________________
પવનો રાજા. પર્યુષણા મહાપર્વ
–પૂજ્ય મુનિરાજશ્રી ન્યાયવિજયજી (ત્રિપુટી) મહારાજ
પર્યુષણા મહાપર્વને પર્વોમાં રાજા તુલ્ય જણાવ્યું નિર્લોભતારૂપ પાંચ કુલેને સ્થાપન કરી પ્રજા માટે છે. ખરેખર આપણામાં બધા પર્વોમાં મહાપર્વ- કલ્યાણકારી થાય છે-કલ્યાણુરૂપ થાઓ. પને રાજ કે ઈ હોય તે તે પર્યુષણ પર્વ છે અને ખરેખર આ મહારાજા રાજ્યપદે વિરાજમાન થઈ તે તદ્દન વ્યાજનો જ છે.
ભવ્ય જીવોને સમ્યવથી વાણિત કરે છે. તેમનામાં ધર્મશ્રદ્ધાળુ જેને આ મહાપર્વમાં પૌષધ, ઉપવાસ, પરસ્પરની ક્ષમાપના, શાંતિ અને સમભાવ દશા પ્રાપ્ત વિવિધ તપશ્ચર્યા આરંભ-સમારંભને ત્યાગ, અગત- કરાવે છે. ભવ્ય જીવને ક્ષમાશીલ બનાવે છે, જેથી પાખી પાળે છે. પળાવે છે અને વિવિધ ઉત્સવો કરીને તેની ઈર્ષ્યા-કષાય-દ્વેષાનસ બુઝાઈ જાય છે અને પરમ આ મહાપવને જેવી ઉજજવલ રીતે ઊજવે છે તેની શાંત સ્વભાવી બની સમજાવી બને છે. અને એ સમછાપ એવી જ પડે છે કે જાણે જેમાં પર્વ ભાવથી જ આ ભવ્ય જીવાત્મા શાશ્વત મુખ અવશ્ય પર્યુષણ જ છે
પ્રાપ્ત કરે છે-કરશે જ. હવે આપણે આ મહાપર્વને રાજાની ઉપમા
સમ્યક્ત્વની પ્રાપ્તિ સૌથી પ્રથમ કહી છે, એનાથી આપીએ છીએ તે કેટલું સયુક્તિક છે, તે વચ્ચે
આ મુમુક્ષુ જીવમાં શુદ્ધ શ્રદ્ધા-ક્રિયાભિરુચિ અને "कल्पाख्यानकपञ्चदिव्यनिहित : '
પરમ આત્મજ્ઞાનદશા-જાગશે. શુદ્ધ શ્રદ્ધાપૂર્વકની ક્રિયાक्लप्ताभिषेकात्सव।।
ભિરૂચિ જાગતાં એનાં અનુષ્ઠાનક્રિયા પરમ શુદ્ધ થશે જ. भव्यैः पर्युषणामहक्षितिपति
એનાં અસઅનુષ્ઠાન જશે. શ્રદ્ધા અને જ્ઞાનપૂર્વકની मिथ्या वकोपादिकम् ॥
ક્રિયા આત્માની વિશુદ્ધ દશાને પમાડશે. એટલા જ कृष्टवा पशकुल जनेऽतिविषम
માટે વિષયાનુષ્ઠાન, ગરલાનુષ્ઠાન અને અનનકાનનો भव्य नवं स्थापयन् ।
ત્યાગ કરીને શુદ્ધિ તરફ વળશે જ. આ શુદ્ધિમાં सम्यक्त्व शममार्दवाब
આહાર, ઉપાધિ, પૂજા, સેવા, બહુમાન, વાહવાહની નિત શિવાયાહુ વ ” અભિલાષાને અંશ પણ નહિ જ રહે. આ લેકના ભાવાર્થ-જેમ કોઈ રાજાને ભવ્ય રાજ્યાભિષેક સુખની લેશ પણ અભિલાષા નહિ જાગે. હવે થાય છે અને તે ગજા શત્રુઓને હણી વિજયી બની આ લોકના સુખની અભિલાષાને જે શાન અને વિવિધ ઉપાથ પ્રજાનું રક્ષણ કરે છે તેમ આ વિવેકપૂર્વક - ત્યાગ કરે છે તે મુમુક્ષુ એ જ તેજસ્વી પમાં મહારાજ શ્રી પર્યુષણ પર્વને રાજ્યાભિષેક વિશુદ્ધ જ્ઞાનદીપકથી જાગ્રત બની પરલોકના સુખની કપત્રના વ્યાખ્યાનરૂપ પંચ દિવ્ય વડે કરીને ભવ્ય ઈચ્છાને પણ સહજભાવે ત્યાગ કરશે. એને પરલોકના જીએ તેને રાય ઉપર સ્થાપેલે છે. હવે આ સુખની લવલેશ ઈચ્છા નહિ રહે. આ લેક અને પર પષણારૂપી મહારાજ ભવ્ય જીને હેરાન-પરેશાન લેકના સુખની ઈચ્છાને ત્યાગી બનનાર મુમુક્ષુ આત્મકરતા ભયંકર લૂંટ રા, શત્રુઓ મિત્ર અને ક્રોધાદિ શેધન કરી સ્વરૂપાળભવદશા પ્રાપ્ત કરવા ક્રિયામાં અને (કોક-માન-માયા લાભ=ચાર) ને ફૂલ પાસે કુલેને પયોગ દશાને ત્યાગ કરશે જ, અનુષ્ઠાનો ત્યાગ કરશે દર કરી અભ્યત્વ ક્ષમા, માદેવ, બાજવ અને જ અને ક્રિયા પ્રતિ આત્મશુદ્ધિ પ્રાપ્ત કરાવનાર હિ
પષણ વિશેષાંક
