________________ દર્શન અને ચિંતન કે દેશ આદિનાં સંકુચિત બંધનને અધીન રહ્યા સિવાય જ કેવળ ગુણવત્તાની ભૂમિકા ઉપરથી જ વિચાર કરતે લાગે છે. ત્યારલક્ષી ભિક્ષુ હોવા છતાં તે લેખક ગૃહસ્થાશ્રમનું અને તેમાંય દામ્પત્યજીવનનું જે મૂલ્ય આંકે છે, તે એની ઊંડી સમજણ દર્શાવે છે. જોકે એની સામે એક અટપટે પ્રશ્ન છે. તે એ કે દેશદેશાંતરમાં ત્યાગી, યાની અને બ્રહ્મચારી તરીકેની સર્વોત્કૃષ્ટ પ્રતિષ્ઠા પામનાર બુદ્ધને તારણ્યકાળમાં પણ લગ્નજીવનમાં કેવી રીતે પ્રવેશ કરાવે અને એ ઘટનાને બંધબેસતી કરવી? હજારો નહિ, લાખે કે જેને પૂર્ણ બ્રહ્મચર્યના સમર્થક તરીકે પૂજતા હોય, તેને તેના ચરિત્રચિત્રણમાં એક તરણીને સહભાગી ને સખા થતા જોવામાં એકાંગી ભક્તોને આંચક લાગે. જાણે કે આવી જ કોઈ મુશ્કેલીમાંથી છૂટવા માટે એ લેખકે કુમાર સિદ્ધાર્થ પાસે લગ્ન કરવું કે ન કરવું એ પ્રશ્ન પરત્વે વિચાર કરાવ્યું છેઅને તે વિચાર એ કે લગ્નના દેવ જાણવા છતાં છેવટે લેકકલ્યાણની ભાવના તેમ જે પૂર્વ પરંપરાને અનુસરવાની દૃષ્ટિથી સિદ્ધાર્થ લગ્ન કરવાનો નિર્ણય કરે છે. લેખક બૌદ્ધ ભિક્ષુ હોવા છતાં અંતે તૈત્તિરીય ઉપનિષદમાંની ઘણા તનનું મા એ સનાતન રાજમાર્ગ જેવી ગાઈશ્ય દીક્ષાને જ સ્વીકારે છે. –અખંડ આનંદ, જુલાઈ 1954. Jain Education International For Private & Personal Use Only www.jainelibrary.org
