________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પ્રતિબિંબ.
૨૫૫ રાતે એક પરપુરૂષ લઈ આવતી. એક દિવસે કામકળા પરપુરૂષના રૂપમાં પિતાના પુત્રને-અધદંડને જોઈ મહત બની. કથા તો એટલે સુધી કહે છે કે પુત્રે માતાની સાથેનો ગંદો સંબંધ ચાલુ જ રાખ્યો અને વિષયવાસનાની ખાતર પોતાના પિતાને ઘાત કર્યો.
અશેકના પુત્ર ઉપર એની વિમાતાને મેહ અને ક્રોધ બહુ પ્રસિદ્ધ વાત છે. વિમાતા તિષ્યરક્ષિતાએ જ કુણાલને પિતાની વાસના સંતોષવા આગ્રહ કર્યો હતો, પણ કુણાલ વિફર્યો એટલે તિબ્બરક્ષિતાએ એની આંખો જ ફડાવી નાખી.
આવા આવા અનેક ઉદાહરણો બૌદ્ધ સાહિત્યમાં મળે છે. જાતકે વિગેરેમાં સમાજ-જીવનના પડછાયા પડયા છે એ વાત ખરી હોય તો બૌદ્ધયુગમાં–નિયુગમાં અનાચાર કેટલી હદે વ્યાપેલો હોવો જોઈએ તેનું અનુમાન નીકળી શકે છે. આવી વિષમ પરિસ્થિતિ એક પરમ સદ્ભાગ્યને ખેંચી લાવે છે. ગ્રીષ્મનો ધોમ તાપ જેમ વરસાદને માટે માર્ગ કરી આપે છે તેમ આ પ્રકારની અવ્યવસ્થા-અનાચાર કોઈ એક સમર્થ યુગાવતાર પુરૂષના આગમન અર્થે રાહ તૈયાર કરે છે. અને આપણે જાણીએ છીએ કે એ પરિસ્થિતિએ શ્રી મહાવીર અને ગૌતમ બુદ્ધ જેવા રાજસંન્યાસીઓને પકાવ્યા. અતિ વિષમ ગણાવા જેવો કાળ પણ એ બે મહાપુરૂષના પ્રતાપે અતિ ભાગ્યવંત લેખાયે.
પ્રાતઃસ્મરણીય પુરૂષોના સમયમાં બધું પવિત્ર અને ભવ્ય જ હોય એ માન્યતા બરાબર નથી. મૃત મનુષ્યોને માટે જેમ આપણને માન રહે તેમ વ્યતીત થએલા પુરાતન કાળને માટે આપણું દિલમાં ભકિતભાવ રહે એ સ્વાભાવિક છે; પરંતુ પુરાણ યુગ સર્વથા સુખમય-સદાચારમય હતો અને આજે જ આપણે અનાચાર-દુઃખની ખાઈમાં અચાનક ગબડી પડ્યા છીએ એમ માની અફસોસ કરવાનું નથી. દરેક યુગને પિતાની ખાસ નબળાઈઓ હોય છે, એ નબળાઈને ધોઈ નાખવી એ દરેક પ્રજાજનનું મુખ્ય કર્તવ્ય રહે છે. માત્ર ભૂતકાળને ફરી એક વાર વર્તમાનકાળના આસને સ્થાપવાથી બધી બાજી આપોઆપ સુધરી જશે એવી ભ્રમણ ન સેવે. જ્યાં સુધી મનુષ્ય માત્ર મનુષ્ય જ છે, દેવ નથી ત્યાં સુધી માનવ સહજ નબળાઈઓ રહેવાની જ. એ નબળાઈઓ ટાળવા પુરૂષાર્થ કરવો જોઈએ.
For Private And Personal Use Only
