Jain Tark Vartikam

Author(s): Vitthal Shastri
Publisher: Bhagavati Prasad

Page 139

१३४
अनुमानपरिच्छेदः । प्रमाणभूतं विधेति । न युक्तियुक्तमिति । श्रागमबाधान्नाह । अन्यथेादिकमिति : अन्यथेहादिकं सर्व श्रौतमेव प्रसज्यते । यच्चोक्तं नागर्मातृपक्ष मानं जाऽयजभितम् ॥ ___या मविकल्पकं सकलमेव श्रोतं तदा इहादिग्रहणादयाहादिपरिग्रह इति सकलमेव शब्दोल्लिखित्वात् अातं स्यादिति । अथ क्वचिदागमत्यागोपि । यथैन्द्रियजं ज्ञानं परोक्षमति प्रत्यक्ष प्रत्यपादीति । तदयुक्तमित्यह। यथेत्यादि। तद्दिगम्बरोणां चान्य विलसितम् । तथाहि -मकलवस्तु ज्ञानापेक्षयापरोक्षमिन्द्रियज्ञानमुक्तं न त्वेकस्मिन्त्रंशेन इति । तस्थितं द्विधा श्रौतमिति । एवं द्वैविध्यं व्यवस्थाप्येदानी लैङ्गिक परोक्षव्याख्यानुमहालिङ्गालिङ्गिनीत्यादि। लिङ्गाल्लिङ्गिनि यज्ज्ञानंमनुमानन्तदेकधा । प्रत्येति हि यथा वादी प्रतिवाद्यपि तत्तथा ॥
लिङ्गाल्लिङ्गविषयमपि ज्ञान लिङ्गग्रहण लिङ्गिन्यपि तदस्थितस्य प्रत्यक्ष भवति लिङ्गग्रहणम् । ननु तस्य तल्लिगमेव न भवति यस्य तु लिङ्गितस्य न लिङ्गमन्तरेण तत्र ज्ञानमिति किं लिङ्गग्रहणेन । ये लिङ्गमेवानुमानं मन्यन्ते तन्निरासार्थ लिङ्गग्रहणमिति । लिङ्गाद्यलिङ्गिनि ज्ञान तदनुमानं न लिङ्ग मेवेत्यर्थः । यद्येवं तदा लिङ्गिनि ज्ञानमित्यवस्तु । अनेन हि तत्सुनिरस्तं भवति । नैव हि प्रतिपत्तिगौरवं स्यादिति । लिङ्गग्रहणमिति । स्वार्थपरार्थभेदेन द्वैविध्यं प्रतिपन्नास्तन्निरासार्थमाह । तदेकधेति । एकप्रकारैव परीक्षार्थस्य प्रतिपत्तिरिति। तदेवाह । प्रत्येति हि यथावादी प्रतिवाद्यपि तत्तथेति । हि यस्मादर्थे यस्मादन्यथानु" पन्नाल्लिङ्गाद्यथा स्वयं वादी परोक्षं वस्तु प्रत्येति । प्रतिवाद्यपि तथैव तत्स्वयं