________________
જીની સંખ્યા પણ અનંતની છે એ છાના ભાવે પણ વિચિત્ર પ્રકારના છે. એ વસ્તુઓ અને ભાવેની વિચિત્રતા જોઈ અજ્ઞાન અને અવિવેકી આત્માઓ, રાગ, દ્વેષ, મેહ, કૌતુક, આશ્ચર્ય, ઉત્સુકતા, ઘણું, હાસ્ય વગેરેમાં ગરકાવ બની જાય છે. વિચારક વિવેકી આત્માઓને એ વિચિત્રતા જોઈ વૈરાગ્ય જમે છે, મમતા ઘટે છે અને ઉપશમ વધે છે.
એક રાજાએ એક વાછરડાને જન્મતે, માટે તે, પુષ્ટ થતે જે. માતેલ બળદ બનતે જે અને ત્યાર પછી ધીમે ધીમે ક્ષીણ થતે જોયે. આખરે બળદને સાવ ગળીયે થયેલે જોઈ રાજા બૈરાગ્યવાસિત બન્યા. બળદની ક્રમિક પરિવર્તનશીલતા ઉપરથી જગતના તમામ પદાર્થોનું દર્શન પણ પરિવર્તનશીલતા અને ક્ષણભંગુરતાની દષ્ટિએ કર્યું. આ વૈરાગ્યમાંથી રાજાને સર્વ ત્યાગનું બળ મળ્યું. રાજપાટ છોડી રાજા ચારિત્રના પંથે ચાલી નીકળે..
બીજે એક રાજા સૈન્ય સાથે યુદ્ધના મેદાને જઈ રહ્યો હતો. રસ્તામાં એક ઘટાદાર આંબાનું વૃક્ષ જોયું.રાજાએ કુતુહલથી આંબાની એક મહોર તેડી. સનિકોએ રાજાનું અનુકરણ કર્યું. પરિણામે આખે આંબો બેડેલ બની ગયે. એક પણ પાન રહ્યું નહીં. આંબે સાવ ઠુંઠ થઈ ગયો. રાજા યુદ્ધભૂમિથી પાછો ફર્યો. એના મનમાં કેડ હતા પેલા ઘટાદાર આમ્રવૃક્ષની છાયામાં મોજ માણવાના અને આંબાની મંજરી ખાઈ કંઠને કોકિલ કંઠ બનાવવાના.
