________________
૮૬૨ : શ્રી સમેતશિખર મહાતીર્થની પ્રતિષ્ઠા :
૫૮મા શ્લોક અને તેની ટીકા લગ્નથી નિંધસ્થાનમાં રહેલા ક્રૂરગ્રહને જો કેન્દ્ર કે ત્રિકાણમાં રહેલાં બુધ-ગુરુ કે શુક્ર, પૃષ્ટિથી જોતા હોય તા તે ક્રૂરગ્રહ દોષકારક નથી.’ એ પ્રમાણે જણા વીને તે ભદ્રભજનદોષના સંપૂર્ણ નિષેધ કરે છે, એમ જાણવા છતાં લેખકે અહીં અદોષને દોષ લેખાવેલ છે જે શેાચનીય છે.
તેથી પણ ચંદ્ર દોષકર્તા નથી' એ વાતને છૂપાવી છે, જે વિદ્વાનને માટે ઉચિત ન ગણાય. લેખકે તે વાત છૂપાવી ન હોત તા તેમણે પશુ તે લેખમાં આઠમા સ્થાનમાં ચંદ્રને બળવાન ગણાવ્યા હોત.
આગળ જતાં લેખકે વેધસંબ ંધીની ‘આ અષ્ટમ સ્થાનમાં રહેલા ચંદ્રમા લગ્નમાં રહેલા શુક્રને વેધે છે જેથી શુક્ર પણ નિળ ખની જાય છૅ’એ વાત એકાંગી લખેલી છે અને આઠમા સ્થાને રહેલ ચંદ્રને ૧૧મે સ્થાને રહેલ ગ્રહ, વામવેધથી વેષિત કરીને શુભ મનાવે છે
ઉચ્ચસ્થાનમાં રહેલ, કેન્દ્રમાં રહેલા અને ગુરુદૃષ્ટ એવા બળવત્તર શુક્રને લેખકે વેધથી હણાયેલ અને ભુવનદીપક ગ્રંથકારના મતે શત્રુ ગૃહમાં રહેલા હોવાના કારણે નિળ ગણેલ છે, અને સસંમત એવા શત્રુગૃહમાં રહેલા ગુરુની પૂર્ણ દૃષ્ટિવાળા અને સાથે દોષવાળા મંગળને બદલે સમળ ગણેલ છે તે ખાધૈય છે.
બાકી રહેતા આઠમા ચંદ્રમા' હાવાના દોષ સંબધી વાતમાં લેખકે, તે લેખના સાતમા પેરામાં-વળી ચંદ્રમા આઠમે સ્થાને રહેલે છે તેના કઈ રીતે પરિહાર થઈ શકતો નથી.’ એમ લખ્યા બાદ દસમા પેરામાં-ચંદ્રમા આઠમા સ્થાનમાં હોવાથી અધિક અનિષ્ટકારક ગણાય છે એમ જે લખેલ છે તે પણ અનુચિત છે. કારણ કે વિદ્યામાધવીયગ્રંથમાં ‘આઠમા ચંદ્રના દોષ નથી' એમ સ્પષ્ટ જણાવીને તે ઉપર જંતુ જી:-નમ્મેશમૃત્યુરાશીશા મિથો મિત્રે ચયાએ
तदा । जन्माष्टमर्क्ष चन्द्रस्थदोषो भंगत्वमात्रजेत् ॥ ત્યારે ાધિપત્યેઽપોષમાવઃ' એમ જણાવીને બૃહસ્પતિની સાક્ષી પણ રજી કરેલ છે. આથી ‘આઠમા ચંદ્રમા' હૈવાના દાષ ગણાવેલ છે તે સ્પષ્ટ ભ્રામક ઠરે છે, કુંડલીના તાત્કાલિક મૈત્રી સંબંધ વડે ગુરુ-શુ* એ બન્ને મિત્ર છે: એટલે કે, લગ્નેશ ગુરુ અને અષ્ટમેશ શુક્ર એ બંને પરસ્પર મિત્ર છે અને એથી આઠમા સ્થાને રહેલ ચદ્રના ઢોષને સ્પષ્ટતયા પરિહાર થાય જ છે, એટલે તે આઠમો ચંદ્ર. લેખકના કહેવા પ્રમાણે અધિક અનિષ્ટકારક તે। નથી જ; પરંતુ અધિક લાભપ્રશ્ન છે.
લેખને અંતે લેખકે-આ. સિ. વિ. ર્ બ્લેક ૩ની ટીકાના નામે પાઠ રજુ કરીને જે 'શત્રુ ગૃહના ઘરમાં જે ગ્રહ ઉંચા હોય તે પ્રભાને વગેરે વાત કરેલ છે, તે વાત આર‘સિદ્ધિઆપે પણ અંદરથી સુખદાયક થતા નથી. + +
ગ્રંથકારના મતની નથી, પરંતુ હેાના ત્રુ, મિત્ર અને મધ્યસ્થ' એમ ત્રણ પ્રકાર માનનાર
મુર્હુતમા ડ, મુર્હુતચિંતામણુિ, બૃહજ્જાતકવિધામાધવીય આદિગ્રંથકારોને જે મત માન્ય નથી એવા (મધ્યસ્થને પણ શત્રુ માનીને ગ્રહોન્સ મેજ પ્રકાર માનનાર) ‘સુવનદીપક' ગ્રંથકારના મતની વાત છે, લેખકે તે વાત જેમ આરંભસિદ્ધિના નામે રજુ કરી છે તેમ એ સબંધમાં મતવ્ય પણ જો આરભસિદ્ધિકારનુ` જ રજુ કર્યુ હોત તો પ્રમાણિકપણુ લેખાત. જો તેમ કર્યું" હોત તે લેખકને પણ ‘ભુવન દીપક'ના આધારે શત્રુના ઘરમાં ગણાવેલ શુક્રને મધ્યસ્થના ઘરમાં જણાવીને તે શુક્ર દુ:ખદાયક નથી' એમ જણાવવુ પડે તેમ છે.
આ સીધી વાતને દૂર રાખવા વડે લેખક કેવલ ભુવન દીપક ગ્રંથના તે ‘મટ્ટિાળિ' પાઠ પકડીને કુંડલીમાંના ઉચ્ચ સ્થાનને શુક્રને માટે ‘અંદરથી સુખદાયક નથી' એમ કહી તે। શકાય
