Atmanand Prakash Pustak 026 Ank 02

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/531299/1

Page #1

Reg. No. B. 431 श्रीमद्विजयानन्दसूरि सगुद्रुभ्यो नमः
શ્રી
ટથી શe . . નીe
A, કાશીન
( દર માસની પૂર્ણિમાએ પ્રકટ થતું માસિકપત્ર. )
|| પાવૅવિશાહિતવૃત્ત / कारुण्यान्न सुधारसोऽस्ति हृदय द्रोहान हालाहलं । वृत्तादस्ति न कल्पपादप इह क्रोधान्न दावानलः ।। संतोषादपरोऽस्ति न प्रियसुहल्लोभान्न चान्यो रिपु । युक्तायुक्तमिदं मया निगदितं यद्रोचते तत्त्यज ॥
૫૦ ૨૬ મું. વીર સં. ૨૪૫૪. ભાદ્રપદ. આત્મ સં. ૨૩ અંક ૨ જે. પ્રકાશક-શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા-ભાવનગર.
વિષયાનુક્રમણિકા. ૧ વાષિક મારી. ૨ સુખ અને શાંતિ માટે પરમાત્માનું સ્મરણ કરા.... ૩ ઉપદેશ શતક ( આભાણુશતક ) ... ૪ અર્ધદગ્ધ કેળવણીના અનિષ્ટ પરિણામ ... ... ••• ••• ૫ શ્રી તીર્થંકર ચરિત્ર ... ૬ એક ઉપયોગી પત્ર .... ૭ ગ્રંથ વાચન અને વિદ્યા વ્યાસ'. ૮ સ્ત્રી વિભાગ-આપણી સ્ત્રી કેળવણી. ૯ વર્તમાન સમાચાર, ગ્રંથાવલોકન અને સાભાર સ્વીકાર. ... .
મુદ્રકઃ-શા. ગુલાબચંદ લલ્લુભાઈ. આનંદ પ્રિ. પ્રેસ સ્ટેશન રોડ-ભાવનગર.
વાર્ષિક મૂલ્ય રૂ. ૧) ટપાલ ખર્ચ ૪ આના.

Page #2

જૈન સાહિત્ય પરિચય માટે એક અમૂલ્ય સુચના.
જૈન સમાજમાં થોડા ઘણા અંશે વાંચનના શોખ વધ્યો છે, તેવા સંયોગમાં અને તે વિશેષ વધે તે માટે કાંઈ પુસ્તક પરિચય આપવાથી વિશેષ લાભ થવા સંભવ છે, એમ જાણી દિવસોનુદિવસ જૈનધર્મના પ્રકટ થતાં નવા પુસ્તકો તે ક્યા કયા છે ? શા વિષય ઉપર છે ? લખનાર ? પ્રકટ કરનાર કોણ છે ? કઈ ભાષામાં પ્રગટ થયેલ છે ? કિંમત, મળવાનું સ્થળ વગેરે માહિતી, વાંચનના અભિલાષિઓને અને જ્ઞાનભંડાર અને પુસ્તકાલયના સંચાલકોને મળે તેટલા માટે દર ત્રણ માસે કે જરૂરીયાત પ્રમાણે આ માસિકમાં ઉપરોકત હકીકત સાથે વારંવાર પ્રકટ કરવાની યોજના કરવી ધારી છે, તેથી જેમ આ માસિકમાં સમાલોચના ( અભિપ્રાયાર્થે) દરેક ગ્રંથ પ્રકટ કરનાર સંસ્થા અને કેટલાક જૈનબંધુ તેઓના તે તે ગ્રંથા તે માટે મોકલે છે, તેમ જૈન સમાજમાં પ્રકટ થતાં તમામ ગ્રંથા તેના પ્રકટ કર્તા તરફથી માહિતી સાથે અમાને મળે જાય તાજ આ માહતી ! પત્રક અમે બનતા પ્રયત્ન આપી શકીયે, જેથી આ કાર્ય માં જૈનધર્મના પ્રકટ થતાં પુસ્તકાના લેખકે, પ્રકાશકો, સંપાદક, અનુવાદકા વગેરે અને ઉપર પ્રમાણે આ ખબર આપવામાં મદ કરશે તો તે સાભાર સ્વીકારવા સાથે આવતા કારતક માસથી આ જાતનું પુસ્તક માહેતી વર્ણન આપવામાં આવશે. જેથી જૈન સમાજમાં કેવું કેટલું', કઈ જાતનું સાહિત્ય પ્રકટ થાય છે તે જાણી શકાય.
મહાપાધ્યાયશ્રી યુગોવિજયજી વિરચિતऐन्द्र स्तुति चतुर्विशतिका.
( હ્યોપજ્ઞ વિવરરાયુત્તા) સંપાદક યુનિરાજ શ્રી પુણ્યવિજયજી મહારાજ. આ ગ્રંથમાં ચાવીશ જિનેશ્વરની સ્તુતિઓ વિવરણ સહિત સંસ્કૃત ભાષામાં શ્રીમાનું યશોવિજયજી મહારાજ કત આવેલ છે. કાવ્યા સુંદર અને ટીકાશાસ્ત્રીય ગંભીર વિચારાથી ભરપૂર છે. અભ્યાસીએાને પડપાઠન કરવા ચાગ્ય આ કાવ્ય અને વિવરણ શુદ્ધ કરવા તેમજ અમલમતમાં તુટી ગયેલા પાઠાને ઉપાધ્યાયજીના શબ્દોમાંજ સાંધવા મુનિરાજશ્રી પુણ્યવિજયજી મહારાજે સ્તુતિપાત્ર પ્રપન કર્યો છે. આ ગ્રંથમાં આ ચોવીસી સાથે પરમતિ પચ્ચીસી, પરમાત્મ પચ્ચીશી, વિજયપ્રભસૂરિ સ્વાધ્યાય અને શ્રી શત્રુ જ મંડન શ્રી રૂષભદેવ સ્તવન ( સંસ્કૃતમાં ) વગેરે કાવ્ય પ્રકટ કરી સંસ્કૃત સાહિત્ય ી અભિરુદ્ધિ કરી છે. સાધુસાધ્વી મહારાજ અને જ્ઞાન ભંડારેને ખાસ ઉપયોગ માટે આર્થિક સહાય આપનાર બધુની ઈચ્છાને માન આપી તેમણે આપેલી રકમ બાદ કરી વધારાના ખર્ચ પુરતી માત્ર કિ મત ચાર આના પાસ્ટેજ ખય એ આનાં સાથે માત્ર નામની કિંમત છઆના રાખેલી છે. ઉંચા એન્ટીક પેપર ઉપર સુંદર વિવિધ શાસ્ત્રી ટાઈપમાં નિર્ણયસાગર પ્રેસમાં છપાવી ઉંચી જાતના કપડાનું પાકું બાઈડીંગ કરાવેલ છે.
- લમ:- શ્રી જેમ આમાનંદ સભા—ભા નગર

Page #3

=
==
જૈન આત્માનંદ સભા ભાવનગર તરફથી
પ્રસિદ્ધ થયેલા ગ્રંથોનું (સંક્ત-ભાગધી, મૂળ ટીકાના તથા ગુજરાતી ભાષાના ભાષાંતરના તથા
જેન ઐતિહાસિક વગેરે ગ્રંથનું )
=
=
=
હમ ચા પત્ર
વકી
વિર સંવત ૨૪૫૩
આત્મ સંવત ૩૨
વિક્રમ સંવત ૧૯૮૩
જ
=
=
સૂચના–સિવાય અમારે ત્યાં જૈનધર્મનાં તમામ ગ્રંથ, જેવા કે–શાહ ભીમશી માણેક–મુંબઈ, શાહ મેઘજી હીરજી–મુંબઈ, શ્રી જૈનધર્મ પ્રસારક સભા–ભાવનગર, શેઠ દેવચંદ લાલભાઈ પુસ્તકેદ્ધાર ફંડ-મુંબઈ, શાહ હીરાલાલ હંસરાજ-જામનગર, સલાત
અમૃતલાલ અમરચંદ-પાલીતાણું, શ્રી જેન સસ્તી વાંચનમાળા-ભાવનગર, વિગેરે પુસ્તકો પ્રકર્તાના તમામ પુસ્તકે, તેમજ અન્યના પુસ્ત, નકશાઓ, અને મુનિરાજ તથા તીર્થોના તેમજ શ્રી તીર્થકર ભગવાન તથા શ્રીગૌતમસ્વામીના ફોટોગ્રાફ (બીયો ) અમારે ત્યાંથી મળશે ન જ્ઞાનખાતામાં જાય છે, જેથી મંગાવનારને તે પણ લાભ થાય છે.
લખ–શ્રી જેન આત્માનંદ સભા.
ભાવનગર. === ==== આનંદ પ્રેસ-ભાવનગર. -- = = ==B]
==
==
=
=
E

Page #4

આ સભા તરફથી અત્યાર સુધીમાં પ્રસિદ્ધ
થયેલા ગ્રંથો, (સંસ્કૃત, માગધી અને મૂળ ટીકાના ગ્રંથ.)
:
૦–૧-૦
:
નંબર. + ૧ સમવસરણું સ્તવઃ અવચૂરિ... ૦૧-૦ + ૨ ક્ષુલ્લકભવાવલી .. ... ... ૦–૧–૦ + ૩ લેકનાલિકા દ્વાત્રિશિકા. . ૦–૨-૦ + ૪ યોનિસ્તવઃ ... ... ૦૯-૧-૦ + ૫ કાલસપ્તતિકા. ... ... ... ૦-૧-૬ + ૬ દેહસ્થિતિ. ... ... ૦-૧-૦ + ૭ સિદ્ધદંડિકા. ... ... + ૮ કાય સ્થિતિ. .. .. ૦–૨–૦ - ૯ ભાવ પ્રકરણ....
૦––૦ +૧૦ નવતર ભાષ્ય.
૦-૧૨-૦ +૧૧ વિચારપંચાશિકા
.. ૦-૨–૦ +૧૨ બંધષ ત્રિશિકા. .... ... ૦–૨-૦ +૧૩ પરમાણું પુગલ, નિગોદ
પત્રિશિકા ... ••• ... –– +૧૪ શ્રાવકવ્રત ભંગ પ્રકરણ. ... ૦–૨–૦ +૧૫ દેવવંદન ભાષ્ય. ... ... ૦-૫-૦ ૧૬ સિદ્ધપચાશિકા. .. ••• ૦–૨–૦ ૧૭ અન્નાયઉછલકમ .... ૧૮ વિચાર સપ્તતિકા. ... ... –૩-૦ ૧૯ અલ્પબહુત્ર શ્રી મહાવીર સ્તવ. ૦૨-૦ W૦ પંચસૂત્રમ. ... ... ... ૦-૬-૦ +૨૧ શ્રી જબુચરિત્ર. ... ... ૦૪-૦ ૨૨ રત્નપાળનૃપકથા. ... ... ૦-૫-૦ ૨૩ સુક્ત રત્નાવલી.
૦-૪-૦ ૨૪ મેઘદૂત.
.. ૦-૪–૦ ૨૫ ચેતદૂત
... –૪–૦ +૨૬ પયુંષણાત્વિક વ્યાખ્યાન.... ૦–૬–૦
+૨૭ ચંપકમાલા કથા. ... ... ૦-૬-૦ +૨૮ સમ્યકત્વકમુદિ. ... ... ૦-૧૨-૦ +૨૯ શ્રાદ્ધગુણવિવરણ. ... ... ૧-૦-૦ + ૦ ધર્મરત્ન પ્રકરણ. ... ૦-૧૨-૦ +૩૧ શ્રી કલ્પસૂત્રસુ +૩૨ શ્રી ઉત્તરાધ્યયનસૂત્ર...... ... ૫-૦-૦ +૩૩ ઉપદેશ સપ્તતિકા.... ૦-૧૩૦૦
૩૪ કુમારપાળ પ્રબંધ. ... ૧-૦-૦ +૩૫ આચારોપદેશ.... ... ... ૦-૩-૦
૩૬ રોહિણી અશોકચંદ્ર કથા. ... ૦–૨–૦ -+૩૭ ગુરુગુણષત્રિશિકા. ... ... ૦-૧૦-૦ +૩૮ શનિસાર અષ્ટક મૂળ તથા ટીકા. ૧-૪-૦ +૩૯ સમયસાર. •••
૦-૧૦-૦ +૪૦ સુકૃતસાગર. ... ... ... ૦-૧૨-૦ +૪૧ ઘમ્પિલકથા. ... .. .... ૦–૨–૦
૪૨ પ્રતિમાશતક. .... ... ... ૦-૮-૦ ૪૩ ધન્ય થા. ... ... ... ૦–૨-૦ ૪૪ ચતુર્વિશતિજિન સ્તુતિ સંગ્રહ. ૦-૬-૦ ૪૫ રેહણેય ચંરિત્ર. ... ... ૦-૨–૦ +૪૬ શ્રી ક્ષેત્રસમાસ... ... .... ૧–૦-૦ +૪૭ બહત્ સંઘયણ. ... ... ૨-૮-૦ +૪૮ શ્રાદ્ધવિધિ. .. .. –૮–૦ +૪૯ પટ્ટદર્શન સમુચ્ચય મળે ટીકા ૩-૦-૦ ૫૦ પંચસંગ્રહ. ••• .. ••• ૩-૮-૦ ૫૧ સુત સંકિર્તન મહાકાવ્યમ્ ... ૦–૮-૦ +૫ર પ્રાચીન ચાર કર્મગ્રંથ સટીક. ૨–૮–૦
૫૩ સંબોધસિત્તરી.... +૫૪ કુવલયમાળા. ... ... ... ૧-૮-૦
+ આ નીશાનીવાળા પુસ્તકે સીલકે નથી.

Page #5

[ ૩ ] ૫૫ સામાચારી પ્રકરણ ... ... ૦–૮–૦ ૭ર યોગદર્શન ( હિંદી ) ... ... ૧-૮-૦ ૫૬ કરૂણાવાયુદ્ધ નાટક, ... –૪-૦ ૭૩ મંડલ–પ્રકરણ ... ... ૦-૪-c ૫૭ કુમારપાળ મહાકાવ્યમ.. •• ૦-૮૦ ૭૪ દેન્દ્ર નરકેંન્દ્ર પ્રકરણ ... ૦-૧૨-૦ ૫૮ શ્રી મહાવીર ચરિત્ર ... ... ૧–૦-૦ ૭૫ સુમુખ તૃપાદ કથા... ... ૦-૧૧-૦ ૫૯ કમુદિ મિત્રાણંદ નાટકમ્ ... ૦-૬-૦ ૭૬ જેન મેઘદૂત :
૨-૦-૦ ૬૦ પ્રબુદ્ધ રહિણેયમ ... ... ૦-૫-૦ ૭૭ શ્રાવક ધર્મ વિધિ ... ... ૦-૮-૦ ૬૧ ધમોન્યુદયમ.... ... . ૦-૪-૦ ૭૮ ગુરૂતત્ત્વ વિનિશ્ચય. . . ૩-૦-૦ +૨ પંચનિગ્રન્થી પ્રજ્ઞાપના તૃતીય
વસુદેવ હાંડ
છપાય છે. પાદ સંગ્રહણી પ્રકરણ : ૦-૬-૦ ૬૩ રયણસેહરી કથા. ... ... ૦-૬-૦
(વગર નંબરના.) ૬૫ સિદ્ધ પ્રાકૃત સટીકમ... ... ૦-૧૦-૦ ૧ સુસઢ ચરિત્ર. ... ... ... –૨-૦
૫ દાનપ્રદીપ. ... ... ... ૨-૦-૦ ૨ શ્રી અનુત્તરોવવાઈ સૂત્ર. ... ૦–૬–૦ ૬૬ બંધ હેતૃદયત્રિભંગી પ્રકરણ... ૦-૧૦-૦ ૩ નળ દમયંતી મૂળ. ... ... ભેટ. ૬૭ ધર્મ પરિક્ષા. ... ... ... ૧-૦-૦ × ૪ મેરૂ ત્રયોદશી કથા ... ... ૧-૪-૦ ૬૮ સપ્તતિસત સ્થાન પ્રકરણ. ... ૧-૦-૦ 1 x ૫ સુદર્શન ચરિત્ર (પ્રથમ ભાગ) ૦-૬-- ૬૯ ચૈત્યવંદન મહાભાષ્ય. ... ૧-૧૨-૦ x ૬ જ૯૫મંજરી... ... ... ૦-૨-૦ ૭૦ પ્રશ્ન પદ્ધતિ ... ... ... 0-૨–૦ x 9 જેન વૃત્ત ક્રિયા વિધિ. .. ભેટ. ૭૧ શ્રી કલ્પસૂત્ર કિરણાવલી.
* ૮ સાધુ આવસ્યક ક્રિયાના સ. ભેટ. પ્રવ શ્રી કાંવ જૈન એતિહાસિક ગ્રંથ. + ૧ વિજ્ઞપ્તિ ત્રિવેણી. ... ... ૧–૦- ૫ દ્વપદી સ્વયંવર નાટક ... ૧-૪-૦ + ૨ કૃપારસકેાષ ... ... ૧-૦-૦ ૬ પ્રાચીન લેખ સંગ્રહ ભા. ૨ જા.૩-૮–૦ + ૩ શ્રી શત્રુંજય તીર્થોદ્ધાર પ્રબંધ. ૦-૧૦-૦ ૭ જેને ઐતિહાસિક ગુર્જર ... + ૪ પ્રાચીન જૈન લેખ...
કાવ્ય સંચય. સંગ્રહ પ્રથમ ભાગ
અન્ય ગ્રંથે. ૧ તા નિર્ણય પ્રાસાદ. ૧૦-૦-૦ ૧૦ શ્રી મહાવીર સ્વામીની છબી રંગીન. ૦-૮-૦ ૨ સિદ્ધાંત મુક્તાવલી. .. :-૪-૦ ૧૧ સત્તર ભેદી પૂજા (હારમોનીયમ ૩ જેન ભાન.
૦-૮-૦
નોટેશન–સારીગમ સાથે.) . ૦૪-૦ ૪ વિશેષ નિર્ણય. •
૧૨ ચૌદ રાજલક પૂજા. ૦-૪-૦
.. --*
... ૫ વિમલ વિનોદ. ..
૧૩ સમ્યક દર્શન પૂજા.. ૦-૧૦-૧૦૦૦
૧૪ શ્રી નપદેશ સંસ્કૃત. ... ૬ સજન સન્મીત્ર....
૧-૦-૦ ... ૪-૦-૦
૧૫ શ્રી ગાંગેય ભંગ પ્રકરણ સંસ્કૃત. ૦-૪-૦ છ અભયકુમાર ચરિત્ર ભાગ ૧ લે. ૨-૪-૦
૧૬ શ્રી આત્મવલ્લભ પૂજા સંગ્રહ... ૧-૮-૦ ૮ અભયકુમાર ચરિત્ર ભાગ ૨ જો. ૩-૦-૦ ૧૭ સઝાય માળા ભાગ ૧ થી ૪ ૯ શ્રી ગૌતમ સ્વામીની છબી રંગીન. ૦-૧૦-૦ દરેકના... ... ... ... ૨-૦-૦ + આ નીશાનીવાળા પુસ્તકે સીલકમાં નથી.
- ૨-૧૨-૦
-
o.

Page #6

ગુજરાતી ભાષાના-ભાષાંતર વગેરેના ગ્રંથ.
૧૦
૧ જે તસ્વાદર્શ. ... ... ૫-૦-૦ +૩૦ શ્રીશ્રાદ્ધગુણ વિવરણ. .. ૨-૦+ ૨ અજ્ઞાનતિમિરભાસ્કર. ... ૨-૮-૦ ૩૧ ચંપકમાલા કથા. ... ... ૦–૮–૧
૩ ધર્મબિન્દુગ્રંથ. બીજી આવૃત્તિ. ૨–૦-૦ +૩૨ કુમારપાળ ચરિત્ર. .. .. ૦-૬-૦
૪ આત્મપ્રબોધગ્રંથ. ... ... ૨-૮-૦ ૩૩ સમ્યકત્વ કૌમુદિ. ... .. ૧૦–૦ + ૫ ખાનવિચાર ... ... ૦–૩-૦ ૩૪ પ્રકરણપુષ્પમાલા. (૨) ... –૮–૦
૬ શ્રી પ્રકરણ સંગ્રહ. •• .. ૦-૪–૦ +૫ અનુયોગ દ્વારસૂત્ર. ... ... ૦-૫-૦ ૭ શ્રાવક ક૯૫તરૂ.
૦-૬-૦ ૩૬ અધ્યાત્મ મત પરિક્ષા. ... ૦-૪-૦ + ૮ આત્મોન્નતિ.
.. ૦-૧૦-૦ ૩૭ ગુરુગુણ છત્રીશિ. ... ... ૦–૬–૦ + ૯ પ્રકરણપુષ્પમાળા. ... ... ૦–૬-૦
૩૮ શ્રી શત્રુંજય તીર્થ સ્તવનાવાળી. ૦-૫-૦ ૧૦ વિવિધ પૂજ સંગ્રહ.... ૧-૮-૦
૩૮ આત્મકાંતિ પ્રકાશ. .. • ૦–૮-૦ ૧૧ જૈન ધર્મ વિષયિક પ્રશ્નોત્તર. ૦–૮–૦
૪૦ જ્ઞાનામૃત કાવ્યકુંજ. ... ... ૦-૮-૦ ૧૨ કુમારવિહારશતક. ... .૧–૮–૦
+૪૧ દેવભક્તિમાળા પ્રકરણ. ... ૧–૦-૦ +૧૩ દેવસરાઈ પ્રતિક્રમણ. . . ૦–૩–૧
૪૨ ઉપદેશ સપ્તતિકા. ૧૪ હંસવિનોદ. ... ... ... ૦-૧૨-૦
૪૩ સંબોધ સતંતિકા. .. .. ૧–૦-૦ ૧૫ પ્રશ્નોત્તર પુષ્પમાળા. ૦-૧૪-૦
૪૪ પંચ પરમેષ્ટી ગુણ રત્નમાળા. ૧-૮-૧ ૧૬ નવતત્વનો સંદરોધ. ૦-૧૦-૦
૪૫ શ્રી નેમનાથ ચરિત્ર. ... ... ૨-૦-૦ ૧૭ આત્મવલ્લભ સ્તવનાવાળી. ... ૦-૬-૦ ૧૮ જીવવિચારવૃત્તિ.
૪૬ સુમુખ તૃપાદ કથા. ... ... ૧-૦-૦ ... .. ૧૯ દંડક વિચારવૃત્તિ. .. .
૪૭ શ્રીસુપાર્શ્વનાથ ચરિત્ર ભાગ ૧. ૨–૦-૮ ૨૦ નયમાર્ગદર્શક.
૪૮ આદર્શ જૈન સ્ત્રીરત્નો. .. ૧-૦-૦ ... .. ૦-૧૨૦ ૨૧ જૈન તસાર મૂળ તથા
૪૯ શ્રીસુપાર્શ્વનાથ ચરિત્ર ભાગ ૨ જે. ૨-૮-૦ ભાષાંતર.
૫૦ દાન પ્રદીપ. ... ... ... ૩–૯–૦ +રર સદર ભાષાંતર.
૦–૨–૦
૫૧ શ્રીનવપદજી પૂજા અર્થ સહિત. ૧-૪-૦ ૨૩ મોક્ષપદ સોપાન. ... ૮-૧૨-૦
પર કાવ્ય સુધાકર. ... ... ... ૨-૮–૦ ૨૪ શ્રી જંબુસ્વામી ચરિત્ર. ... ૦–૮–૦
૫૩ આચારોપદેશ.... ... ... ૦-૮-- ૨૫ નવાણ પ્રકારી પૂજા અર્થ સાથે. ૦–૮–૦ ૫૪ ધર્મ રત્ન પ્રકરણ. ... ... ૧-૦-૦ ૨૬ જૈન ગ્રંથ ગાઈડ, ... ... ૧-૦–૦ ૫૫ પંચપ્રતિક્રમણ સત્ર અર્થ સહિત. ૧-૧૨-૯ ૨૭ તપોરત્નમહોદધિ (તપાવલી)
૫૬ આત્મવિશુદ્ધિ .. ... ... ૦-૬-૦ ભાગ ૧, ૨ જે. ... ... ૧-૦-૦ ૫૭ શ્રી કુમારપાળ પ્રતિબંધ. .. ૩-૧૨-૦ ૨૮ વિવિધપૂજાસંગ્રહ નવી આવૃત્તિ. ૧-૮-૦
શ્રી વિમલનાથ ચરિત્ર
છપાય છે. ૨૯ શ્રી સમ્યકત્વ સ્વરૂપ સ્તવ. ... ૦-૪-૦ શ્રીપ્રભાવક ચરિત્ર
લખ–શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા–ભાવનગર.
૦–૮–૦
ols10
+ આ નિશાનીવાળા પુસ્તકો શીલકમાં નથી.

Page #7

9િ5~~ ~% શ્રી ~~2009 . આમાન પ્રકાશ.
IS~~-S૦૦૦૦૦3૦૦૦
| પંરે વીર | तेषां पारमेश्वरमतवर्तिनां जन्तूनां नास्त्येव शोको न विद्यते दैन्यं प्रलीनमौत्सुक्यं व्यपगतो रतिविकारः जुगुप्सनीया जुगुप्सा असम्भवी चित्तोद्वेगा अतिदूरवर्तिनी तृष्णा समूलकाषंकषितः सन्त्रासः किन्तर्हि तेषां मनसि वर्तते धीरता कृतास्पदा गम्भीरता अतिप्रबलमौदार्य निरतिशयोऽवष्टंभः ।
૩fમતિ મવારંવા .
-
-
-
पुस्तक २६ मुं. धीर संवत् २४५४. भाद्रपद. आत्म संषत् ३३.९ अंक २ जो.
વાવ –માણી. પર્વાધિરાજ ગણાય છે “પર્યુષણા” સહ પર્વમાં, આરાધના ઉત્સવ વડે કરવી કહી જિન ધર્મમાં; તપ-જપ અને વ્રત નિયમ પૂજા દેવ-ગુરૂની નેહથી, અમારી ઘોષણ-સ્વામિભક્તિ-શ્રવણ શાસ્ત્ર વિવેકથી. ૧ ચૈત્ય પરીપાટી અને પ્રતિક્રમણ પ્રાયશ્ચિત મેળવી, આયણ ગુરૂ પાસ કરવી હૃદય કેમલ કેળવી; પર્યુષણુનું ધ્યેય સુંદર જેની જગમાં દાખવે, દુષ્કર્મની “મા” પરસ્પર માંગવી એમ સૂચવે. ૨ તે કારણે ગત વર્ષમાં અપરાધ કીધાં એહની, માણી સમર્પો બ્રાત! માંગુ ત્રિવિધગે તેહની, માફી પછી કર મિત્રતા નિઃસ્વાર્થ સેવા ભાવથી, સૂચન શ્રી આત્માનન્દનું સાફલ્ય કર મુસાધ્યથી. ૩ વિક્રમાબ્દ. ૧૯૮૪ વાર્ષિક પવૃષણા. વેલચંદ ધનજી..
-========
=

Page #8

૩૪
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
સુખ અને શાંતિ માટે
પરમાત્માનું સ્મરણ કરો. & Geet Spotify: catછે .
(લેઆચાર્ય શ્રી વિજ્યકેસરસૂરિ મહારાજ.) ક રાજા અને એક રાંક, એક સુખી અને એક દુઃખી, એક રેગી
અને નિગી આવી વિવિધતાઓ વિશ્વમાં આપણી નજરે પડે જ છે. તેનું ખરું કારણ પુન્ય અને પાપ છે, પુન્યથી જીવ સુખી
થાય છે, પાપથી જીવ દુઃખી થાય છે. વિશ્વમાં કાર્ય કારણના નિયમો અચળ છે. કારણ વિના કાર્ય થતું નથી, ચાલુ સુખ દુઃખનાં કાર્યો તેના કારણની અપેક્ષા રાખે છે. કારણ પહેલું અને કાર્ય પછી આ નિયમાનુસાર અત્યારની મનુષ્યની સ્થિતિ પૂર્વના કારણાનુસારે બનેલી છે.
ધનાદિ અનુકૂળ સાધનોની પ્રાપ્તિમાં પુરૂષાર્થની સાથે પુન્ય પ્રકૃતિ હોય તેજ મનુષ્ય સફળતા પામે છે. પરમાર્થ અને પરોપકારનાં કાર્યોથી જીવો પુન્ય ઉપાર્જન કરે છે, મન, વચન, શરીર અને ધનાદિનો સદુપયોગ કરવાથી પુન્ય બંધાય છે. અને તેથી જ સુખી થાય છે. પરમાત્માનું સ્મરણ કરવાથી આત્મા નિર્મળ થાય છે. અને વિશેષ પ્રકારે પુન્ય બંધાય છે. ઉત્તરોત્તર જીવ આગળ વધે છે.
આ પરમાત્માના નામનું સ્મરણ ગરીબ અને ધનાલ્ય, બાળ, યુવાન અને વૃદ્ધ, સુખી અને દુ:ખી દરેક જી કરી શકે છે. જેને વખત ઓછો મળતો હોય તેવા હાલતાં ચાલતાં સુતાં બેસતાં અને કામ કાજ કરતાં પણ પ્રભુ સ્મરણ કરી શકે છે. વસ્ત્ર કે શરીરની શુદ્ધિ ન હોય તો પણ હઠ ન ચાલે તેમ મનમાં જાપ કરવામાં વાંધો નથી. ચાલવાનું કામ પગનું છે તે વખતે પણ મનને જપના કામમાં જોડવામાં આવે તે જાપ થઈ શકે છે. રેલવેમાં કે વાહનમાં મુસાફરી કરતા હો ત્યારે પણ તમે ત્યાં બેઠા બેઠા જાપ મનમાં કરી શકો છો. પથારીમાં સુતા સુતાં પણ નિંદ્રા ન આવે ત્યાં સુધી જાપ કરી શકાય છે. અને તે જાપ કરતાં નિંદ્રા આવી જાય તે સ્વપ્ન પણ સારાં આવે છે. મતલબ કે ગમે તે વખતે અને ગમે તે સ્થાને રહીને જાપ કરવામાં વાંધો નથી.
મનુષ્યનું આયુષ્ય તે ગમે તે પ્રકારે પુરૂં થવાનું છે. પણ પિતાના જીવનમાં એકાદ મહત્વનું કાર્ય કર્યું હોય તે ભાવી જીદગી સુખી બને છે. વ્યવહારનાં કોઈ પણ કાર્ય કરતાં પરમાત્માનું નામ ન ભૂલાય.
કાર્ય પુરૂં થાય કે તરત પ્રભુનું નામ યાદ આવે, સ્વપ્ન દશામાં પણ પર

Page #9

સુખ અને શાંતિ માટે પરમાત્માનું સ્મરણ કરે.
હર
માત્માનું સ્મરણ ચાલુ રહે, આટલી સ્થિતિ મનુષ્ય આ જીવનમાં પ્રાપ્ત કરે તે તેણે મનુષ્ય જીવનમાં આવીને સારી કમાણી કરી ગણાય અને તેને જન્મ સફળ થયો કહેવાય.
જાપ અનેક પ્રકારના છે પણ જે જાપ કરવામાં પોતાનું સાધ્ય સ્મરણમાં રહે અને રોમેરોમમાં પોતાનું લક્ષ પરિણમી રહે તે જાપ ઉત્તમ છે. આવો જાપ
» અ નમ આ પાંચ અક્ષરને છે. આને અર્થ આ પ્રમાણે છે. કારમાં પંચ પરમેષ્ટિનો સમાવેશ થાય છે. પંચ પરમેષ્ટિ એ આત્માના શુદ્ધ સ્વરૂપની પ્રાપ્તિની પાંચ ભૂમિકા છે તે દરેકને પ્રથમ અક્ષર લઈને 8 કાર બનેલો છે. અરિહંત, અશરીરિ, આચાર્ય, ઉપાધ્યાય અને મુનિ આ પાંચ ભૂમિકા છે.
આત્માનું શુદ્ધ પૂર્ણ સ્વરૂપ તે અશરીરિ સિદ્ધ પરમાત્મા છે, તેને દેહાતીત પૂર્ણ બ્રહ્મ બ્રહ્મસ્વરૂપ, સિદ્ધ, અજર, અમર, અવિનાશી ઈત્યાદિ અનેક નામથી બોલાવાય છે. આની અંદર નિવાણ પામેલા–મોક્ષે ગયેલા દરેક આત્માનો સમાવેશ થાય છે. અરિહંત એ દેહમાં રહેલ પૂર્ણ સ્વરૂપ પરમાત્માનું નામ છે અને દેહને ત્યાગ કરતાં સિદ્ધ પરમાત્મા ગણાય છે. આની અંદર દરેક પૂર્ણ જ્ઞાની, કેવળજ્ઞાની તીર્થકર આદિને સમાવેશ થાય છે.
- આચાર્યની અંદર પ્રભુ માર્ગના રક્ષક, પોષક, સંદેશવાહક, સત્ય વસ્તુના પ્રતિપાદક, સમુદાયના માલિક અને પૂર્ણતા મેળવવા પ્રયત્ન કરનારને સમાવેશ થાય છે.
ઉપાધ્યાયની અંદર મૂળ વસ્તુ તત્વના પ્રતિપાદક અનેક જીવોને જાગૃતિ આપનાર ઉચ્ચ કોટિના સાધકોનો સમાવેશ થાય છે.
મુનિઓની અંદર જેઓને બેધિબીજની પ્રાપ્તિ થઈ છે, તે પછીના સર્વસ્વ ત્યાગી; વૈરાગી, સ્વસ્વરૂપમાં રમણતા કરનારા સ્વપર ઉપકારી સર્વ સાધુ વર્ગને સમાવેશ થાય છે.
આ સર્વના પ્રથમ અક્ષર સ. સ ૩. ૩ ૪ થી આ કાર બનેલો છે વ્યાકરણના નિયમ પ્રમાણે પાંચે મળી 3 થાય છે.
શબ્દ એ પરમાત્માનું નામ છે. અહં એટલે લાયક. વિશ્વમાં જે લાયકમાં લાયક તત્વ છે. તે અહે છેજેની આગળ વિશેષ લાયકાત ન હોય તેને સૂચવનાર શબ્દ જ છે તેમજ આ શબ્દ એ સિદ્ધ ચકને બીજમંત્ર છે. સિદ્ધ પુરૂષને સમુદાય તે સિદ્ધ ચક્ર છે. જેમાં વિશ્વના તત્ત્વરૂપ દેવ, ગુરૂ, અને ધર્મ એ ત્રણ તત્વને સમાવેશ થાય છે.

Page #10

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. અરિહંત અને સિદ્ધ એ બેની અંદર દેવને સમાવેશ થાય છે. આચાર્ય ઉપાધ્યાય અને મુનિ એ ગુરૂમાં સમાવેશ થાય છે. દર્શન, જ્ઞાન, ચારિત્ર અને તપ એ ચારને ધર્મમાં સમાવેશ થાય છે. આત્માનું શુદ્ધ સ્વરૂપે પ્રગટ થવાના સાધને તે ધર્મ છે. આત્માદિ વસ્તુનું જ્ઞાન તે જ્ઞાન છે. તેની દ્રઢ શ્રદ્ધા તે દર્શન છે. જ્ઞાન અને શ્રદ્ધા પ્રમાણે વર્તન કરવું તે ચારિત્ર છે. સર્વ ઈચ્છાઓને નિરોધ કરે તે તપ છે. આ ચારને ધર્મ કહેવામાં આવે છે. ઉપરનાં પાંચ પરમેષ્ટિ સાથે મેળવતાં નવ થાય છે. એ નવના સમુદાયને સિદ્ધચક્ર કહે છે. તે નવને વાચક શબ્દ સઈ છે. અહિં શબ્દ બીજરૂપ હોવાથી તેમાં સિદ્ધચક્રનો સમાવેશ થાય છે. આ દેવ, ગુરૂ, અને ધર્મ એ આત્માની ચડતી ભૂમિકાઓનું લક્ષ રાખી આત્માને શબ્દ રૂપે જપ કરવા બરાબર છે. તે # હું મા આ જાપ છે, આ મંત્રના કરોડો જાપ કરવા જોઈએ. જાપ કરવાથી હલકા વિચારો આપણું આગળ આવતા નથી. મન બીજે ભટકી પાપ બાંધતું બંધ થાય છે, જાપથી આપણું તરફ પવિત્ર પરમાણુંઓ ખેંચાઈ આવે છે. આપણે આજુબાજુનું વાતાવરણ પવિત્ર થાય છે. મન, શરીરાદિના પરમાણુઓ પવિત્ર બને છે. સંક૯પ સિદ્ધ થાય છે. પાપ ઘટે છે પ્રતિકૂળતાઓ દૂર થાય છે, અનુકૂળતાઓ આવી મલે છે. પ્રભુના માર્ગમાં આગળ વધવાના અધિકારી થઈએ છીએ, લોકપ્રિય થવાય છે. વ્યવહારની મુંઝવણ ઓછી થાય છે. લાંબા વખતે વચન સિદ્ધિ થાય છે. આ સર્વ પરમાત્માના નામ સ્મરણથી થાય છે.
ટૂંકમાં કહીએ તે આ જાપથી દરેક મન કામના સિદ્ધ થાય છે. ત્રિકાળ જ્ઞાની જેવા જ્ઞાન પણ જાપમાંથી પ્રગટે છે. આ જાપ ગુણને બનેલું છે. કેઈપણ ધર્મને બાધ ન આવે તેવો છે, કેમકે કેઈપણ ધર્મનું આમાં વિશેષ નામ નથી પણ સામાન્ય નામ છે, કે વિશ્વમાં કોઈપણ લાયકમાં લાયક તત્વ હોય તેને હું નમસ્કાર કરૂ છું એટલે મહાફલદાયક આ જાપ દરેક મનુષ્યને કરવા યોગ્ય છે.
ઉપદેશ શતકમ્. (આભાણું શતક).
ગતાંક પૃષ્ઠ ૧૬ થી શરૂ. ૩૫ પોતે પાપ-કર્મ કરનારે પરને નિન્દતો તે શી રીતે શુદ્ધ થઈ શકશે? કાગડો પોતે કાળ છત ગળીના કુંડમાં સદાય વસતા શી રીતે ઉજવળ થઈ શકે?
૩૩ પાપ-કર્મ કરનાર પ્રાણ ગમે ત્યાં ગયો છતે મધ્ય ગ્રંથિવડે કદર્શિત કપાસની પરે સર્વત્ર પીડા પામે છે.

Page #11

ઉપર શતક. ૩૪ દૂધવડે છે છતો પણ કાગડે શું હંસપણું પામી શકે? તેમ તપવડે કાયા કૃશ કરી છે એ મિસ્યા દ્રષ્ટિ જીવ સારી ગતિ પામી શક્તા નથી.
૩૫ પ્રથમ તે બુદ્ધિહીન અને અહંકારથી વ્યાપ્ત હોય તેની દશા અત્યંત ચપળ વાનરને વીંછી કરડયા જેવી જાણવી.
પૂર્વે હીન જાતિ હોવા છતાં ક્રોધવડે અંધ બનેલા માણસને ઉકરડામાં રહેલા ઉંટની જેવો નીચે કોણે જે નહીં હોય?
૩૭ જે સ્વશાસ્ત્ર પ્રમાણથી હિંસા ધર્મને દયાધર્મ કહે છે, તેમનું વચન પિતાની માતાને વાંઝણ કહેવા સરખું વૃથા છે.
૩૮ રાજા પોતે અનીતિ કરે તો પછી પ્રજાની શી ગતિ? આચાર્ય પિતે અકાર્ય કરે તે પછી શિષ્યની શી ગતિ?
૩૯ શ્રી જિનેશ્વરને આરાધ્યા છતાં મેક્ષને માટે થાય અને વિરાધ્યા છતાં સંસાર ભ્રમણને માટે થાય તેથી સત્યકિત કહેવાય છે કે “રાજા કેઈના મિત્રના હોય
૪૦ અનેક તપ કર્યા છતાં અજ્ઞાનીને સિદ્ધિનજ થાય. દહીંને ઘોળતાં અંધને માખણની પ્રાપ્તિની જેમ. - ૪૧ જેમ કુપુત્ર અનાયાસે ઘરમાંથી બહાર નાસી જાય તેમ આષધ ઉપચાર વગરજ સદ્દભાગ્યયોગે વ્યાધિ લય પાપે.
૪ર સૂર્ય સામી નાંખેલી રજ પિતાની આંખમાં પડવાની તેમ ગુરૂ મહારાજની કરેલી અવજ્ઞા એવાજ ફળને આપવાની.
૪૩ સશુરૂનો સંગ તજી કડવા બેલા ગુરૂને જે આદર કરે છે તે બુદ્ધિ હીને ચિંતામણિને તજી કાચના કટકાને ગ્રહે છે.
૪૪ જેથી ધર્મને નાશ થાય એવું વચન કે શાણે જપે જે સોનાથી કાન તૂટે તેવું સોનું (આભરણ) કણ પહેરે?
૪૫ ભમરીના ભયથી વસ્ત્રને ઉતારી નવસ્ત્રા થઈ રહેવાની જેમ લેક હાંસીના ભયથી શું પિતાનો આચાર મૂકી દેવાય ?
૪૬ માંહોમાંહે યુદ્ધ કરતા અન્યના શૃંગશસ્ત્ર વતી શંખલા નીકળી જવાની જેમ અન્યજનોના માંહોમાંહે વાર્તા પ્રસંગે સમ્યમ્ દ્રષ્ટિવંતની શંકા સહેજે નીકળી ગઈ. ( ૪૭ મિથ્યા દ્રષ્ટિની ક્રિયા-કરણી સમકિત ધારી જનોને વખાણવા લાયક નજ લેખાય.
૪૮ મૂઢ-મૂની સંગતિ કરી સમકિતને મલીન કરી દેવું તે પિતાનું પેટ ચળીને શૂળ પેદા કરી લેવા જેવું જાણવું.
૪૯ ક્ષાયક સમકિતી અને નિર્મળ વૃત્તિવાળાના મનમાં કદાપિ સોનામાં શ્યામલાની જેમ જિન વચનમાં સંદેહ ન હોય.

Page #12

૩૮
શ્રી આમાનંદ પ્રકાશ. ૫૦ કદાગ્રહથી સન્માર્ગ તજી ઉન્માર્ગે ચાલનારને બોધ કરવા પ્રયત્ન સેવ તે માટીને પાકે ઘડો ભાંગ્યા પછી તેને કાંઠા ચડાવવા જે નિષ્ફળ જાણો.
૫૧ જેમ સમજુ શાણા લોકોએ બાળ વયના રાજપુત્રોને દુભવવા નહીં તેમ જૈન વેષ ધારી સાધુઓને વંદવા પણ નિન્દવા તે નહીં.
પર જેમ ઉતાવળા આંબા ન પાકે તેમ ચારિત્રનું સેવન કરવાથી શીઘ્ર સા-- ક્ષાત મોક્ષ નજ સાંપડે.
પ૩ સાધુઓ અને અસાધુઓને સંયોગ હિતાવહ નથી, વેશ્યા અને દિગ. બરના સાથની જેમ તે શોભેજ કેમ?
૫૪ સંયમ રહિત સાધુની ક્રિયા કરવી તે નીચેના ભાગમાં નાગા માણસને માથે પાઘડી બાંધવા તુલ્ય છે.
પપ થુંક વડે જેમ પુડલા કરવાનું અસંમત-અમાન્ય છે તેમ અંતરના ભાવ વગર વેષ ધારવાનું અસંમત જાણવું.
પદ દાળના પુડલા કરવા માંડતાં જ તેને પ્રથમથીજ તેલ પીવાની સ્પૃહા હોય છે, તેમ દીક્ષા ગ્રહણ કરતાં જ વિશેષ પ્રકારની વિષય પૃહા રહ્યા કરે છે ત્યાજ્ય છે.
પ૭ જેમ ઘોળે દહાડે ચન્દ્રપ્રકાશ (ચાંદણ) તથા મુંડિત મસ્તકે મુગટ ન શોભે તેમ ભાવહિન (શૂન્ય) પુરૂષને ધર્મ કરણ અને પુન્ય હીનને સુખ સ્પૃહા નજ શોભે.
૫૮ વિષય કષાયે વડે જેણે સંયમ માર્ગ દ્વાલે કર્યો તેણે જાડા મુશલાવતી માતીને વીંધવા માંડયું જાણવું.
૫૯ અહીં પ્રગટ મળતું સમતાનું સુખ તજીને જે પરલેકના પરોક્ષ સુખને ઈચ્છે છે તે કેડમાં રહેલા પ્રત્યક્ષ બાળકને તજીને ઉદરમાં રહેલા બાળકની ઈચ્છા કરવા જેવું કરે છે.
સાધુપણું આદરીને જેણે પિોતે દુરાચાર સે તેણે હાથીની પરે પિતાના હાથે જ પોતાના માથે ધૂળ નાંખી.
- ૬૧ જ્યાં કમળ હોય ત્યાં હંસે ખુશીથી વસે છે તેવી રીતે જ્યાં આત્મહિત થાય ત્યાં સાધુઓ પ્રસન્નતાથી રહે છે.
૬૨ સિંહની પેરે શીલ સન્નાહ સંયુકત, તપ બળવડે શુરવીર એવા જ્ઞાની મહામુનિ મહાદિક કર્મ વેરીઓને વિનાશ કરવા માટે સદા પ્રયત્ન કરે છે.
ઈતિશમ.

Page #13

૩૯
અધદગ્ધ કેળવણીના અનિષ્ટ પરિણામ. ~ ~~ ~
~ ~૦ —
૦ ૦ —૦ $ આપણી આજકાલની સામાજીક સ્થિતિ અને ૪ અર્ધદગ્ધ કેળવણીના અનિષ્ટ પરિણામ.
(લેનરોતમદાસ બી. શાહ મુંબઈ) છે એક વિદ્વાન જણાવે છે કે “જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવાનો ઉદ્દેશ દુ:ખમાં સબડતી માનવહઝG ઝીંક જાતની સેવા કરવાનો છે.” ખરેખર ઉપરના સંદેશામાં ઘણુંજ રહેલું છે. આજે કેળવણું પ્રાપ્ત કર્યા પછી સાચે ઉદ્દેશ આપણાથી ભૂલાઈ જવા ઉંડુ રહસ્ય છે. આજકાલતો જેણે કેળવણી લીધી અને જરા બુદ્ધીશાળી કહેવાય એટલે-કેળવણું પ્રાપ્ત કરવાનો ઉદ્દેશ દુઃખમાં સબડતી માનવજાતિની સેવા કરવાનો હોવા છતાં તેના પ્રથમ દર્શને જ કાંઈક ઉલટું જોવામાં આવે છે, કારણ કે આજે તો ગરીબ પણ પોતાના જાતભાઈઓ સામેવાની પણ ફુરસદ નહોય અને કુરસદ હોય તો પણ એ એનું ફેડી લેશે આપણને એની શી પરવા છે અને આપણે એને માટે શું પડી છે, આવી જાતની ક્યાં મનોભાવના જણાતી હોય ત્યાં કેઈપણ સમાજની, જ્ઞાતિની અથવા તે કેમની ઉન્નતિ શી રીતે થઈ શકે ?
કેળવાએલ વર્ગમાં પણ અમુક, માનવજાત પ્રત્યે પ્રેમની દષ્ટિથી જેનાર લાગણીવાળી વ્યક્તીઓ હશે; પરંતુ જે ઠેકાણે અભિમાન, દંભ અને બેટી મોટાઈ તેમજ બીજા તરફ તિરસ્કારથી જોવાની ટેવ તેમજ હું બીજાથી વધારે ભણેલે છું તેમજ કાંઈક આગળ વધેલો છું અને બીજાઓ તો અભણ છે, આવી જાતની વાતાવરણની હવા જે ઠેકાણે હસ્તી ધરાવતી હોય તે સંસ્થા કે કેમકદિ ઉંચી આવી શકે નહિ. હું બીજાથી ઉો છું એવી ભાવના જેના હૃદયમાં થાય છે તેમજ પિતે જરા કેળવાએલમાં ગણાએલ હોવાથી લેખક તરીકે અથવા તે બોલવામાં વાચાળ હોવાથી મનમાં એમજ ફાંકે ધરાવે કે મારા જે કોઈ હોંશિઆર નથી, તેમજ જેના મગજની નળીઓમાંથી હુંપણાની વરાળ નીકળતી હોય; વગેરે વગેરે જાતની ભાવનાઓ જ્યારે કોઈ પણે કેળવાએલ વ્યકિતના હૃદયમાં થાય છે ત્યારે આવે કેળવાએલ સમાજસેવામાં કેવી રીતે પિતાનું ઉદ્યોગીપણું બતાવી શકે તેમજ જાહેર સેવાના કાર્યમાં ફતેહમંદ થઈ શકે ? અથવા તો તેને ગરીબોની સેવાનું શું લાગે વળગે છે, આ બધા અર્ધદગ્ધ કેળવણીના પરિણામો હોવાના સબબથીજ જણાવવાની જરૂર પડે છે કે વીરપરમાત્માના પુત્ર તરીકે આપણે આમનસામન એક બીજાને પછી તે કેળવણીમાં આગળ વધેલ હોય કે નહિ અથવા તો પૂર્વના કર્મના સંચિતને લઈને આર્થિક સ્થિતિમાં સામાન્ય અથવા તો મધ્યમવર્ગના હોય છતાં આપણા પોતાના જાતભાઈઓ પ્રત્યે દુઃખમાં ભાગ લે તે ખરેખર સ્વામીવાત્સલ્ય અને કેમ પ્રત્યેની સેવા છે અને આવી જાતની ભાવનાથી જે કાંઈ પણ કાર્ય થાય તેજ આપણા ઉદયને કઈ દિવસ આપણે નજીક જઈ શકીશું. એટલાજ માટે ઉપરની ભાવના હોય તો વીરપરમાત્માના સાચા પુત્રો છીએ એવું સ્વાભિમાન લેવું જોઈએ.

Page #14

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
E
A
WEZANEZARZNISZATEZATEZA ZAIEZ કિસી Eill Etts Ellll.Edi||V ITIE||
DIETITIVE
આ અગીઆર અંગોમાં નિરૂપણ કરેલ છે જ શ્રી તીર્થકર ચરિત્ર,
THANH THỦ
||l=
AIM I
&i
( ગત વર્ષ અંક ૧૨ પૃષ્ઠ ૩૦૦ થી શરૂ. ) ૧૦૦ પુષ્પદંત-સુવિધીનાથ ભગવાન એક ધનુષ્ય ઉંચા હતા. પુરૂષાદાનીય પાર્શ્વનાથ ભગવાન એક વર્ષનું સર્વ આયુષ્ય પાળીને સિદ્ધ થયા યાવત્ સર્વ દુ:ખ રહિત થયા. એમ સ્થવિર આર્ય સુધમાં પણ (સે વર્ષનું આયુષ્ય પાળી મોક્ષે ગયા.)
૧૦૧ ચંદ્રપ્રભુ અરિહંત દોઢસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા. ૧૦૨ સુપાર્શ્વનાથ ભગવાન બસો ધનુષ્ય, ઉંચા હતા. ૧૦૩ પદ્મપ્રભુ ભગવાન અઢીસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા.
૧૦૪ સુમતિનાથ ભગવાન ત્રણસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા. અરિષ્ટનેમિભગવાન ત્રણસો વર્ષ સુધી, કુમારપણામાં રહ્યા, પછી લેચ કરી, અણગાર થયા. શ્રમણભગવાન, મહાવીરને ત્રણસો ચંદપૂર્વીઓ હતા.
૧૦૫ પુરૂષાદાનીય પાર્શ્વનાથ ભગવાનના ચાદપૂર્વધારીઓની સંખ્યા સાડાત્રણસોની હતી.
૧૦૬ સંભવનાથ ભગવાન ચારસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા. શ્રમણભગવાન મહાવીરના દેવ, મનુષ્ય અને અસુરની સભામાં પણ અજીત એવા ચારસો વાદીઓ હતા.
- ૧૦૭ અજીતનાથ ભગવાન સાડાચારસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા. સગર ચક્રવર્તિ સાડાચારસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા.
૧૦૮ અષભદેવ ભગવાન કૌશલિક પાંચસો ધનુષ્ય ઉંચા હતા. ભરત ચક્રવતિ પાંચસે ધનુષ્ય ઉંચા હતા.
૧૦૯ પાર્શ્વનાથ ભગવાનને દેવ, મનુષ્ય તથા અસુરમાં અજીતવાદીઓની ઉત્કૃષ્ટ સંપદા છસોની હતી. અભિચંદ કુલકર છ ધનુષ્ય ઉંચા હતા. વાસુપુજ્ય, ભગવાન છપુરૂષે સાથે કરીને અણગાર થયા. - ૧૧૦ શ્રમણભગવાન મહાવીરને સાત કેવળીઓ હતા. શ્રમણભગવાન મહાવીરને સાતસો વૈક્રિય લબ્ધિવાળા સાધુઓ હતા. અરિષ્ટનેમિભગવાન કાંઈક (ચેપનદિવસ) ઉણ એવા સાતસો વર્ષને કેવળીપર્યાય પાળીને સિદ્ધ થયા. બુદ્ધ થયા યાવત્ સર્વ દુ:ખ રહિત થયા.

Page #15

શ્રી તીર્થંકર ચરિત્ર.
૪૧
૧૧૧—શ્રમણભગવાન મહાવીરની ગતિ અને સ્થિતિમાં કલ્યાણવાળા ભવિષ્યમાં ભદ્ર પામનારા અને અનુત્તવિમાનમાં ઉત્પન્ન થનારા સાધુએ આસા હતા. અરિહ ંત અરિષ્ટનેમિ, ભગવાનના દેવ મનુષ્ય અને અસુરોની, સભામાં જય પામનાર વાદિઓની સંખ્યા આઠસેાની હતી.
૧૧૨ વિમલવાહન કુલકર નવસેા ધનુષ્ય ઉંચા હતા.
૧૧૩ અરિષ્ટનેમિ ભગવાન હુજાર વર્ષનું સર્વ આયુષ્ય પાળીને સિદ્ધ થયા, બુદ્ધ થયા યાવત્ સર્વ દુ:ખરહિત થયા. પાર્શ્વનાથ ભગવાનના કેવળીએ એક હજાર હતા. પાર્શ્વનાથ ભગવાનના હજાર શિષ્યા કાળધર્મ પામ્યા યાવત્ સર્વ દુ:ખ રહિત થયા.
૧૧૪ પાર્શ્વનાથ ભગવાનને અગીઆરસે વૈક્રિય લબ્ધિવાળા હતા.
૧૨૬ પાર્શ્વનાથ ભગવાનને ત્રણુલાખ અને સત્તાવીશ હજાર શ્રાવિકાઓ હતી. ૧૨૯ ભરતચક્રવર્તિ છ લાખ પૂર્વ સુધી રાજવીપણે રહ્યા અને પછી લેાચ કરી અણુગાર થયા.
૧૩૨ અજીતનાથ ભગવાનને નવ હજારથી અધિક (૯૪૦૦) અવધિજ્ઞાનીઓ હતા.
૧૩૩ પુરૂષસિંહ વાસુદેવ દશલાખ વર્ષનું સર્વ આયુષ્ય પાળીને પાંચમી પૃથ્વીમાં નારકીમાં નારકીપણે ઉત્પન્ન થયા.
૧૩૪ શ્રમણુભગવાન મહાવીર તીથૅ કરના ભવથી પૂર્વના છઠ્ઠા પેાટિલના ભવમાં એક ક્રોડ વર્ષના દિક્ષા પર્યાય પાળીને સર્વાર્થ સિદ્ધ વિમાનમાં દેવપણે
ઉત્પન્ન થયા હતા.
૧૩૫ ઋષભદેવ ભગવાનથી અંતિમ મહાવીર–વધ માનસ્વામીનું આંતર્ એક કાડા કોડી સાગરોપમનુ છે. ૧૩
૧૫૭–તી કરા.
તે કાલને તે સમયને વિષે કલ્પનું સમવસરણ જાણવું ૧૪ ચાવતુ ગણુધરા સાપત્ય અને નિરપત્ય મેાક્ષે ગયા.
જ બુદ્વીપના ભરતક્ષેત્રમાં ગત ઉત્સર્પિણી કાળમાં સાત કુલકરા થયા છે.
* અહીં કઈંક અષિક (?) એવા ખેતાલી શહજાર વર્ષ ઓછા રહે છે છતાં આ સંખ્યા નાની હાવાથી ગૌણુતામાની એક કાડાકાડી સાગરૈપમ કહેલ છે—ટીકાકાર.
* ૧૪ અહીં આવશ્યક સૂત્રમાં કહેલ કલ્પ ભાષ્યના ક્રમથી સમવસરણુની વક્તવ્યતા જનજીવી અથવા પર્યુષા કપના અનુક્રમથી સમવસરણુ વકતવ્યતા જાણુવી–ટીફાકાર.

Page #16

શ્રા આત્માનંદ પ્રકાશ. તે આ પ્રમાણે-મિત્રદામ, સુદામ, સુપાર્શ્વ, સ્વયંપ્રભ, વિમલઘોષ, સુઘોષ અને મહાઘોષ. (ગાથા. ૧)
જંબુદ્વીપના ભરતક્ષેત્રમાં ગત અવસર્પિણી કાળમાં દશ કુલકરો થયા તેના નામ-સ્વયંજલ, શતાયુ, અજીતસેન, અનંતસેન, કાર્યસેન, ભીમસેન, મહાભીમસેન દઢરથ, દશરથ, અને શતરથ (ગાથા. ૨)
જ બુદ્વીપના ભરતક્ષેત્રમાં આ અવસર્પિણી કાળમાં સાત કુલકર થયા તેનાં નામે–વિમલવાહન ૧૫ (બાકીના નામે ગાથા. ૩)
આ સાત કુલકરેને સાત સ્ત્રીઓ હતી તેના નામ–ચંદ્રયશા, ચંદ્રકાંતા, (શેષનામાવળી) (ગાથા. ૪)
જબુદ્વીપના ભરતક્ષેત્રમાં આ અવસર્પિણી કાળમાં (ચોવીશ ) તીર્થકરોના ચોવીશ પિતા હતા. તેના નામે નાભિ, છતશત્રુ ( તથા છતારી વિગેરે.) આ તીર્થ પ્રવર્તક જીનેશ્વરના પિતા અભ્યદય પામતા કુલ–વંશમાં ઉત્પન્ન થએલા વિશુદ્ધ વંશવાળા અને ગુણવાન હોય છે. (ગાથા. ૫-૬-૭-૮).
જંબુદ્વીપના ભરતક્ષેત્રમાં આ અવસર્પિણી કાળના, તીર્થકરોની ચોવીશ માતાઓ હતી, તેનાં નામ-મરૂદેવી, વિજ્યા, સેના (સિદ્ધાર્થ વિગેરેનાં નામ ગાથા. ૯-૧૦)
જંબુદ્વીપના ભરતક્ષેત્રમાં આ અવસર્પિણ કાળમાં વીશ તીર્થકરે થયા તેના નામ-૧૪ષભ, ૨ અજીત, ૩સંભવ, અભિનંદન-૫ સુમતિ,૬ પદ્મપ્રભુ, ૭ સુપાશ્વ, ૮ ચંદ્રપ્રભ, ૯ સુવિધિપુષ્પદંત, ૧૦ શીતલ, ૧૧ શ્રેયાંસ, ૧૨ વાસુપૂજ્ય, ૧૩ વિમલ, ૧૪ અનંત, ૧૫ પમ, ૧૬ શાંતિ, ૧૭ કુંથુ, ૧૮ અર, ૧૯ મહિલ, ૨૦ મુનિસુવ્રત, ૨૧ નમિ, ૨૨ નેમિ, ૨૩ પાધર, અને વધમાન.
આ વીશ તીર્થકરના પૂર્વભવના વીશ નામે છે તે આ પ્રમાણે વજનાભ, વિમલ, વિમલવાહન, ધર્મસિંહ સુમિત્ર,ધર્મમિત્ર, સુંદરબાહુ, દીર્ઘબાહ, યુગબાહ, લષ્ટબાહ, દિન્ન, ઇંદ્રદત્ત, સુંદર, માહેંદ્રસિંહરથ, મેઘરથ, રૂપી, સુદર્શન, નંદન, સિંહગીરી, અદીનશત્રુ, શંખ, સુદર્શન, અને નંદન એ આ અવસર્પિણીના તીર્થકરોના પૂર્વભવે જાણવા (ગાથા. ૧૧-૧૨-૧૩–૧૪) (ચાલુ)
* ૧૫–“આગોદય સમીતિ” મુદ્રિત શ્રી સમવાયાંગ સૂત્રના આ અધિકારમાં સુમાલીસ ગાથાઓ આપી છે. જેમાં કેટલીક મૂળ સ્વરૂપે છે જ્યારે કેટલીક [ ] કાટખુણ કૌસમાં આપેલ છે. વળી ( ) કૌંસની ગાથાઓ અખંડપણે ટીકામાં છે જે ગાથાઓ મુદામ મૂલ સૂત્રની નહીં હોય એમ ધારીને ( ) કૌંસની ગાથાને અર્થ આ નિબંધમાં આપેલ નથી. લેખક

Page #17

એક ઉપયોગી પત્ર.
૦
જ
એક ઉપયોગી પત્ર. જ
[ આ એક જુનો પત્ર છે, જે પત્ર મમ ગાંધી વીરચંદ રાઘવજીનો અમેરીકાથી આવેલ, જેની નક્લ અમદાવાદથી શેઠ મગનલાલ દલપતરામે પ્રાતઃસ્મરણીય આચાર્યશ્રી વિજયાનંદસૂરિશ્વરજી ( આત્મારામજી) મહારાજના ઉપર મેલાવેલ, તેની અસલ કાપી અમને એક વિદ્વાન પૂજ્ય મહાત્મા તરફથી મળેલ છે જેથી તે સમયની અને આજની પરિસ્થિતિમાં કેટલું બધું અંતર પડી ગયું છે તે સમાજના જાણમાં આવે તે માટે, તથા બંધુ વીરચંદભાઈને જૈન ધર્મનો પ્રચાર અમેરિકામાં કરવામાં કે પ્રયત્ન હતો તેની જાણુને સહજ બંધ થઈ આવે તે માટે આ પત્ર અક્ષરશઃ નીચે પ્રમાણે આપીએ છીએ.]
(માસિક કમિટિ)
અમદાવાદ તા. ૧૨-૩-૦૫. સ્વરૂશ્રી અંબાલા મહા શુભસ્થાને પૂજ્યારાધે સર્વગુણ સંપન્ન ૧૦૦૮ શ્રી શ્રી શ્રી શ્રીમદ્વિજયાનંદસૂરિજી ( આત્મારામજી) વિગેરે સાધુ સમસ્ત શ્રી અમદાવાદથી લી. સેવક મગનલાલ દલપતરામના ૧૦૦૮ વાર વંદણું આપની સેવામાં સ્વીકારશે અત્રે સરવે ખુશીમાં છે. હું પાલીતાણા જાત્રા કરવાને વાસ્ત મુંબઈથી આવેલ હતો અને ત્યાંથી જાત્રા કરીને પાછે અત્રે અમદાવાદ આવેલે છું. મેં આપના ઉપર પાલીતાણેથી કાગળ લખ્યો હતો તે પહોંચ્યું હશે. બોસ્ટન નામે અમેરીકાના શહેરથી વીરચંદ રાધવજીને કાગળ મારા ઉપર આવ્યે તેની નકલ મેં અત્રે ઉતારીને મોકલી છે. લીસેવક, મગનલાલ દલપતરામ, બેસ્ટન શહેરથી આવેલ વીરચંદ રાઘવજીના કાગળની નકલ,
બોસ્ટન તા. ૫ ફેબ્રુવારી ૧૮૫ પૂજ્યારાધ્ય રા. રા. મગનલાલ દલપતરામની સેવામાં
શ્રી મુંબઈ “બેસ્ટનથી લી. સેવક વિરચંદ રાઘવજીના પ્રણામ વાંચશે. આપના પત્રો પહોંચ્યા છે. ઘણાં વખત થયા મેં પત્રો લખ્યા નથી તેના બે કારણે છે, પ્રથમ તો જે મેં અહિં ઉપયોગી કામે કરેલા છે તે તેમાટે રણશીંગુ વગાડવું એ હું હલકું કામ ગણું છું. બીજુ હજુ સુધી ભાષણે આપવાના કામમાં મારે તમામ વખત જાય છે, તેથી સવિસ્તર પત્ર લખવાને ફુરસદ મેળવી શક્ય

Page #18

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
આ બેસ્ટન શહેરમાં તા. ૧ લી ફેબ્રુવારીને રોજ આવ્યો છું અને અત્રે ત્રણચાર અઠવાડીયા રહેવાનો વિચાર છે, ગયા વર્ષના ઓગસ્ટ માસમાં લીલીડેલ નામના શહેરમાં “Cassadaga lake free association” નામની સભાના આશ્રય નીચે હજારો લોકોની સભા મળી હતી. તેમાં જુદા જુદા મતના લોકો હાજર થયા હતા. એ સભાના મેમ્બરે Spritualisto એટલે મૃત્યુ પછી મનુષ્ય દેવયોનિમાં જાય છે એમ માનનારા છે. એ સભા તથા હજારો લોકો સમક્ષ મેં ઘણુ ભાષણે આપ્યા હતા. તેમાંનું પહેલું ભાષણ “ Indian message to America” એ ટાઈટલથી આપ્યું હતું. ષ દર્શન, ધ્યાનના પ્રકાર જૈનમત શ્રાવક ધર્મ તથા યતિ ધમ વિગેરે જુદા જુદા વિષયો ઉપર ઘણું ભાષણે આપ્યા હતા. અમદાવાદ વિશાશ્રીમાળી નાતના ગૃહસ્થાએ મારા સાંભળવા પ્રમાણે ઠરાવ કર્યો છે કે વિલાયત તથા અમેરીકા જનાર ગૃહસ્થ સાથે સંબંધ રાખનારા લોકે સાથે તેઓ કશો વહેવાર રાખશે નહિ. જ્યારે આપણું જેનભાઈઓ આ ઠરાવ કરે છે ત્યારે લીલીડેલ શહેરમાં આવેલા ગૃહસ્થો તથા મડમોએ જેન ધર્મના ઉત્તમ-તત્વો સાંભળી ખુશી થઇ પિતાની ખુશાલી જાહેર રીતે બતાવવા તથા કદર બૂજવા મને એક સોનાનો ચાંદ આપે છે. આ હકીકત સવિસ્તર લખતા ઘણું પાનાઓ ભરી શકાય, પરંતુ મારી પોતાની બાબતમાં મને લંબાણથી લખતા શરમ આવે છે.
લીલીડેલ હું એક માસ રહ્યો હતો. કેટલાક લોકોએ માંસાહારનો ત્યાગ કર્યો છે, ત્યારપછી હું કલીવલેન્ડ નામના શહેર તરફ ગયો હતો. ત્યાં ત્રણ અઠવાડીયાં રહ્યો હતો તે દરમી આન ભાષણ આપ્યા હતા. નવકાર મંત્રની ખુબી વિગેરેથી લેકે ચકિત થયા હતા અને ઘણા લોકોને આગ્રહ હતો કે જે હું એ શહેરમાં સ્થાયી રહું તો તેઓ ત્યાં એક જૈન કેમ સ્થાપન કરે અને જૈન ધર્મના કાનુન પ્રમાણે ચાલે. કલીવલેન્ડથી રોચેસ્ટર હું ગયો. ત્યાં દશ-બાર દિવસ રહી ચિકાગે ગયા હતા. ત્યાં એક માસ રહી દરમીયાન First spiritualists society (ફર્સ્ટ સ્પીરીયુએલીસ્ટ સોસાયટી) ને દેવલમાં જૈનધર્મને અનુસાર હજારે લેકે સમક્ષ પ્રાર્થના વિગેરે ચલાવી હતી જેને અહિંઆના લેક રીલીજીયસ સવસ કહે છે. ત્યારપછી આ દેશના પાયતન્ત શેહેર વોશીંગટન તરફ રવાને થયો. શીંગટન શહેરમાં આશરે ત્રણ માસ સુધી રહ્યો. તે દરમીઆન જુદી જુદી જગાએ ૧૦૭ ભાષણે મેં આપ્યા. એ ભાષાથી જૈનધર્મ ઉપર લોકોની એટલી તે પ્રીતિ ઉત્પન્ન થઈ કે તેઓ મને વૈશીંગટનમાંથી જવા દેતા નહતા. આખરે તેઓએ જૈન ધર્મને અભ્યાસ કરવાને એક સભા સ્થાપી છે. આ સાથે મોકલેલા Woman's Tribune "મન્સ ટીમ્યુન) નામના ન્યૂસપેપરમાં છપા

Page #19

એક ઉપયાગી પત્ર.
૪૫
..
ચેલા આટીકલમાંથી આપની ખાત્રી થશે કે મે' અમેરિકામાં ઉપયાગી કામ કર્યુ છે એટલુજ નહિ પરંતુ અહિં આના લેાકેાના મારા ભાષણેાથી એવા મત થયા છે કે જૈન લેાકેા સમાન ઉત્તમ કામ મીજી કાઇ નથી તેઓ ધર્મકર્મ આચાવિચાર વિગેરે વિગેરે સવે આખતામાં સર્વોત્તમ છે. હજુ સુધી અમેરિકાના લેાકેાને અમદાવાદના વીશાશ્રીમાળી નાતના ઠરાવ સંબ ંધી તથા કલકત્તાના રાય અટ્ઠીદાસ બહાદુરના વિચારો સંબંધી કશી માહીતી નથી. જ્યારે અહિંઆના લેાકેા એ હકીકત જાણશે કે જૈનકામ જેવી ઉત્તમ કામમાં ઉપર જણાવ્યા પ્રમાણે વિચારવાળા કેટલાક લેાક છે ત્યારે મારે શરમાવુ પડશે.
વાશીંગ્ટનથી બેલ્ટીમેાર ગયા હતા ત્યાં ત્રણ દિવસ રહી જ઼ીલાડેલીઆ નામના શહેરમાં ત્રણ દિવસ રહી અત્રે આવ્યો છું.
આ બેસ્ટન શેહેર વિદ્યાકળામાં, સાહિત્યમાં ફીલેાસેાફ્રીવિગેરે ખાખતામાં અગ્રેસરછે. ત્યાં ૩ છ ફેબ્રુવારીના રાજ અત્રેના જુદા જુદા Universalist પૃથના ખ્રીસ્તી દેવળાના પાદરીઓ સમક્ષ "Jain Philosophy ( જૈન ફીલેાસેાફી ) સંબધી મેં ભાષણ આપ્યું હતુ. તા. ૨ ૭ ફેબ્રુવારીને રાજ અત્રેની “ થીએસાફીકલ સેાસાઇટી ” સમક્ષ સમ્યકચારિત્ર એ વિષય ઉપર મેં ભાષણ આપ્યું હતું.
""
'
તા. ૧ લી માના રાજ હું ચિકાગા જઇશ. ત્યાં માર્ચ માસ આખા રહી ૧ લી એપ્રીલના રાજ ન્યુયાર્ક આવીશ. ત્યાંથી તા. ૧૦ મી એપ્રોલના રાજ સ્ટીમર મારફતે રવાના થઇશ અને તા. ૧૭ મીને રાજ લંડન પહોંચીશ. તા. ૨૧ મી એપ્રીલને રવીવારને રાજ South end chapel ( સાઉથ એન્ડ ચેપલ ) નામના ખ્રીસ્તી દેવલમાં ( લંડન શહેરમાં ) જૈન ડ્રીલાસાડ઼ી ઉપર ભાષણ આપીશ. થાડા દિવસ લંડન શહેરમાં રહી તરતજ હું મુંબઇ આવીશ, ફેબ્રુવારી માસની શરૂઆતમાં મુંબઇ તરફ આવવા વિચાર હતા, પરંતુ આ મહિનામાં શિઆળે સખત છે અને જગાએ જગાએ ખરફ વરસે છે તેમજ દરીઆમાં ખરતુ તાફાન રહે છે. માર્ચ માસ સુધી ઋતુ તેાફાની રહે છે, તેથી હું અત્રે રોકાઇ રહ્યો છુ. એપ્રીલ માસમાં ઋતુ સારી થાય છે તેથી એપ્રીલની શરૂઆતમાં હું રવાના થઈશ.
મીસીસ ચાર્લ્સ હાવર્ડની જૈન ધમ ઉપર અધિક પ્રીતિ છે. જરૂર સિદ્ધચક્રના ગટ્ટો તેમના ઉપર મેાકલાવવા જોઇએ. રૂપાના ઘરામાં મેાકલાવવાના તમારો વિચાર હું પસ ંદ કરૂ છું. મીસીસ હાવર્ડ એપ્રીલ માસમાં ઘણુ કરીને ઈંગ્લાંડ જનાર છે માટે સિદ્ધચક્રના ગટ્ટો મારા લંડનના નીચે પ્રમાણે સીરનામે એપ્રીલની ૧૫ મી તારીખે પહોંચે એ રીતે મેાકલાવશે.

Page #20

૪૬
આ આત્માના પ્રકાશ.
V. R. Gandhi. C/o Thomas cook
and son Ludgate Circus London. E. C.
*
હું તેમને ઈંગ્લાંડમાં પહેાંચતા કરીશ. Wonan's tribune સિવાય બીજા એ ન્યુસ પેપરે આ સાથે માકલાવેલા છે, Washington Post ” & Newyork એ પેપરોમાં મારા ભાષણેા સબ ંધી વૃત્તાંત છે અને તેના ઉપર મેં નિશાની કરી છે તેથી આપને માલમ પડશે.
આ દેશમાં આટલા વખત રોકાવાથી ધર્મ સંબંધી કામ એટલું તે કરી શકયા છુ` કે તેની ગણતરી થઇ શકે નહિ, ખ્રીસ્તી ધર્મના અંધકારથી અંધ થઇ ગએલા લેાકેાની આંખેા ઉઘડવા લાગી છે અને ધર્મ શબ્દના ખરા અર્થ સમજવા લાગ્યા છે. જૈન ધર્મના પ્રતિનિધિએ આ દેશના લેાકેાને અકથ્ય લાભ કરી શકે એમા કશે। શક નથી. વેાશીંગ્ટન શહેરમાં મી. રાઇટ તેમની મડમ તથા પુત્રી ત્રણે જણા જન્મથી માંસાહાર કરતા હતા પરંતુ મારા આઠ ભાષણ્ણા સાંભળ્યા પછી માંસાહારના ત્યાગ કર્યો છે. આવા ઘણાં દાખલા છે.
લન્ડન શહેરના South end Chapel નામના ખ્રીસ્તી દેવળના પાદરી Dr, moncure D. bonway મને લખી જણાવે છે કે ઇંગ્લાંડમાં અત્યાર સુધી કોઇ પણ હિંદુ ગૃહસ્થે જૈન ધર્મ સમ`ધી ભાષણ આપ્યું નથી તેથી મારે જરૂર તે વિષય ઉપર ભાષણ આપવુ જોઇએ. મે તેમનુ આમંત્રણ સ્વીકાર્યું છે અને તા. ૨૧ મી એપ્રીલના રોજ તેમના દેવળમાં જૈન ધર્મ ઉપર ભાષણ આપીશ.
વિશેષ હકીકત આવતા અઠવાડીએ લખીશ. સર્વ ભાઇઓને પ્રણામ કહેશેા, તા. ૧૦ મી માર્ચ પહેલા પત્ર લખેા તે ચીકાગેાના શીરનામાથી લખશે। અને ત્યાર પછી લંડનના શીરનામાથી લખશેા.”
ભાઇ વીરચઢે અમેરિકાથી જે છાપા માકલ્યાં છે તે મુંબઇથી મને અહીંઆ મેાકલ્યાં નથી તે હું મુંબાઇ જઇ વાંચીને આપ સાહેબને સાર જણાવીશ. હું આજ મુખઇ જવાના .

Page #21

ગ્રંથ વાચન અને વિદ્યા વ્યાસંગ.
જપષ
ગ્રંથ વાચન અને વિદ્યા–વ્યાસંગ.
વિઠ્ઠલદાસ મૂ. શાહ.
(ગતાંક પૃષ્ટ ૨૫ થી શરૂ. ) એક બીજા અંગ્રેજ વિદ્વાન પાદરી રિચર્ડ ડી બરીને મત છે કે “ પુસ્તકો આપણું એવા શિક્ષકે છે કે જે આપણને માર્યા વગર, આપણા ઉપર ક્રોધ કર્યા વગર અને કાંઈ પણ બદલો લીધા વગર આપણને શિક્ષણ આપે છે. આપણે આપણી મરજીમાં આવે ત્યારે તેઓની પાસે જઈ શકીએ છીએ. આપણે એને કઈ વાત પૂછશું તો તેઓ કદિ કશું પણ છુપાવશે નહિ. કોઈ વખત આપણે કંઈ ભૂલ કરી બેસીએ તે તેઓ જરાપણ ચીડાશે નહિ. આપણે કંઇક નહિ જાણતા હોઈએ તે તેઓ આપણી હાંસી નહિ કરે. એટલા માટે સંસારમાં પુસ્તકો કરતાં વધારે મૂલ્યવાન વસ્તુ એક પણ નથી અને સંસારની કઈ પણ વસ્તુની સરખામણી એની સાથે કરી શકાય જ નહિ. જે મનુષ્ય પોતાને સત્ય, આનન્દ, જ્ઞાન, વિજ્ઞાન અને ધર્મને ચુસ્ત અનુયાયી અને પ્રેમી ગણે છે તેણે તે પુસ્તકના પ્રેમી જરૂર બનવું જોઈએ.” સુવિખ્યાત અંગ્રેજ વિદ્વાન મહાશય મેકેલે એક મહાન અમીર હતો અને સમાજમાં તેની પ્રતિષ્ઠા ઘણી જ હતી. તેણે પોતાના આત્મ–ચરિતમાં લખ્યું છે કે તેને સૌથી અધિક આનંદ પુસ્તકના વાચન અને અવલોકન માંથી જ મળતું હતા. એક પત્રમાં તેમણે એક વખત લખ્યું હતું કે “જે કોઈ મને એક મહાન બાદશાહ બનાવીને રહેવા માટે સુંદર મહેલ આપે, હરવા ફરવા માટે સુશોભિત રમ્ય બાગ બગીચા બનાવી આપે, સ્વાદિષ્ટ ભેજને, સુંદર વસ્ત્રો તથા અનેક નેકર ચાકરાની વ્યવસ્થા કરી આપે, અને પછી એમ કહી દે કે તમારે પુસ્તકનું વાચન અવલોકન ન કરવું તે હું કદિ પણ બાદશાહ બનવાનું કબુલ ન જ કરું. હું પુષ્કળ પુસ્તક લઈને ગરીબોની માફક ઝુંપડામાં રહેવાનું પસંદ કરું છું, પરંતુ એવી બાદશાહી નથી પસંદ કરતો કે જેને લઈને મારે પુસ્તકનો પ્રેમ તજ જોઈએ.” સારા ગ્રંથોના ઉત્તમ મહિમા વિષે નીચેના સુવર્ણ વચને સ્મરણ પટ ઉપર હંમેશાં કતરી રાખવા લાયક છે. “સગ્રંથ વિનાનું ઘર નિજીવ મુડદાની ઘેર જેવું છે.” ગ્રંથ સંગ્રહરૂપી કલ્પવૃક્ષ પાસે જે માગશો તે મળશે” “સારાં પુસ્તકો યુવાવસ્થામાં કે વૃદ્ધાવસ્થામાં મનરંજન કરે છે અને ઉદાસીમાં ઉત્સાહ આપે છે.” “ઉત્તમ પુસ્તકો એ સુવર્ણમય વચન વિચારનો ભંડાર છે.” આ જગતમાં બીજી વસ્તુઓ જે કઈ આપી શકે છે તે સર્વ કરતાં સદ્દો ઘણું જ સરસ અને વધારે આપે

Page #22

૪૮
શ્રી આત્માનંદ પ્રકારણ,
? ¢
છે. ’ ‘ માણસને લુગડાંલત્તાં કરતાં પુસ્તકાની વધારે જરૂર છે. મહાન સ્ત્રી પુરૂષાનાં ચાંરવા સાફ સમજાવે છેકે મહત્તાના દરવાજે સર્વ કાઇ માટે સદાય ઉઘાડા છે. અવિનાના શરીરની પેઠે જ્ઞાન નાનું મન અને ચારિત્ર્યવિનાનું જીવન નિર્માલ્ય અને દુ:ખદાયક હાવાથી તેના શુદ્ધિ વૃદ્ધિ અર્થ છેવટે રાજ પાઇ પૈસા પણ અલગ કાઢીને દરેકે પોતાનાં ઘરમાં સારાં પુસ્તકા ઉમેરવાં જોઇએ. વારસામાં આપવા માટે ખીજા બાહ્ય પદાર્થો કરતાં જ્ઞાન-ચારિત્ર્યવર્ધક ગ્રંથા દેવતાઇ વસ્તુ છે. ” એ ઉપરાંત સગ્રંથ સમાગમના લાભ વિષે મહાન પુરૂષા શું કહે છે તે પણ વિચારવા લાયક છે. ‘ ગ્રંથાના સ્નેહ એ પ્રભુના રાજ્યમાં જવાના પરવાના છે.’ ખરાબ ચાપડીએનુ વાચન એ ઝેર પીવા સમાન છે. ૮ મહેલાથી અખુટ ભંડારથી જે સંતાષ નહિ મળે તે સ ંતેાષ તમને ઉત્તમ પુસ્તકાથી પ્રાપ્ત થશે.’‘ લીલા વનમાં ભૂખે મરનાર પશુમાં અને આટલે આટલે સાધને જ્ઞાનહીન રહેનાર મનુષ્યમાં શુક્ર ? ’‘· જેના ભાગ્યમાં સારા ગ્રંથો વાંચવાના હાય તેના આગળ ચંચળ લક્ષ્મીના શુષ્ક વિનેાદ શી ગણતરીમાં સ્વામી વિવેકાનદજી કહે છે કે તમે ગમે તેવી નવલકથાઓ અને શ્રીજી જે પણ મળી આવ્યું તે વાંચવા મંડી પડા છે, પણ એવુ તા તમે જેમ થાડું વાંચેા તેમજ સારૂં. ગીતાજી વાંચા, વેદાંતના અને ખીજા સારા પુસ્તક વાંચા; કેમકે તેની તમારે આખા જીવન સુધી જરૂર છે.’ મ॰ ગાંધીજી કહે છે કે પુસ્તકામાં હું ગુંથાયેલા રહી શકતા, તેથી મને વધારે જેલ મળત તે પણ હું કાયર નહિ થાત, એટલુ જ નહિ પણ મારા જ્ઞાનમાં ઉપયેગી વધારા કરી શકવાથી હું. ઉલ્ટું વધારે સુખચેનમાં રહેત. હું માનુ છુ કે જેને સારાં પુસ્તક વાંચવાના શેખ છે તે ગમે તે જગ્યાએ એકાંત વાસ સહેલાઇથી વેઠી શકે છે. એક પછી બીજું, એમ પુસ્તકા વાંચતાં છેવટે તમે અંતર વચાર પણ કરી શકશેા. ”
59
સફ્ળ'થ સામર્થ્ય વિષે નીચેની સુંદર પંક્તિએ મનનીય છે. માનવ ! મારું ભાગ્ય, જો તું ઇચ્છે તાહરૂ; તા તા ઝટપટ જાગ્ય, સ×થા હાકલ કરે. મહાપુરૂષતા સંગ, માનવ ! મળવા દોઘલા; આપે એના રંગ, ઉપદેશાના ગ્રંથ શુભ. અધકાર અજ્ઞાન, દૂર્જ કરવા ઉગીયા; જ્ઞાન–સૂર્ય એ જાણુ, તુજ પૂજના વારસા. લાહ સમું જે મન, માટીમાં માટી બને; કર એનું કાંચન, પારસગ્રંથ સમાગમે, માનવ માંધા દેહ, ખેડુ થવા નવ ખા થા; અમરપણુ લે તેડું, નાન ભજન તે દાનથી, વ્હેવા ચાહા વીર, મ્હાટા જનને મારગે; ધારા ગુણ ગભીર, ચરિત્ર વાંચી તેમનાં,

Page #23

ગ્રંથ વાચન વિદ્યાવ્યાસંગ.
જીવન ઉત્તમ થાય, ચરિત્ર ઉત્તમ વાંચતાં; એ અથે વહેંચાય, ચરિત્ર ગ્રંથા ચાહથી. પરમ શ્રેયને પામવા, રાજી કરવા રામ; ઉત્તમ વાંચન વાંચજો, કરજો ડાં કામ. ભગવત ભેટે ભાવથી, કલ્પે કાળ કરાળ; ભાવ થકી ભાઇ ભજો, ભવ્ય ગ્રંથની માળ. વૃથા વહેતા સમયની, લેવા શુભ સંભાળ; વાંચા વીર વિવેકથી, વિવિધ ગ્રંથની માળ.
૪૯
હવે જેવી રીતે વાંચનારને માટે પુસ્તકા મિત્ર અને શિક્ષાનું કાર્ય આપે છે તેવીજ રીતે લખનારને માટે તેએ સંતાનનુ કાર્ય આપે છે અને તેનુ નામ જગતમાં અમર રાખે છે. જેવી રીતે વાંચનાર માટે પુસ્તકેાની અંદર મિત્રો તથા શિક્ષકે કરતાં અનેક વિશેષતાએ રહેલી છે તેવી રીતે લખનાર માટે પણ ગ્રથામાં સંતાન કરતાં કેટલીક વધારે વિશેષતાએ છે. આપણે આપણા સંતાનને ઉંચામાં ઉંચી કેળવણી આપવાના પ્રયત્ન કરીયે તેા પણ આપણે નિશ્ચય પૂર્વક એમ નથી કહી શકતા કે આપણા સંતાનને હાથે એવું એક પણ કામ નહિ થાય કે જેનાથી આપણી કીર્તિ ને કલંક ન લાગે; પર ંતુ ગ્રંથાની ખાખતમાં એવુ કશુ નથી. ગ્રંથને સારા બનાવવા માટે આપણે જેટલા વધારે પ્રયત્ન કરશુ તેનાથી આપણી કીતિ પણ તેટલીજ નિશ્ચયાત્મક થશે. સંતાનથી આપણું નામ એ–ચાર સૈકા સુધી કદાચ ચાલે, પર ંતુ ગ્રંથા તે આપણા નામને હજારા વર્ષો સુધી ટકાવી રાખે છે. હેમચંદ્રાચાર્ય, વ્યાસ, વાલ્મીકિ, ગાતમ, જૈમિનિ, પાણિનિ, કાળીદાસ, શેકસપીયર, મીલ્ટન, વિગેરે સત્પુરૂષાની કીર્તિ તેઓના ગ્રંથે!ને લઈનેજ સ ંસારમાં અમર બની રહી છે, નહિ કે તેમના સંતાનેાને લઇને! તેમજ હવે સ ંસારમાંથી તેમના નામને લેપ થવાની જરાપણ સંભાવના નથી. મહાભારત કે રામાયણનું નામ લેવામાં આવે તે સાથેજ બ્યાસ અને વાલ્મીકિનુ સ્મરણ જરૂર આવેજ. ન્યાયમીમાંસા, ચેાગ વિગેરેના પ્રસગ આવે છે ત્યાં હેમચંદ્રાચાર્ય, ગૈાતમ, જૈમિનીના નામનુ સ્મરણ થાય છે. પાણિનિના સંબંધમાં તે એટલુ જ કહેવાનુ કે તેએ અત્યારે પણ સમસ્ત સ ંસારને ‘વૃદ્ધિ વૈશ્વ’ વિગેરે સૂત્રોને પાઠ સંભળાવી રહેલ છે. અભિ જ્ઞાન શાકુંતલ, રઘુવંશ. કુમારસ ભવ, મેઘદ્ભુત વિગેરે નાટકા તથા કાવ્યેાએ આજ લગી પણ કાળીદાસનું નામ ભૂલાવા દીધું નથી. મરાઠી સાહિત્યમાં જ્ઞાનેશ્વર, તુકારામ, રામદાસ, વામન, મારાપત, શ્રીધર વિગેરે ગ્રંથકારાએ, ગુજરાતી સાહિ ત્યમાં નરસિંહમહેતા, પ્રેમાનન્દ વિગેરે કવિઓએ જેવી અને જેટલી કીર્તિ પેાતાના ઉત્તમ કાવ્યા તથા ગ્રંથેાને લઇને મેળવી છે તેના શતાંશ યશ પણ તેઓ સારા સંતાનને લઇને કદાચ ન મેળવી શકત એ નિર્વિવાદ છે. ( ચાલુ )

Page #24

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાર
સ્ત્રીનવિભાગ.
II
આપણું સ્ત્રી કેળવણું.
આ સંસારમાં દરેક શ્રાવિકાએ સ્ત્રી કેળવણી લેવી જોઈએ. પૂર્વકાલે આપણે આર્યશ્રાવિકાઓ તન, મન અને ધનથી સ્ત્રી કેળવણી સંપાદન કરવાને સદા તત્પર રહેતી હતી. આપણું આદીશ્વરભગવાન શ્રી કષભદેવના પવિત્ર પુત્રી બ્રાહ્મી અને સુંદરી કેવી વિદુષી શ્રાવિકા હતી? તે વાર્તા આપણું જૈન ઇતિહાસમાં પ્રખ્યાત છે. તે સિવાય સુલસા, ચંદનબાલા, સીતા, દ્રૌપદી વગેરે આપણે અનેક સતીઓ પણ વિદ્યાથી અલંકૃત હતી અને સ્ત્રી કેળવણીના પ્રભાવથી તેઓ નસતી મંડલમાં ગણનીય થયેલી છે, જેમના પવિત્ર નામોનું સ્મરણ આપણે આપણી આવ
શ્યક ક્રિયામાં અદ્યાપિ કરીએ છીએ. તે મહાસતીઓનું યશોગાન યાવચંદ્ર દિવાકરો આ જગતમાં થયા કરશે. એ બધે પ્રભાવ સ્ત્રી કેળવણીનો જ છે.
સ્ત્રી કેળવણી કેવું કેવું ઉત્તમ શિક્ષણ આપે છે, તે સર્વને શ્રવણીય છે. સ્ત્રી કેળવણી પામેલી કાંતાએ પતિની આજ્ઞાનુસાર વર્તે છે, “વસુરપક્ષના સ્ત્રીવર્ગવડીલ સાસુ વગેરેની સવિનય–સપ્રેમ આજ્ઞાઓ ઉઠાવવા તત્પર થાય છે. સાસુ પદ મલતાં પિતાની પુત્ર વધૂને પારકી પુત્રી ન ગણતાં પોતાની પુત્રી સમાન ગણે છે. તેને એક ગુલામડી સમાન ન ગણતાં તેના ગજા સમાન કામ સોંપે છે. પોતાના આશ્રિતોને નહિ તરછોડતાં તેમનું પ્રેમથી પાલન કરે છે. અને કુટુંબમાં કલેશને પ્રવેશ થવા દેતી નથી.
સ્ત્રી કેળવણી પામેલી શ્રાવિકા સડકને નીતિમાર્ગ ત્યજી કાંટા કાંકરાવાળા અનીતિને ઉન્માર્ગે ચાલતી નથી. વિદુષી બાલાનું મન હંમેશા મોટું રહે છે. તે સાસુના કૃત્યો પર ટીકા કરતી નથી, અને કુટુંબના દેશો પ્રકટ કરવા પ્રયત્ન કરતી નથી. કદાચ સાસુ અથવા કોઈ વડીલ ઠપકો આપે તો તે શાંતિથી સહન કરી પોતાની ભૂલ સુધારવા પ્રયત્ન કરે છે, પરંતુ સામું બોલી કલેશના બીજ રોપતી નથી. તેમજ તે નણંદના વધારે લાડ જેમાં તેની સાથે લડી પડતી નથી.
કેળવણીના પ્રભાવથી સ્ત્રી જાતિમાં સ્વાભાવિક રીતે સદગુણ આવે છે. પિતે

Page #25

સ્રો-વિભાગ-આપણું સ્ત્રી કેળવણી.
૫૧ દેરાણું હોય, કે જેઠાણી હોય તે પણ પરસ્પર સ્નેહ રાખી સંપસંપીને ચાલે છે. ઘરના સર્વ કામકાજે ભાગે પડતાં સાથે રહીને કરે છે અને અન્ય અન્ય મદદ કરવા તૈયાર થાય છે. કેળવણી પામેલી શ્રાવકસુંદરી કદિ રૂપગુણથી કે બીજા સદ્દગુણથી પતિની માનીતી થઈ હોય, તથાપિ તે કઈ જાતનો મદ નહિ લાવતાં સર્વની સાથે માયાળપણે વર્તે છે. પરસ્પર દ્વેષ ન લાવતાં સર્વના શ્રેયમાં પિતાનું શ્રેય માને છે. બીજાને દિલાસો દઈ હિંમત આપે છે. કદિ પોતે સાધારણ સ્થિતિમાં હોય, તે પણ તેમાં સંતોષ માની પિતાના સદાચારને સાચવવામાં સર્વદા તત્પર રહે છે. બીજાના સુંદર વસ્ત્ર તથા આભૂષણે જોઈ મનને કલેશિત કરતી નથી. તેમ પિતાના પતિને સંતાપતી નથી. પોતાના ગજા સંપન્ન જે મળે તેથી સંતોષ રાખી સદા આનંદમાં રહે છે.
જેનાં હૃદયમાં સ્ત્રી કેળવણીની પવિત્ર પ્રભા પડેલી છે, તે સ્ત્રી સારી રીતે સમજે છે કે, “સ્ત્રીઓનું ખરૂં ભૂષણ શિયલ છે, સુંદર રૂપવતી હોવા છતાં જે સ્ત્રી સદ્ગુણી હોતી નથી, તે પોતાના શ્રાવક સંસારને લજાવે છે. નીતિવંત સ્ત્રી જે પિતાના પતિ સિવાય બીજા સર્વને પોતાના પિતા, બંધુ તથા પુત્ર સમાન સમજે અને બીજી સર્વ સ્ત્રી ઉપર જનની તથા ભગિની સમાન ભાવ રાખે. તેના શીલધર્મના પ્રભાવથી પશુવૃતિવાળો એક પણ પુરૂષ તેની સમક્ષ અપવિત્ર વિચાર કરવાને શક્તિવાન થતો નથી. પોતાનું શીલ સાચવવું, એ પિતાની જ સત્તામાં છે.” આ પ્રમાણે સમજનારી કેળવાએલી રમણે કદિ પણ કુશીલપણું સેવવાનો સંકલપ પણ કરતી નથી.
જે સ્ત્રીઓ કેળવણી પામેલી છે, તેઓ પોતાના સમયનો સદુપયોગ કરવાને સદા સાવધાન રહે છે. તે ગૃહ કાર્યમાંથી નિવૃત્ત થઈ અવકાશ મળતાં ગુંથવા, ભરવા વગેરેનું કામ કરે છે, સુબોધક પુસ્તક વાંચે છે, તે આળસુ થઈને પડી રહેતી નથી. સુજ્ઞ વિદુષી બાલા સારી રીતે સમજે છે કે, આળસુ થઈ પ્રમાદમાં પડી રહેવાથી શરીર જડ થઈ જાય છે. ને ખાધેલું અન્ન બરાબર પચતું નથી આથી બળ ઘટે છે અને રોગ થવાનો સંભવ છે. શરીરમાં સ્ફતિ રહેતી નથી. વળી તેવી પ્રમાદી પ્રેમદાના બાળકો પણ અનુકરણ કરનારા હોવાથી તેઓ પણ સુસ્ત થઈ પડી રહે છે અને પરિણામે તેઓની જીદગી બગડે છે.
હેનો! જે તમે કેળવણું પામ્યા હશે, તે તમે પિતાના અને પરના ઉપકારી થઈ શકશે. એટલું જ નહિં પણ તમારું પ્રવર્તન આ સંસારમાં ઉંચા પ્રકારનું કહેવાશે. કેળવણી પામેલી સ્ત્રી કદિપણુ ઉંચે સ્વરે કઠોર તથા અપ્રિય વાક્ય બોલતી નથી. કેઈની સાથે વાદવિવાદ કરતી નથી. અને કદિ વાદ કરે તો અનર્થરૂપ વચન બેલતી નથી. વળી પિતાના પતિને ઘણું ખર્ચ કરાવનારી તથા તેના ધર્મ, અર્થ

Page #26

૫૨
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
અને કામ સંપાદન કરવામાં વિરોધી થતી નથી. અને ગફલતીપણું અને અવિવેક, ક્રોધી તથા અદેખાઈના વચન, અતિ નિદિત એવી ચાડી, હિંસા, વિષયમાં મેહ, અજ્ઞાન, પિતાની બડાઈ, સાહસ, ચોરી અને દંભ વિગેરે દુર્ગુણેનો ત્યાગ કરે છે.
જે સ્ત્રી કેળવણીરૂપ કપલતાની શીતલ છાયાને આશ્રિત થઈ હોય, તે કદિ પણ કુશીલપણું સેવતી નથી જ્યારે જ્યારે ગાળાગાળી અને મારામારીથી શેરીઓમાં શેરબકોર શરૂ હોય, જ્યારે જ્યારે પાડોશીઓ વચ્ચે એકબીજાની કીતિને કલંક લાગે તેવા વચનોના ઉદ્ગારે નીકળતા હોય, ત્યારે ત્યારે કેળવાએલી સદગુણું સ્ત્રીને તેને કરૂણાયુક્ત નમ્ર સ્વભાવ તેણના મુખને દાબમાં રાખી અટકાવે છે અને તેથી તે પોતાની શાંત મુખમુદ્રાપર શાંતિની પ્રભા પ્રસરાવી બેસી રહે છે.
આ ગ્રહ એક રાજ્યરૂપ છે અને પતિ તેને સત્તાધારી રાજરૂપ છે તે પતિરૂપ રાજાના હાથ નીચે મુખ્ય કારભારીનું જોખમભર્યું કામ સ્ત્રીને બજાવવાનું છે. જે ગૃહિણી સ્ત્રીએ ઉત્તમ પ્રકારની કેળવણી લીધી હોય તો તે પોતાના ગૃહરાજ્યને કારભાર સારી રીતે કરી શકે છે, તેનાથી આખા ગૃહમાં સુલેહ અને સંપ સારી રીતે સચવાઈ શકે છે. કેળવાએલ કાંતારૂપી કારભારી પતિની આજ્ઞાને અનુસરી વિચારપૂર્વક સર્વ આજ્ઞાઓ જાહેર કરે છે અને તેની કુટુંબરૂપ પ્રજા આ સર્વ આજ્ઞાઓનો ત્વરાથી અમલ કરે છે.
કેળવણી પામેલી સ્ત્રી પ્રાત:કાલે પ્રથમ જાગ્રત થાય છે અને દિવસે પોતાને શું શું કરવાનું છે તેનો વિચાર કરે છે. કયા કયા કામ કેવી રીતે અને કેની કેની પાસે કરાવવા તેની સર્વ ગોઠવણ તે કરી રાખે છે. પોતાના આત્મકલ્યાણ માટે દેવ ગુરૂ ભક્તિ, સામાયિક, તપ, જપ વગેરે યથાશક્તિ નિયમિત કરે છે. તે આનંદી અબળા પોતાના ગૃહરાજ્યની પુરતી સંભાળ રાખવામાં જ આનંદ માને છે. આવી વિદુષી વનિતાઓની દેખરેખ નીચેના ગૃહવાસ કરકસર મિશ્રિત અને સુઘડતા તથા સ્વચ્છતાથી શણગારેલા દષ્ટિગોચર થાય છે. પત્નીનું ગૃહવ્યવસ્થાનું ડાહપણ એ પતિ ઉંચામાં ઉંચું માને છે અને તેની પત્નીની પ્રશંસા શ્રવણ કરવાથી પતિને હૃદયમાં જે છુપ આનંદ થાય છે, તે અવર્ણનીય છે. આવી કેળવાએલી માતાએ પોતાના સંતાનના મનમાં ડહાપણના બીજની રોપણ કરી તેપર નીતિના નિર્મલ જલનું સિંચન કરે છે અને પોતાના સદગુણી સદાચ. રણથી તેઓની ભવિષ્યની વર્તણૂક સુધારવા તત્પર રહે છે. અને પોતાનું અનુકરણ કરવાને તેમને લલચાવે છે. આવી કેળવાએલી સ્ત્રીઓના મુખોરજ યુવાનોને અભ્યાસ કરવાના કાયદા છે. તેવી પ્રબુદ્ધ બાલાઓ સંપત્તિને સમયે ફલાઈ જતી નથી, પરંતુ વિપત્તિને વખતે ગૃહપતિના હૃદયમાં ઉંડા ઉતરી ગયેલા ચિંતા, ખેદ તથા શોકરૂપી જખમને ધીરજ તથા હિંમત અને દિલાસો આપવારૂપ ઉત્તમ ઔષધોથી રૂઝાવે છે.

Page #27

ગ્રંથાવલોકન અને સાભાર સ્વીકાર.
પણ
આ બધે પ્રભાવ સ્ત્રી કેળવણીનો છે. સ્ત્રીકેળવણીરૂપ ક૯૫લતાના મધુર ફલને સ્વાદ લેનારી લલનાઓ પોતાના શ્રાવક સંસારને સારી રીતે દીપાવી આ લેક તથા પલકના સર્વ કાર્યો સિદ્ધ કરી શકે છે. એવી પવિત્ર પ્રમદા પોતાના પવિત્ર વ્યાપારથી સર્વ પ્રકારની મુશ્કેલીઓમાં પણ મધુરતાને મિશ્ર કરી આ દુઃખરૂપ સંસારને સુખરૂપ બનાવી શકે છે.
(આત્મવલ્લભ.).
૧વર્તમાન સમાર.
અને પવિત્ર પર્યુષણ પર્વ નિવિને શાંતિપૂર્વક પસાર થયા છે. આ વખતે તપશ્ચર્યા પણ વિશેષ પ્રમાણમાં થયેલ છે. સ્વામીવાત્સલ્ય પણ બે થયા છે. દેવદ્રવ્યની વૃદ્ધિ પણ સારી થયેલ છે. શાસન પ્રભાવના અને દેવદ્રવ્યની વૃદ્ધિમાં વિશેષતા એ હતી કે અત્રેના મોટા જનાલયમાં મૂળ નાયક શ્રી આદિનાથ પ્રભુ માટે શ્રીસંઘે રૂપીયા બત્રીસ હજારને ખર્ચ હીરાને મુગટ તૈયાર કરાવ્યા, તે રૂા. ૧૦૦૧) માં વેરા સાકરચંદ ખુશાલના નામથી બંધુ જુઠાભાઈ વોરાએ આદેશ લઈ પર્યુષણના પ્રથમ દિવસે પ્રભુજીના મસ્તકે ચડાવ્યો હતો અને તેજ દિવસથી શત્રુંજયની રચનાવાળા મંડપમાં અઠ્ઠાઈ મહેત્સવ પણ બંધુ શ્રી જુઠાભાઈ તરફથી શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો. દરરોજ પૂજા ભણાવવા સાથે આંગી રેશની વગેરે વિવિધ રીતે થતાં હતાં. સાતક્ષેત્ર પૈકી આ ક્ષેત્રમાં તો વૃદ્ધિમાં વૃદ્ધિ ભલે થાય ! અને થયા કરે છે પરંતુ શ્રાવકક્ષેત્રની ઉન્નતિ માટે એટલે અત્રેના જેનસમુદાયના બાળક બાળકીઓની કેળવણીની વૃદ્ધિ અને ઉત્તેજન અર્થે –કેળવણી માટે એક સારૂં ફંડ થવા કરવાની આવશ્યકતા જરૂરીયાતને જાણવા વિચારવા તથા તે માટે વારંવાર ઉહાપોહ થવા છતાં માત્ર તે વાત કથનીમાં જ રહે છે. અને જેન સમુદાયે જેમ સ્વામીવાત્સલ્ય અને વૃદ્ધમાન તપ માટે પચાસ પચાસ હજાર રૂપિયા જેટલી રકમ એકઠી કરી તે બને ખાતાને પગભર કરી શકે છે તેમ કેળવણી ફંડની આવશ્યકતા જરૂરીયાત જાણવા છતાં પ્રભુભક્તિ અને દેવદ્રવ્ય વૃદ્ધિ ઉપર પ્રેમ ધરાવનાર બંધુઓને તેની જેમ જ્યારે કેળવણું ઉપર (બેલવા પુરતો નહિ પરંતુ) ખરેખર પ્રેમ થશે ત્યારે અમો માનીયે છીયે કે આ શહેરમાં તે માટે એક સારૂં ફંડ થયા વગર રહેશે જ નહિં અત્યારે માત્ર કથનીમાં જે હકીકત છે તે રહેણીમાં જલદી આવે તેમ હાલતો ઈચ્છીયે છીયે.
– – ગ્રંથાવલોકન અને સાભાર સ્વીકાર.
શ્રી જેન વેતામ્બર તીથ કમીટી હસ્તીનાપુર વાર્ષિક રીપોર્ટ વીર સંવત ૨૪૫૩–હસ્તિનાપુર એ એક ઐતિહાસિક શહેર છે કે જ્યાં શ્રી શાંતિનાથ મહારાજ શ્રી કુંથુનાથસ્વામી તથા અરનાથ પ્રભુના ચાર ચાર કલ્યાણક થયા છે. આ તીર્થને કઈવાર

Page #28

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
જીર્ણોદ્ધાર થયો છે. તેની સંભાળ, વ્યવસ્થા માટે એક કમીટી મુકરર કરવામાં આવેલ છે. કમીટીમાં ૧૫૮ સભ્યો છે. તીર્થની વ્યવસ્થા સાથે જ્ઞાન ખાતું, જીવદયા ખાતું, ભજન ખાતું અથવા આશ્રમ, પુસ્તકાલય વગેરે વહીવટ હોવાથી સમગ્ર રીતે તે સુવ્યવસ્થિત ચાલે છે, હિસાબ વિગેરે ચોખવટવાળા છે. મંત્રી અને વ્યવસ્થાપક કમીટીના સભ્ય લાગણપૂર્વક કાર્ય કરતા હોવાથી ધન્યવાદને પાત્ર છે અમો આ ખાતાનો અભ્યદય ઈચ્છીએ છીએ.
લેડી વીલીંગડન અશક્તાશ્રમ અને દવાખાના સુરતનો સને ૧૯૨૭નો રીપોર્ટ નાતજાતને ભેદ રાખ્યા વગર અશકત મનુષ્યની સેવા તેની મેનેજીંગ કમીટી સારી રીતે કરે છે તે આ રીપોર્ટ ઉપરથી જણાય છે. હૃદયમાં મનુષ્ય માત્ર ઉપર કરૂણું હોય તો જ આવી સેવા બને છે. જેને લઇને આ વર્ષમાં ૮૦ મનુષ્યો લાભ લઈ રહ્યા છે. સંસ્થાને સરકારમાં ધારા પ્રમાણે રજીસ્ટર કરાવેલ છે. આશ્રમમાં રહેલાં અશકત મનુષ્યોને ખાનપાન કપડા સાથે હુન્નર ઉદ્યોગ તેમજ અંધ મનુષ્યને પણ સાથે શિક્ષણ આપવાનો ક્રમ રાખેલ છે તે જોઈ ખુશ થવા જેવું છે. સાથે મફત ઔષધાલય ચલાવવામાં આવે છે જે સાર્વજનિક હેઈ અનેક મનુષ્યો લાભ લે છે. આ સંસ્થાને માટે તેમજ દવાખાના માટે સારા મકાનની જરૂર છે જેને માટે અમે દર વર્ષ જનસમાજને નમ્ર સૂચના કરીએ છીએ. આ ખાતાના ઉત્સાહી કાર્યકર્તા શેઠ દલીચંદ વીરચંદ તે માટે ધન્યવાદને પાત્ર છે. આવા વ્યવસ્થિત અને કરૂણામય લાગણીથી ચાલતા આ ખાતાને મદદ માટે યાચના કરવાની તેમજ નહિ. હિસાબ તથા વ્યવસ્થા સુંદર અને યોગ્ય છે અને તેની આબાદી ઈચ્છીએ છીએ.
શ્રી ભાવનગર જૈન વિદ્યાર્થી કેળવણી ફંડનો રીપોર્ટ સં. ૧૯૮૩ પ્રકટકર્તા શ્રી જૈન યુવક મંડલ–ભાવનગર–આ વર્ષમાં જુદી જુદી રીતે રૂા. ૧૧૦૦) લગભગ કેળવણીના ઉત્તેજન અર્થે વ્યય કરવામાં આવેલા છે. જેના કામને આજે કેળવણીના ઉત્તેજનાર્થે આથક ખર્ચ કરવાની મુખ્ય જરૂરીઆત છે. દરેક ગામોમાં આવા પ્રયત્નો થવા જરૂર છે.
સ્યાદ્વાદરત્નાકર ભાગ ૪ થે. પ્રકટકર્તા શ્રી પુના આહંતમત પ્રભાકર કાર્યાલય તરફથી શ્રીયુત શેઠ મોતીલાલ લાધાજી–કિંમત બે રૂપિયા. આ ભાગમાં પાંચમો પરિચ્છેદ સંપૂર્ણ થયેલ છે. આ સંસ્થા તરફથી જૈન સાહિત્ય તત્ત્વજ્ઞાન, ન્યાય વગેરેના ગ્રંથો ક્રમસર પ્રકટ કરવામાં આવે છે. પ્રસિદ્ધ થતાં દરેક ગ્રંથમાં શ માટે સારો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે. જેથી સાહિત્યની તે અભિવૃદ્ધિ માટે વેકાદાયક છે. સારા કાગળ ઉપર સુંદર શાસ્ત્રી ટાઈપમાં છપાતાં હોવાથી રમણીય લાગે છે. તેવા ઉત્તમ પ્રયાસ માટે શ્રીયુત મોતીલાલ શેઠને ધન્યવાદ ઘટે છે. અમારે એક નેત્ર સુચના કરવાની છે તે એક પ્રકટ થતાં દરેક ગ્રંથની માત્ર પ્રસ્તાવના સંસ્કૃતને બદલે જે ગુજરાતી ભાષામાં પ્રક્ટ થાય તો તે સામાન્ય રીતે વિશેષ ઉપયોગી થવા સંભવ છે. શેઠશ્રી મોતીલાલ લાધાજી આ વસ્તુપર લક્ષ આપશે એવી આશા રાખીએ.
જેન વસ્તીની વર્તમાન સ્થિતિ–પ્રકટકર્તા સુધારવા પત્રના શ્રીયુત તંત્રી ઝવેરી મુળચંદભાઈ આશારામ વૈરાટી–અમદાવાદ. જેને સાહિત્યના અનેક પુસ્તકો

Page #29

ગ્રંથાવલોકન અને સાભાર સ્વીકાર.
૫૫ પ્રકટ થાય છે, પરંતુ જેનોની વર્તમાન દશા માટે આ ગ્રંથ આંખ ઉઘાડનાર ચેતવણી આપનાર આ વસ્તુ સમયેચિત આવકારદાયક લેખાય. જેને સમાજની વર્તમાન સ્થિતિ માટે જૈન સમાજમાંથી બહુજ ઓછી વ્યકિતઓ વિચાર કરતી હશે, અને તેવી ધગશ કે લાગણું હોય તે જ તેના માટે વિચાર કરી શકે. હાલ જ્યારે બીજી કામો આગળ જતી જાય છે પ્રગતીમાન થતી જાય છે ત્યારે જેન કામના આંતર કલેશને લઈને પોતાની શું સ્થિતિ વર્તમાન વર્તે છે તેને વિચાર પણ કરવાનો અવકાશ નથી, તેવા સંગમાં આ બુક ખાસ વાંચી વિચારી મનન કરવા યોગ્ય અને તેમાં બતાવેલાં ઉદયના સાધનો બની શકે તેટલા ગ્રહણ કરવા જેવા છે. પ્રથમ ટાઈટલ ઉપર સમાજ દર્શનના હેડીંગ નીચે સને ૧૯૮૧ ની વસ્તીપત્રક ઉપરથી જૈન વસ્તી ૧૧૭૮૫૯૬ ( ૧ણે ફીરકાની) છે તે જણાવ્યું છે અને સાથે બાળ અને બાળકીઓ કેટલા અભ્યાસ કરે છે અને કેટલી વંચીત રહે છે તે છે. એકહજાર કન્યાઓમાંથી માત્ર ૧૦૦ શિક્ષણ લેનાર અને એકહજાર છોકરાઓમાંથી ૩૪૧ શિક્ષણ લેનાર આ આંકડાઓ કેળવણીની સ્થિતિ માટે શેચનીય ગણી શકાય. આ ગ્રંથની
સ્તાવનામાં પ્રકર્તા મહાશયે કરાવેલ દીદર્શન પણ વાંચવા જેવું છે. આ પુસ્તકમાં આવેલ ઉપરોકત વિષયનો નિબંધ લખનાર દોશી ફુલચંદ હરિચંદ છે. પ્રથમ પ્રાચીન સમાજ સ્થિતિ, જ્ઞાતિઓની ઉત્પત્તિ અને લયની સાથે વર્તમાન સ્થિતિમાં વસ્તીના પ્રમાણનાં આંકડા કેળવણી, વ્યાપારીક સ્થિતિ, શહેરી અને ગ્રામ્યજીવન, મરણ પ્રમાણુ અને તેને ઘટાડવાના ઉપાય. સમાજની સાંસારિક સ્થિતિ, સાલવાર સાધુસાધ્વી મહારાજના વિહારના સ્થળે, તે તમામ સાત પ્રકરણોમાં આંકડાઓ સાથે ફૂટ રીતે આપી સમાજ સ્થિતિનું દિગદર્શન કરાવ્યું છે અને છેવટે પ્રવાસી જૈન સંબંધી ખ્યાલ, આદર્શ ઉપદેશકેની આવશ્યકતા, દાનઝરણા વગેરે પ્રકરણમાં સામાન્ય રીતે તેનો ઉપાય બતાવ્યા છે. આવા વિષયો લખ તે માટે વર્તમાન સ્થિતિનો અભ્યાસ અને તેને લગતા સાહિત્યનું વાંચન જોઈએ. આ લઘુ ગ્રંથ વાંચતા લેખકે બંને વસ્તુનો ઉપયોગ કર્યો હોય તેમ જણાય છે. એકંદર રીતે જૈન સમાજની વર્તમાન સ્થિતિ માટે જેને પરવા-દાઝ હોય તેમણે આ ગ્રંથ મનનપૂર્વક વાંચવાની
• કામ સાથે ઉભા રહેવું કે જીવવું હોય તે વર્તમાન સ્થિતિનો અભ્યાસ કરી તેની જે જે શોચનીય સ્થિતિ હોય તેને (આંતર કલેશને તિલાંજલી આપી દૂર કરવા કટિબદ્ધ થવા જરૂર છે. જરૂર હોય તે સમયે તેવી વસ્તુ પ્રકટ કરવા માટે આ ગ્રંથના પ્રકાશક શ્રીયુત ઝવેરી મૂળચંદભાઈ આશારામને અમે ધન્યવાદ આપીયે છીયે અને ચા મથના બહોળા પ્રચાર કરવા નમ્ર સુચના કરીયે છીએ.
જામનગર સાહિત્ય સભાને પ્રથમ વર્ષને હેવાલ-(તા. ૧-૭–૨૭ થી તા. ૩૦-૬-૨૮) પ્રકાશક સાહિત્ય સભા-જામનગર જુદા જુદા વિદ્વાન વક્તાઓના નિબંધ, વિચારો શ્રવણ કરવા, બહારના વિદ્વાન વક્તાઓ આવે તેને સાંભળવા વગેરે ઉદ્દેશ માટે આ સંસ્થાસ્થાપન થયેલ છે. તેની આ શરૂઆત છે. આવી સભાઓની દરેક મોટા શહેરમાં જરૂર છે. આ સંસ્થાના સેક્રેટરી ગુલાબચંદ મૂળચંદ બાવીશીની ખંત અને ઉત્સાહને તે આભારી છે.

Page #30

શ્રી આત્માનદ પ્રકાશ. અમીબિન્દુ ભાગ ૧ લે.-સંગ્રાહક તથા પ્રકાશક વેલજી દેવરાજ શાહ. કિંમત સાડા છ આના મળવાનું ઠેકાણું મેનેજર કે–એન. સેલર પ્રેસ ૩ ચોપાટી રેડ મુંબઈ નાં. ૭ જેન અને જૈનેતર કવિઓની કૃતિને સુબોધક સંગ્રહ આ લઘુ ગ્રંથમાં આવેલો છે, અને છેવટે રાષ્ટ્ર સંબંધી ગીતે પણ આપેલા છે. જેથી આ પસંદગી સામાજિક હે ગમે તે ધર્મ પાળનાર તેનો પોતાની ઈચ્છા મુજબ ઉપયોગ કરી શકે. પદોની પસંદગી વાસ્તવિક હાઈ સર્વ કેઈએ લાભ લેવા જેવું છે.
શ્રી જૈન વિદ્યાર્થી આશ્રમ સુરત–નવમા વર્ષને રિપોર્ટ. નવવર્ષ ઉપર મુનિરાજ શ્રી માણેકમુનિજના સદુપદેશથી સ્થાપન થયેલ આ સંસ્થા દિવસાનદિવસ પ્રગતિમાન થતી જાય છે. આ વર્ષમાં ૩૧ વિદ્યાર્થીઓએ આ સંસ્થામાં લાભ લીધેલ જણાય છે. સ્કુલ શિક્ષણ માટેના જરૂરીયાતવાળા તમામ સાધન (ખાવા પીવા સુવા ક્રી પુસ્તકો કપડાં વગેરે)
અને સાથે શારીરિક વિકાસ માટે વ્યાયામ, સાથે ધાર્મિક શિક્ષણ આપવામાં આવે છે. રીપોર્ટ વાંચતાં વિદ્યાર્થીઓની પ્રવૃત્તિ, વ્યવસ્થાપક સભાની ખંત અને . લાગણીને લઈને આશ્રમની સુવ્યવસ્થા યોગ્ય જણાય છે. આવા આશ્રમોમાં જેમ બને તેમ આંતર વ્યવસ્થા ઉપર સચોટ લક્ષ આપવાની જરૂર હોય તે માટે સંસ્થાના સંચાલકોને તેની કાર્યવાહી માટે ધન્યવાદ આપી નમ્ર સૂચના કરવામાં આવે છે. અમો તેની ઉન્નતિ ઇચ્છીએ છીએ.
પ્રભુને પંથે જ્ઞાનને પ્રકાશ–વ્યાખ્યાનકાર અને લેખક તરીકે પ્રસિદ્ધ થયેલ આચાયશ્રી વિજયકેસરસૂરિજી મહારાજ આ ગ્રંથના લેખક અને સંગ્રાહક છે. આ ગ્રંથમાં આવેલા વિવિધવિષયો અજ્ઞાનરૂપી અંધકારથી છવાયેલ આત્માને પ્રકાશ આપનાર છે. આ ગ્રંથમાં ઉક્ત મહાત્માના અનુભવના વિચારો જેમ છે તેમ બીજા ગ્રંથકર્તાના વિચારોનો સંગ્રહ તેમાં છે. પ્રેમ, આત્માને પુરૂષાર્થ, જીવનની પવિત્રતા, માયાને ત્યાગ, આધ્યાત્મિક જીવન, આત્માનું જ્ઞાન વગેરે વિશે વાચતાં વાચક પિતા પોતાની બુદ્ધિ અને લાયકાત પ્રમાણે તે ગ્રહણ કરી શકે છે. આ બધુ ગ્રંથ હોવા છતાં પઠન પાઠન કરવા જેવું છે. લેખક મહાત્માએ જનસમાજ ઉપર આ પ્રયત્ન કરી ઉપકાર કર્યો છે. ગ્રંથની શરૂઆતમાં જે ખેનનું જીવન વૃત્તાંત આપ્યું છે તેમને ગધ્યાનથી શું શું લાભ થયા છે તેમજ તેમનું જીવન કેવું ચમત્કારિક અને અનરણીય છે તે મનન કરવા જેવું છે. પ્રકાશક શ્રી વિજયકમળકેસર ગ્રંથમાળા તરફથી તલાટી ભીખાભાઈ મગનલાલ દેહમામ (ગુજરાત) કિંમત પાંચ આના.
શ્રી જીવભેદ નિરૂપણુ–સંયોજક અને સંશોધન વ્યાખ્યાનવાચસ્પતિ મુનિરાજ શ્રી યતિન્દ્રવિજયજી મહારાજ. ચારગતિના જીવોના ભેદો, અને તેના પાંચદ્વારો, બે પ્રકારના આયુષ્ય વગેરે હકીકત જુદા જુદા ૧૪ પાઠમાં આપી સામાન્ય શિક્ષણની પદ્ધતિએ આ બુક તૈયાર કરી છે. છેવટે લાંબી જીદગી ભોગવનારાઓ હાલના સમયના પાશ્ચમાત્ય દેશોના મનુષ્યોના નામ અને આયુષ્યનો આંક આપી આ લઘુગ્રંથ પૂર્ણ કરેલ છે. ભેદ વગેરેનું સ્વરૂપ સરસરીતે આપેલ છે.– પ્રકાશક શ્રી રાજેન્દ્ર જૈન સેવા સમાજ મુ. થરાદ (ગુજરાત.)

Page #31

નવા દાખલ થયેલા માનવતા સભાસદો. ૧ ભાવસાર ગોવીંદુલાલ ગાંડાલાલ
ભાવનગર લાઈક મેમ્બર ૨ શા ગંભીરદાસ એધડભાઈ. ૩ શાહ છગનલાલ ગોકળદાસ દલાલ ૪ શાહ શાંતિલાલ અમરચંદ
અમારું જ્ઞાનોદ્વાર ખાતું.
નીચેના ગ્રંથો છપાય છે. ૧ શ્રી પ્રભાવક ચરિત્ર (ભાષાંતર ) ૪ શ્રી ચંદ્રપ્રભુ ચરિત્ર ( ભાષાંતર ) ર શ્રી વિમલનાથ ચરિત્ર 55 ૫ શ્રી મહાવીર ચરિત્ર 55 अविलासवईकहा अपभ्रंश छाया साथे. श्री वसुदेव हिंडि प्राकृत. 2 ઉપરના ગ્રંથો ઘણાજ પ્રાચીન પૂર્વાચાર્ય કૃત હાઈ, કથાઓ ઘણીજ સુંદર રસિક, ભાવવાહી અને અંતર્ગત વિવિધ ઉપદેશક કથાઓ સહિત છે, નંબર ૧-૫ ના ગ્રંથામાં સહાયની આવશ્યકતા છે. મહાન પુરૂષોના આવા સુંદર, સત્ય ચરિત્રા વાંચી વિચારી આત્મકલ્યાણ સાધવાની આ સુંદર તક કે જે સભાના લાઈફ મેમ્બર થઈ તેવા ગ્રંથ ભેટ મેળવી લેવા ચૂકવાનું નથી.
ઐતિહૃાસિક સાહિત્યના રસશાને ખાસ તક. જૈન ઐતિહાસિક ગૂર્જર કાવ્યસંચય.
શ્રીમાન પ્રવત્ત કજી મહારાજ શ્રીકાન્તિવિજયજી જૈન અતિહાસિક ગ્રંથમાળાનું આ સાતમું પુષ્પ છે, કે જેમાં જુદા જુદા એકત્રીશ મહાપુરૂષ સંબંધી તેત્રીશ કાવ્યોનો સંચય છે. તેના સંગ્રાહક અને સંપાદક શ્રીમાન જિનવિજયજી આચાર્ય ગુજરાત પૂરાતત્ત્વ મદિર વગેરે છે. કાવ્યાના રચનાક ળ ચૌદમા સૈકાથી પ્રારંભી વીસમાં સૈકાના પ્રથમ ચરણ સુધી છે. આ સંગ્રહથી આ છ સૈકાના અંતર્ગત સૈકાઓનું ગુજરાતી ભાષાનું સ્વરૂપ, ધાર્મિક, સમાજ અને રાજકીય વસ્થા, રીતરીવાજ, આચાર વિચાર અને તે સમયના લેાકાની ગતિનું લક્ષ્યએ હું એ દરકન ! લગતી માહિતી મળી શકે છે. કાવ્યો તે તે વ્યકિત હાશયેના રંગથી રંગાયેલ હોઈ તેમાંથી અદ્દભુત ક૯૫ના, ચમત્કારિક બનાવો અને વિવિધ રસાના અસ્વાદો મળે છે. આ કામેના છેવટે રાસસારવિભાગ ગદ્યમાં આપી આ ઐતિહાસિક ગ્રંથને વધારે સરલ બનાવ્યા છે. વિદ્વાનોની સર્વોત્તમ સાહિત્ય પ્રસાદી આમાં છે. વિશેષ લખવા કરતાં વાંચવા ભલામણ કરીએ છીએ.
કિંમત ૨-૧૨-૦ પટેજ જુદુ'. શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા-ભાવનગર.

Page #32
પ્રાર્થના. - " પ્રાર્થનાનું રહસ્ય એ છે કે આપણી બેય સાધના પુરા દિલથી આપણે કરતા રહીએ, પણ તે એવી રીતે કે આપણા પ્રયત્નાની ધર્મમયતાથી અને આપણા આશયોની પવિત્રતાથી અને આપણી અંદર અંદર તેમજ જેઓ આપણા માર્ગ માં આવતા હોય અથવા તો આપણી પ્રવૃત્તિઓના પ્રતિરોધી હોય તેઓ પ્રત્યે સમતા, પ્રેમ અને સહિષતા દાખવતા રહેવાના આપણા નિરંતર પ્રયાસોથી આપણે આપણું કાર્ય માં માલીક આપી શકે તેટલું બળ, કલ્યાણ તેમજ પ્રસાદ મેળવવા ભાગ્યશાળી થઇએ. આ પ્રસંગ પ્રાર્થનાનો છે. દુનિયાની વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં તેમજ અત્યારના લોકોની જડતામય જીવનદશામાં કાઈ કોઈ વ્યક્તિઓના અપ- 1 વાદ સિવાય પ્રાર્થનાઓ અર્થવિનાની, ભાવવિનાની માત્ર દેખાવ માટે કરવામાં આવતી ક્રિયાઓ બની રહેલ છે. અથવા તે પૂર્વ કાળના ધાર્મિક જીવનના નિજીવ અવશેષ થઈ રહેલ છે. પણું ભારતનું સ્વરાજ્ય અને પ્રાર્થના તે એક એકને ગાઢ રીતે સંકલિત છે. આપણે અન્ય કોઈ શક્તિની અપેક્ષા સિવાય માત્ર આપણુ જ પ્રયત્નોથી સ્વરાજ્ય મેળવવાની ભાવના નથી ધરાવતા, પણ આપણાથી બની શકે ત્યાંસુધી ઈશ્વરેચ્છાને સફળ કરવામાં જ આપણી સર્વ શકિતઓ અને પ્રયત્નો એકત્રિત કરવા માગીએ છીએ. આપણી દ્રઢ શ્રદ્ધા છે કે આ જગતની પ્રગતિ સાધનામાં હિંદુસ્તાનને બહુ ઉપયોગી ભાગ ભજવવાના છે. અને તે હવે શરૂ થવાનો સમય આવી પહોંચ્યા છે અને તે લોકોત્તર ધ્યેયની આપણી સાધનામાં આપણને ખાતરી છે કે, ઈશ્વર આપણા પક્ષમાં જ છે, તેથી દિવસ અને રાત આપણા સર્વ વિચારોમાં અને પ્રવૃત્તિઓમાં નિરંતર એક જ પ્રાર્થના હોવી જોઈએ કે આપણું વર્તનમાં કે મિત્રો તેમજ શ ઓ પ્રત્યેની આપણી લાગણીઓમાં એવું કાંઈ પણ ન હોય કે જેથી ઈશ્વર અપ્રસન્ન બને કે તેની ઈરછાની પરિપૂતિને જરાપણ અડચણ આવે ! તે ઈશ્વર પ્રેરિત દિવ્ય આશ્લાનથી ભારતવર્ષની પ્રજા સત્વર જાગૃત થાય અને મચેત બને અને આપણે સ્વરાજ્યવ દીએ આજ જે જાતની એકતા હિંદમાં માગીએ છીએ અને જે જાતની લેક જાગૃતિની આ પણે ઝંખના કરીએ છીએ તે એકતા અને લોકજાગૃતિ પણ એવી હોય કે જેથી આપણા આધ્યાત્મિક પ્રયત્નો અને પ્રયાસ વડે આપણે તે સ્વાશ્રયી થઈએ એટલું જ નહિં પણ જેથી સર્વજનતાને પણ સુખ અને શ્રેય સાંપડે અને અનેક તરેહના વિપ્લવેથી ક્ષુબ્ધ બનેલી દુનિયાને પણ આ નિરંતર હિતકાર કે બાધિસંપ૬ પ્રાપ્ત થાય. '' 88 શારદા >> માસિકમાંથી For Private And Personal Use Only