________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
ગ્રંથ વાચન વિદ્યાવ્યાસંગ.
જીવન ઉત્તમ થાય, ચરિત્ર ઉત્તમ વાંચતાં; એ અથે વહેંચાય, ચરિત્ર ગ્રંથા ચાહથી. પરમ શ્રેયને પામવા, રાજી કરવા રામ; ઉત્તમ વાંચન વાંચજો, કરજો ડાં કામ. ભગવત ભેટે ભાવથી, કલ્પે કાળ કરાળ; ભાવ થકી ભાઇ ભજો, ભવ્ય ગ્રંથની માળ. વૃથા વહેતા સમયની, લેવા શુભ સંભાળ; વાંચા વીર વિવેકથી, વિવિધ ગ્રંથની માળ.
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
For Private And Personal Use Only
૪૯
હવે જેવી રીતે વાંચનારને માટે પુસ્તકા મિત્ર અને શિક્ષાનું કાર્ય આપે છે તેવીજ રીતે લખનારને માટે તેએ સંતાનનુ કાર્ય આપે છે અને તેનુ નામ જગતમાં અમર રાખે છે. જેવી રીતે વાંચનાર માટે પુસ્તકેાની અંદર મિત્રો તથા શિક્ષકે કરતાં અનેક વિશેષતાએ રહેલી છે તેવી રીતે લખનાર માટે પણ ગ્રથામાં સંતાન કરતાં કેટલીક વધારે વિશેષતાએ છે. આપણે આપણા સંતાનને ઉંચામાં ઉંચી કેળવણી આપવાના પ્રયત્ન કરીયે તેા પણ આપણે નિશ્ચય પૂર્વક એમ નથી કહી શકતા કે આપણા સંતાનને હાથે એવું એક પણ કામ નહિ થાય કે જેનાથી આપણી કીર્તિ ને કલંક ન લાગે; પર ંતુ ગ્રંથાની ખાખતમાં એવુ કશુ નથી. ગ્રંથને સારા બનાવવા માટે આપણે જેટલા વધારે પ્રયત્ન કરશુ તેનાથી આપણી કીતિ પણ તેટલીજ નિશ્ચયાત્મક થશે. સંતાનથી આપણું નામ એ–ચાર સૈકા સુધી કદાચ ચાલે, પર ંતુ ગ્રંથા તે આપણા નામને હજારા વર્ષો સુધી ટકાવી રાખે છે. હેમચંદ્રાચાર્ય, વ્યાસ, વાલ્મીકિ, ગાતમ, જૈમિનિ, પાણિનિ, કાળીદાસ, શેકસપીયર, મીલ્ટન, વિગેરે સત્પુરૂષાની કીર્તિ તેઓના ગ્રંથે!ને લઈનેજ સ ંસારમાં અમર બની રહી છે, નહિ કે તેમના સંતાનેાને લઇને! તેમજ હવે સ ંસારમાંથી તેમના નામને લેપ થવાની જરાપણ સંભાવના નથી. મહાભારત કે રામાયણનું નામ લેવામાં આવે તે સાથેજ બ્યાસ અને વાલ્મીકિનુ સ્મરણ જરૂર આવેજ. ન્યાયમીમાંસા, ચેાગ વિગેરેના પ્રસગ આવે છે ત્યાં હેમચંદ્રાચાર્ય, ગૈાતમ, જૈમિનીના નામનુ સ્મરણ થાય છે. પાણિનિના સંબંધમાં તે એટલુ જ કહેવાનુ કે તેએ અત્યારે પણ સમસ્ત સ ંસારને ‘વૃદ્ધિ વૈશ્વ’ વિગેરે સૂત્રોને પાઠ સંભળાવી રહેલ છે. અભિ જ્ઞાન શાકુંતલ, રઘુવંશ. કુમારસ ભવ, મેઘદ્ભુત વિગેરે નાટકા તથા કાવ્યેાએ આજ લગી પણ કાળીદાસનું નામ ભૂલાવા દીધું નથી. મરાઠી સાહિત્યમાં જ્ઞાનેશ્વર, તુકારામ, રામદાસ, વામન, મારાપત, શ્રીધર વિગેરે ગ્રંથકારાએ, ગુજરાતી સાહિ ત્યમાં નરસિંહમહેતા, પ્રેમાનન્દ વિગેરે કવિઓએ જેવી અને જેટલી કીર્તિ પેાતાના ઉત્તમ કાવ્યા તથા ગ્રંથેાને લઇને મેળવી છે તેના શતાંશ યશ પણ તેઓ સારા સંતાનને લઇને કદાચ ન મેળવી શકત એ નિર્વિવાદ છે. ( ચાલુ )
