AvatA rahyo hAta, te game teTalAM videzI AkramaNA ane bIjA bhayasthAnA haiAvA chatAM paNa, bhAratIya nArInuM, khAsa karI savaNa gaNAtI kAmAnA nArIvanuM, ATaluM badhuM patana na thAta ane Aje anekavidha chUTA bhogavavA je yureApa-amerikAnA nArIne khulo levA paDe che, te karatAM paNa sarasa dAkhalA ekamAtra gepAnA prasaMgamAMthI maLI 43
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ 674 ] dazana ane ciMtana raheta. A daSTie buddhane gepanA e varaNa-prasaMganuM AkhuM citra vAcako samakSa raju karavA jevuM lAgavAthI prastuta prayatna che. bane teTaluM TUMkAvAnI vRtti hevA chatAM e prasaMga eTale badhe madhura che ke tene sAva TUMkAvavA jatAM ene AtmA ja haNAI jAya; paNa vAMcanAra dhIraja rAkhaze to ene e laMbANa kaMTALo nahi Ape. lagnanuM kaheza ekavAra ekatra maLelA moTA moTA aneka zAkyoe zuddhodanane kahyuM ke kumAra siddhArtha uMmaralAyaka thayuM che. jyotiSIo ane sAmudrikanI bhaviSyavANuM che ke kAM te te dharmapravartaka thaze ane kAM to te cakravatI. eTale je enuM lagna karI devAmAM Ave to te gharamAM vasI, strIsukhamAM paDI jAye rAjya karaze ane aneka vIraputrane janma ApI zakyAkuLa dIpAvaze. zuddhodane javAba Apo ke kanyAnI tapAsa karIzuM. upasthita dareka zAkya AgevAnoe kahyuM ke amArI kanyA tene gya che; paNa zuddhodana kahe che ke kumArane pUchaLyA vinA ApaNe nirNaya kAma nathI. pachI te badhA ja vaDIla zAkoe maLI kumArane pUchyuM ke, "tane kaI kanyA pasaMda che?' kumAra siddhArthe kahyuM ke, "hu AjathI sAtame divase javAba ApIza." lagna vize maMthana ane nirNaya - kumAra bodhisatvane prathama te thayuM ke huM bhegana deze jANuM chuM; mane ekAMtamAM dhyAnamagna rahevAnuM game che; te huM gRhasthAzramamAM kevI rIte zuM? paNa tyAra bAda vadhAre vicAra karatAM tene lAgyuM ke gRhasthAzramamAM dAkhala thavAthI aneka prANIonuM bhaluM ja thavAnuM che. kamaLa kAdava ane pANImAM rahevA chatAM levAtuM nathI tema huM alipta rahIza ane pUrve thaI gayelA badhA ja bodhisarae e rIte aliptapaNe gRhapraveza karyo paNa che. tethI lekahitanI daSTie lagna te karavuM, paNa kanyA yogya maLe te ja. Ama vicArI teNe kanyAnI gyatAne lagatA potAnA vicAre lakhI mokalyA. tenA e vicAre ApaNuM khAsa dhyAna kheMce che. te A rahyA : pitAne patra ane gya kanyAnI pasaMdagInI sUcanA "je prApta ke asaMskArI hoya, te kanyA mArI vadhu thavA lAyaka nathI ja, jenAmAM adekhAI vagere de na hoya, je haMmezAM satya
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ su ane zepA D bhASiNI hAya, je ALasa sevyA sivAya mArA cittane anusare tema ja je zuddha khAnadAnavALI hovA uparAMta rUpa yauvanavatI pazu hoya; eTaluM ja nahi, paNu rUpa chatAM rUpatA bhada na hoya, jenu citta mAtA ane bahenanA jevuM premALa hAya; je svabhAve udAra hAI brAhmaNe ane zrama NAne dAna devAnI vRttivALI hoya; je potAnA patimAM eTalI adhI saMtuSTa hAya ke svapramAM paNa anya puruSate naciMtave; je garviSTha ke uSkRta na hoya pazu cITa hAya; je namra heAvA chatAM dAsI ke gulAmaDI jevI na heAya paNa svamAnI hAya; je kephI pINAM ke unmAdaka gIta, sugaMdha AdimAM mAsakta na hAya, evI nirlobhavRttivALI hoya ke je kAMI potAnu hoya temAM ja saMtuSTa rahe, paNa bIjAnI pAsethI kazuM ja meLavavAnI AzA na seve; je caMcaLa ke asthira na hoya ane je lajjAnA cihna lekhe paDo sevanAra ke beThADu na hAya; je UMdhaNuzI na hoya, je vicArazIla heAya ane je sAsu tema ja sasarA pratye prema dharAve tevI hAya; jaidAsa-dAsIvaga pratye peAtAnI jAta jeTale ja prema rAkhe tevI hAya; je zAstrIya vidhi pramANe saunI puchI sUe ane saunA pahelAM UThe tevI hoya; je saunA pratye mitratA rAkhanArI hAya ate kumArI hAyajo AvI kanyA hoya to, huM pitAjI ! tame ene mAre mATe pusa'dA. ' , kanyAnI zAdha pitA zuddAdane purAhitane khelAvI tenA hAthamAM siddA taraphathI Avelo lekha mUkI kahyuM ke A lekhamAM sUcavyA mujabanA guNALI kanyAM zodhI lAvA, kanyAnI pasaMdagImAM brAhmaNa, kSatriya, vaizya ke zUdra evA kAI varNa ke jAtibheda jovAnA nathI; kAraNa ke kubhAra kevaLa guArthika che, nahi ke kuLa ke geJatratA thA. punAhita kapilavastu nagaramAM cemera bhaTakayo, paNa ceAgya kanyA na joI. chevaTe daMDapANi nAmanA zAkyane tyAM praveza karatAM ja evI kanyA najare paDI, je purAhitane badhI rIte yogya lAgI. kanyA paNa purahitane AvelA joI tenA pagamAM paDI amapUrvaka khelI ke, * mahAsaja 1 zA mATe padhAryo che ?' purAhita likhita patra ApI kahyuM ke AmAM varNavyA che. evA guNNA hAya tevI kanyA siddhA mArI kanyAe vAMcIne jarA paNa DhIla karyA vinA smitapUrvaka * jAva ane kumArane kahA ke e badhA guNA mArAmAM che. huM patI thaIza. kAI hIna ke prAkRta pAtra sAthe enI sakhdha : * " pasaMda kare che. jvAkha ' ApyA ke saumya kumAranI te na thAva. -
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ 376 ] buddha ane geApAnuM milana tema ja vanana * purahita kanyAnuM e vacana zuddhodanane jaI saMbhaLAvyuM, zuddhodane vicAyuM ke kumAra kAMI AvA vacanamAtrathI mAnI le tevA nathI; eTale mAre kAMIka vadhAre khAtarI karAvanAra bhAga levA joI e. Ama vicArI teNe nakkI karyuM ke mAre kImatI dhAtunAM suMdara ane spre tevAM pAtre anAvarAvavAM. kumAra upasthita badhI kanyAone pAtre vaheMce ne jenA upara enI najara Thare e kanyAne te cAhe che ema samajI AgaLanuM khulluM geAvavuM. zuddhodane vicAryA pramANe pAtro taiyAra karAvI nagaramAM gheSaNA karAvI ke sabhAsthAnamAM badhI kanyAoe upasthita thavu. temane kumAra dana ApaNaeN ane kImatI pAtrAnI bheTa paNa Apaze. zuddhodane gupta rIte vizvAsu mANasane rekI ema paNa sUcavyuM ke pAtrA vaheMcatI vakhate kumAranI najara kenA upara re che, te tame mane jaNAvajo. yeAjanA pramANe sabhAmaMDapamAM nagarakanyAe AvatI gaI ane siddhAnuM darzana karI, maLyuM te pAtra laI, tarata cAlatI thaI; paNa ekaya emAM evI na nIkaLI ke je siddhArthanI zAbhA ke tejane jhIlI thoDI vAra sAhasapUrvaka tenI sAme UbhI rahI zake. chevaTe pelI daDapANinI gApA nAmanI kanyA AvI ane sabhAmaMDapamAM parivAra sAthe eka bAju UbhI rahI tema ja nimeSa nayane kumArane jotI rahI. jyAre tene pAtra na maLyuM, tyAre hasatI hasatI kumAra pAse jaI te khelI ke, me zuM bagADavuM che ke mane pAtra na maLyuM ? ' kumAre kahyuM ke, 'huM tAruM apamAna nathI karato, paNa tuM sauthI pAchaLa AvI ane pAtrA te pUrAM thayAM. ' ema kahI kumAre potAnI kImatI vIMTI tene ApI. geApA elI, * kumAra ! huM tamArI vIMTIne lAyaka chuM.' kumAre karI kahyu', ' te pachI le A mArAM AbharaNo.' geApA khAlI, ame kAMI kumArane vyalakrRta-alaMkArahIna-karavA nathI icchatAM; UlaTu, ape aa bhArane alaMkRta karIzuM arthAt mAranI kAmadevanI ArAdhanA dhArane jItIzuM. Ama madhura vyagyAkti karI te kanyA ' 6 dvArA ja cAlatI thaI. d darzana ane ciMtana kanyAnu mAthu ane DhaDapANanA javAba A badhu joI pelA gupta puruSoe rAjA pAse yathAvat nivedana karyuM ke, ' dhruva ! daMDapANinI gepA nAmanI kanyA upara kumAranI AMkha rI che; eTaluM ja nahi, paNa e anne vacce thADI vAra vAtacIta paNa thaI che.' A gI zabdone purAhitane mekalI daDapANi pAse kanyAnu mAguM karyuM; so
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ buddha ane kopA [ 677 paNa daMDapANie javAba Ape ke, "kumAra te gharamAM ja sukhe UcharelA che ane huM te yuddha tema ja kaLA ke zi9pamAM kuzaLa hoya tevAne ja kanyA ApavAne chuM. kumAra kAMI yuddha, kaLA ke zilpamAM kuzaLa nathI." zuddhodananI mUMjhavaNa purahite dalapANine javAba rAjAne kahI saMbhaLAvyuM. rAjA UMDA vicAramAM paDyo ke mane atyAre agAu be vAra lokee cetavyuM hatuM ke je kumAra rAjamahelanI bahAra na nIkaLatA hoya te ame temanI sAthe ramatagamata ke akhADA AdinA prayogamAM bhAga levA AvIne zuM karavAnA? kharekhara, have e saMkaTa sAme AvyuM che. kumArane khabara paDI ke rAjA khUba ciMtAtura che. teNe AvIne pUchayuM ke, "pitAjI ! kahe ke udAsa zA mATe che ?" "tAre zuM kAma che ema kahI rAjAe TALavA mAMDayuM, paNa chevaTe kumAranA AgrahathI rAjAe daMDapANinI kanyA ApavAne lagatI zarata vizenI badhI hakIkata spaSTa kahI. kumAre tarata ja javAba Apyo ke, "zuM mArI sAthe koI badhA prayogamAM Utare te che?" rAjAe pUchyuM ke, " tuM vyAyAma, - yuddha, zi95 AdinA badhA prayoga karI zakIza?' kumAre kahyuM, " avazya. badhA vizAradanI hAjarImAM bIjAonI sAthe spardhAmAM avazya UtarIza." siddhArthane harIphAImAM vijaya ane ropA sAthe vivAha rAjAe prasanna thaI hore piTAvyo ke "AjathI sAtame divase kumAra badhI jAtanA khela, tamAzA ane kauzalaprayogamAM game te bIjA sAthe harIphAImAM Utaraze, mATe je je e bAbatamAM kuzaLa hoya te badhAe upasthita thavuM ane spardhAmAM bhAga levo. ghaNAne anusarI medAnamAM pAMca pAkava kumAre harIphAImAM bhAga levA AvyA. pilI gopA paNa AvI ane teNIe eka jayapatAkA boDI, ane jAhera rIte uccAryuM ke je talavAra, dhanuSa vagerenA yuddhapragamAM tema ja itara kaLA kauzalanA prayogamAM jItaze te A patAkAne adhikArI che. vizvAmitra nAmanA lipittanI sAkSIe lipijJAnanI harIphAI thaI to chevaTe vizvAmitre kahyuM ke A siddhArtha jellI lipio jANe che teTalI te huMya nathI jANata, mATe vijaya ene vare che. tyAra bAda gaNitanI harIphAI zarU thaI. emAM paNa kumAra cho. anukrame badhI ja kaLAomAM, kustImAM ane dhanurvidyA Adi prayogamAM kumAra siddhArtha ja che. A chatathI eka bAju tamAma prekSake nAcI UThayA ne kumAra upara puSpavarSa
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ je ] darzana ane vina karI, tA khIjI bAjuthI daMDapANie potAnI zarata pUrI thayelI joI peAtAnI kanyA kumAra siddhArthane apa 553 : dhIrAdAtta vadhUpe gApA dhisattvanI agramahiSI banI. te sAsu-sasarA ke khInna tamAma parivAra samakSa meDhu DhAMkayA vinA ke paDade karyA vinA AvatI jtI ane vyavahAra karI, A joI. te adhAM vicAramAM paDayAM ke hajI teA A naveDhA che ane kAIM vaDIla sAme paDadA karatI ja nathI. teone geApAnA mukta ane svastha vyavahArathI kAMIka mAThuM lAgyuM, agara cAlu rivAjanA sugI manaduHkha thayuM. A vAtanI gopAne jANa thaI eTale teNe potAnA parivAra samakSa eka sAttvika, vicArapUrNa ane nirbhaya nivedana karyuM, je nivedana lalitavistaramAM mAthAbaddha che ane e gAthAdyo paNa sugeya tathA lalita che. ahIM te enA sAra mAtra ApIzuM. bhale kAI cegya kavi e dhote gujarAtImAM padyabaMdha anuvAda kare. " je ApyuM che te teA mukha khulluM hAya toya besatAM ke haratAM-pharatAM, dhvajanA agrabhAgamAM camakatA maNiratnanI peThe, dIpI nIkaLe che. AvaraNa nahAya tAya, UThatAM---besatAM badhe ja C Ajana, kapaDAMnuM zAbhI nIkaLe che. jevI rIte khulabula rUpathI ane svarathI zobhe che, tevI rIteAjana paDadA vinA paNa khele ke mauna rahe toya zAkhe che. < Aya hAya te nivasana hoya ke kucIvara dhArI haiAya, agara vastradhArI ke dubaLa zarIra hAya, chatAM te guNavAna hAvAthI potAnA tejathI ja zobhI UThe che. * jenA manamAM kAI pApa nathI te Aya game te sthitimAM zAlI UThe che. tethI UlaTu, malina vRttivALA anAya puSkaLa AbhUSaNo dharAvatA hoya kSetra nathI robhatA. " jenuM mana paththara jevuM kaThaNa che ane jenA hradayamAM pApa bharyu che chatAM vANImAM mANya che tevA amRta chAMTelA paNa jherathI bharelA ghaDAnI peThuM khavAta mATe haMmezAM danIya che. je A darekanA pratye bhALakanI peThe nirdoSa ane saumyavRttivALA che
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ zuddha ane gema 1 10 tema ja badhAne mATe tIrthanI peThe sevanIya che, tevA AcInuM darzana dahIM ane dUdhathI bharelA ghaDAnI peThe sumaMgaLa lekhAya che. "jeomAM pApavRtti nathI ane jeo puNyavRttithI zobhe che, tevAonuM darzana sumaMgaLa che ane saphaLa paNa che. jeo zarIra, vacana ane diyamAM saMta che ane prasanna manavALA che, tevAo mATe meTuM DhAMkavuM ke paDado kare nakAme che. jeonuM mana niraMkuza ke svachaMdI che, jene lAja ke zarama nathI ane jenAmAM upara kahyA tevA guNe ke satyabhASitA nathI, tevAo ne DhagalAbaMdha vothI pitAnI jAtane DhAMke teya kharI rIte te pitAnA dezane ja DhAMke che; arthAta teo zarIre vastra chatAM duniyAmAM nagnaziromaNi nAgaDAonA jevA vicare che. je ArthanArI Idriya ane manathI saMyata che tema ja je svapatimAM saMtuSTa heI bIjA koI puruSane vicAra sudhAM katI nathI, tevI AryA sUrya ane caMdranA prakAzanI peThe pitAne rUpane DhAMkatI nathI. tene mATe meTuM DhAMkavuM ja kADhI be nara che , vaLI bIjAnuM mana samajI zakanAra RSi-mahAtmAo ane devagaNe mAruM hRdaya tema ja mAruM zIla jANe che, to pachI mukhanuM avaguMThana mane zuM karavAnuM che ? huM jevI chuM tevI te raSio ane devAnI najaramAM dekhAuM ja chuM, pachI mukhavagaMThana hoya ke na hoya. gepAnI AryanArIne zobhe evI vicArapUta tema ja nirbhaya yukti sAMbhaLI rAjA zuddhodana AvI putravadhU maLavA badala eTale badhe prasanna ke teNe bahu kImatI motI ane phUlano hAra tene khuzAlImAM paherAvya ane chevaTe udagAra kADhayo ke jevI rIte mArI putra siddhArtha guNothI zobhe che, tevI ja rIte A vadhU paNa guNothI zobhe che, eTale A bannene sAgama e dhI ane khAMDanA jevo che. upasaMhAra uparanA varNanamAM mukhya pAtro cAra che. te darekanI vizeSatA * bIje kyAMka vAMcelI smaraNamAM AvatI pAnI samartha ane buddhipradhAna eka dalIla e paNa che ke je meM ghara meM heta to tamArA jevA vaDIlanAM zrI ane sau karyasaMpanna mukhanuM darzana huM kema pAmI zakata? vaLI strIoe ghUMghaTa kADho e te punA hRdayanI malinatAne sUthaka bane.
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ 180 ] darzana ane ciMtana ApaNuM dhyAna kheMce che. e vizeSatA Aje ane haMmezAM lagnanA prazna para keTalI kAmanI che, te samajavAnI daSTie have ApaNe enI TUMkamAM tAravaNuM karIzuM. 1. zuddhodanaH pitA ane dhazara tarIkenI zuddhodananI cAra vizeSa tAo bhaNuM ApaNuM dhyAna jAya che. pahelI e ke uMmaralAyaka saMtatine pUchayA vinA, teno nirNaya jAyA vinA, lagna bAbata pitAne nirNaya tenA upara ThokI na besADavAnI vRtti, arthAt lagnanI pasaMdagImAM saMtatinI icchAnuM mukhya sthAna. bIjI vizeSatA kanyAnI yogyatA vizenI kasoTI che. zuddhodananI mukhya kasoTI pAtranI guNavattA che. te zat kanyA hoya te paNa je guNanI daSTie caDhiya tI hoya, te kumAra mATe pasaMda kare che. ene mana brAhmaNa ke kSatriya Adi kahevAtI ucca jAtinuM kaI mahattva nathI. ene kharuM mahattva guNomAM ja dekhAya che, je sukhI dAmpatyanI sAcI bhUmikA che. trIjI bAbata kumAra siddhArthane varavAnI kanyA gapAnI icchA purohita dvArA jANyA pachI paNa kumArane mokaLA manathI kanyAnI chellI pasaMdagI karI levA mATenI taka ApavI te. cothI bAbata vadhAre mahattvanI lAge che. vaDIle samakSa ghUMghaTa ke lAja nahi kADhavA mATe rUDhicusta leke taraphathI TIkA thatAM jyAre gopA ziSTa ane vIra nArInI hesiyatathI lAja kADhavA ane na kADhavA vaccenuM aMtara mArmika rIte pragaTa kare che, tyAre zara tarIke zuddhodane putravadhU gopAnA vaktavyane svacchaMdI ke uddhatana lekhatAM UlaTuM vadhAvI laI tene pratiSThA ApI lAjanI rUDhine teDI te. " ra. daMDapANi : bIjuM pAtra daMDapANi che, je ge pAne pitA che. putrI gopa kumAra siddhArthane varavA Icche che e jANyA pachI paNa te zuddhodane karelA bhAgAne svIkAryA pahelAM eka evI zarata mUke che ke jo zaratamAM kumAra pasAra thAya te putrIne pitAnI pasaMdagI karyA badala prasannatA thAya ane hoMza vadhe, ane je zaratamAM umedavAra pasAra na thAya te kanyAne pitAne ja pitAnI pasaMdagI ke nirNaya badalavAnI taka maLe, ane pitA tarIke uMmaralAyaka putrInI IcachAne kazI dalIla ApyA vinA avagaNavAnA aniSTa pariNAmathI bacI javAya. 3. siddhArtha: trIjuM pAtra siddhArtha che. enI vizeSatAo te ghaNuM che: (1) kuTuMbIo lagna bAbata pUchavA jAya che, tyAre turatAturata hA ke nA na pADatAM sAta divasa pachI pUrNa vicAra karyA bAda javAba
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ buddha ane zApA [ 1 ApavAnuM kahe che ane te javAba paNa eka vicArazIla suzIla putrane zobhe evI rIte lakhIne, ane te paNa spaSTapaNuM, pitAne Ape che. emAM te potAnI pasaMdagI pAmavAyogya kanyA kevI hAI zake te darzAvatAM dAmpatya, kuTuMba ane sabhAvanane sukhI karavA mATe je Avazyaka guNA che tenA khAsa nirdeza kare che, je bhAvI yuddhanI eka vicArabhUmikA sUcave che. ( 2 ) JApAe potAnI karelI pasaddagImAM te keTalI vAjI che enI enA pitA daMDapANine pAkI khAtarI karI ApavA tema ja gaiApAnuM sanmAna vadhAravA ane sAthesAtha potAnA pitA zuddhodanane thatI ciMtA TALavA kumAra siddhArtha daDapANie mUkelI zaratamAM bhAga levA taiyAra thAya che ane zArarika tema ja bauddhika adhI jAtanI parIkSAmAM pUrNa saphaLa thaI lagna mATe suprasanna vAtAvaraNa saraje che. 4. gASA : cothu pAtra geApA che. te jema pAtrAmAM chelluM che tema te aneka dRSTie DhiyAtuM paNa lAge che. bhAvi khudda jevI vyaktine mATe patnI tarIke vadhAremAM vadhAre cogya pAtranI je AzA rAkhI zakAya ane je kalpanA karI zakAya te gAAmAM siddha thatI lAge che. ( 1) vadhUnI pasaMdagI bAbatane kumAranA patra purAhita pAsethI laI vAMcatAMveMta ja geApAe darzAvela ene AtmavizvAsa ke huM kumAranI guNapasaMdagIne avazya sataiyuM tema cheM. ( 2 ) sabhAmaMDapamAM kumArane hAthe vaheMcAtI bheTa levA javAmAM gApA sAca nathI sevatI, chatAM te eka khAnadAna kanyAne sahaja evI maryAdA sAthe potAnI sakhI sAthe ja tyAM jAya che ane kumAra sAthe ekalavAnA prasaMga upasthita thatAM kaTAkSa tema ja vivekapUrNa zailIthI kumArane tyAM ja jItI le che. ( 3 ) jyAre rUDhibahu naranArIo dhUMTa na kADhavA adala cAmera TIkA karatAM jaNAya che tyAre eka dhIrAdAtta navaputravadhU lekhe te zvazura zuddhodananI sAmAjika gUMgaLAmaNa TALavA temanI samakSa potAnA kaisa evI cAturI, evI namratA ane evI satyaniSThAthI rajU kare che ke zuddhodana ane Akhe! samAja chevaTe tenA udAtta valaNane mAna ApI strIvarganI eka tatkAlIna gulAmIne rUDhi sAthe ja pheMkI de che. lalitavistaranA lekhaka mATe bhAge bhikSu ja sabhave che, te janme, vatane ane uchere game te nAta, deza ke samAjanA hAya, chatAM te eka zramaNa vanA------khAsa karI bauddha sadhanA-sabhya lekhe kAra paNa jAtanAM nAta-jAta
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ darzana ane ciMtana ke deza AdinAM saMkucita baMdhanane adhIna rahyA sivAya ja kevaLa guNavattAnI bhUmikA uparathI ja vicAra karate lAge che. tyAralakSI bhikSu hovA chatAM te lekhaka gRhasthAzramanuM ane temAMya dAmpatyajIvananuM je mUlya AMke che, te enI UMDI samajaNa darzAve che. joke enI sAme eka aTapaTe prazna che. te e ke dezadezAMtaramAM tyAgI, yAnI ane brahmacArI tarIkenI sarvotkRSTa pratiSThA pAmanAra buddhane tAraNyakALamAM paNa lagnajIvanamAM kevI rIte praveza karAve ane e ghaTanAne baMdhabesatI karavI? hajAro nahi, lAkhe ke jene pUrNa brahmacaryanA samarthaka tarIke pUjatA hoya, tene tenA caritracitraNamAM eka taraNIne sahabhAgI ne sakhA thatA jovAmAM ekAMgI bhaktone AMcaka lAge. jANe ke AvI ja koI muzkelImAMthI chUTavA mATe e lekhake kumAra siddhArtha pAse lagna karavuM ke na karavuM e prazna paratve vicAra karAvyuM cheane te vicAra e ke lagnanA deva jANavA chatAM chevaTe lekakalyANanI bhAvanA tema je pUrva paraMparAne anusaravAnI dRSTithI siddhArtha lagna karavAno nirNaya kare che. lekhaka bauddha bhikSu hovA chatAM aMte taittirIya upaniSadamAMnI ghaNA tananuM mA e sanAtana rAjamArga jevI gAIzya dIkSAne ja svIkAre che. -akhaMDa AnaMda, julAI 1954.