Atmanand Prakash Pustak 015 Ank 05

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 9

અનિત્યસ્વ.
૧૦૯
ગડમથલ, અનંત વ્યાપારમાં કાંઈ જુદુજ જુએ છે. તેમની દષ્ટિ અનંત કાળવ્યાપી હોય છે. અનંત યુગોને તેઓ હથેળીમાં જુએ છે. જીવન અને મરણને તે તેના વાસ્તવ સ્વરૂપમાં વાસ્તવ દૃષ્ટિથી જુએ છે. પ્રિયવાચક! ચાલો આપણે પણ ક્ષણકાળને માટે આપણું માનસ ચક્ષુ ઉપરના ઘન પડળ ઉતારી નાખી, જ્ઞાની જનોના ચમા ધારણ કરી તેમની દ્રષ્ટિએ પ્રતિત થવા યોગ્ય વિશ્વની ઘટના વિલોકીએ. આપણે જાણીએ છીએ કે અત્યારે તો એ ચશમાં આપણે ઘડીભર ઉછીના માગી લીધેલા માત્ર છે, પરંતુ ઈશ્વરી નિયમને અનુસરીને એ દષ્ટિ આપણને પણ એક કાળે પ્રાપ્ત થવા નિર્માણ થએલી છે. અત્યારે તે આપણા પ્રાકૃત જીવનમાં એ દષ્ટિ વડે પ્રાપ્ત થતા નિરતિશય આનંદનો એકાદ અંશ માત્ર કલ્પનાથી અનુભવ ાનો છે.
એ ચર્મ ધારણ કરી આપણી આસપાસ અવકતા પ્રથમ આપણે શું ભાળીએ છીએ ? જડ પદાર્થમાંથી બનાવેલી વસ્તુઓ, યદ્યપિ તે ગમે તેવી મહાન અને નજરને આંજી નાખનારી ભાસે, પરંતુ તેમાં આપણે મેળપણું, અનિત્યપણું, ક્ષણસ્થાયીપણું જોઈએ છીએ. ગગનચુંબી પ્રાસાદ, નજર પણ ન પહોંચી શકે તેટલે દુર ઉંચે આકાશ પ્રદેશમાં આવેલા હમ્પ શિખરે, વિપૂળ દ્રવ્ય વ્યયથી ઉપજાવેલી મનહર ઘટનાઓ પ્રાકૃત હૃદયમાંથી અવ્યકત ભાવે “અહા !”ને આશ્ચર્યસૂચક ઉગાર કઢાવનાર અદભૂત બુદ્ધિ પ્રભાવમાંથી ઉપજેલી કળાના નમુનાએ, એ સર્વમાં આપણે કાળનો વિનાશકારી હસ્ત ઝડપથી કામ કરી રહેલો જોઈએ છીએ. અસંખ્ય હાથ અને અસંખ્ય મગજ ભેગા થઈને જે ઘટના પ્રાદુર્ભાવ પામી છે, તે ઘટના તેના નિમણુની બીજીજ ક્ષણથી મૃત્યુ ભણી, વિનાશ ભણી, પગલા ભરતી હોય છે. પદાર્થ માત્રનું સ્વાભાવિક વળણ પિતાના મૂળ સ્વરૂપ ભણી ગતિ કરવાનું હોય છે. મોટી ઈમારતોમાંથી કાંકરી કાંકરી ખસતા તે આખરે ધરતીમાતાની ગોદમાં લપેટાઈ પડે છે. પદાર્થ માત્રને પોતાના સ્વભાવમાંથી ભ્રષ્ટ થવું જાણે ન ગમતું હોય, પરંતુ મનુષ્ય બુદ્ધિ પિતાના સામર્થ્યના પ્રભાવથી જાણે તેને બળાત્કારે તેના પ્રકૃતિ સ્થાનમાંથી તાણી લાવી પિતાના ઉપયોગમાં લેતી હોય એ ઘાટ ચા તરફ બની રહેલે જણાય છે અને બળાત્કારે સ્વેચ્છા વિરૂદ્ધ અમુક આકારને પામેલા પરમાણુઓ બને તેટલી ત્વરાથી પિતાના મૂળ સ્થાન ઉપર જવા માટે તલપાપડ થઈ રહેલા હોય છે પણ તેટલું જ સ્પષ્ટપણે ભાસ્યમાન થાય છે.
મહાન સંસ્કૃતિઓ ( civilizations ) ઉત્થાન પામે છે ઘણું કાળ પર્યત જન હૃદય ઉપર પ્રાધાન્ય ભેગવે છે. અને પાછી કાળના ચક્રમાં અટવાઈ પડીને જોતજોતામાં લોપ પણ પામી જાય છે. તેની પછવાડે વળી કાંઈ બીજીજ જાતની