Vyakhyapragnaptisutram Part 02

SR No.: 600444
Original Sutra Author: N/A
Author: Divyakirtivijay
Publisher: Shripalnagar Jain Shwetambar Murtipujak Derasar Trust
Publication Year: 2012
Total Pages: 574
Language: Sanskrit
Classification: Manuscript & agam_bhagwati
File Size: 15 MB

Page 440

श्रीभगवत्यङ्ग श्रीअभय वृत्तियुतम् भाग-२ // 962 // ऽऽवरण प्रश्नाः / पौर्णमास्यामावास्ययोश्चन्द्रादित्ययोरुपरागं करोति स पर्वराहुरिति / तत्थ णं जे से धुवराढि त्यादि, पाडिवए त्ति प्रतिपद 12 शतके आरभ्येति शेषः पञ्चदशभागेन स्वकीयेन करणभूतेन पञ्चदशभागम्, चंदस्स लेस्सं ति विभक्तिव्यत्ययाच्चन्द्रस्य लेश्यायाः उद्देशकः६ राहधिकारः। चन्द्रबिम्बसम्बन्धिनमित्यर्थः, आवृण्वन् 2 प्रत्यहं तिष्ठति,पढमाए त्ति प्रथमतिथी, पन्नरसेसु त्ति पञ्चदशसु दिनेष्वमा-8 सूत्रम् 453 वास्यायामित्यर्थः, पन्नरसमं भागं, आवरित्ताणं चिट्ठई'त्ति वाक्यशेषः, एवं च यद्भवति तदाह चरिमे त्यादि, चरमसमये / राहोश्चन्द्र ग्रसनंतद्देवपञ्चदशभागोपेतस्य कृष्णपक्षस्यान्तिमे काले कालविशेषे वा चन्द्रो रक्तो भवति राहुणोपरक्तो भवति सर्वथाऽप्याच्छादित | नामविमानइत्यर्थः, अवशेषे समये प्रतिपदादिकाले चन्द्रो रक्तो वा विरक्तो वा भवति, अंशेन राहुणोपरक्तोऽ(5)शान्तरेण चानुपरक्तः | प्रकाशाआच्छादितानाच्छादित इत्यर्थः। तमेव त्ति तमेव चन्द्रलेश्यापञ्चदशभागं शुक्लपक्षस्य प्रतिपदादिष्विति गम्यते, उपदर्शयन् / तत्प्रकारादि२ पञ्चदशभागेन स्वयमपसरणतः प्रकटयन् प्रकटयंस्तिष्ठति, चरिमसमये त्ति पौर्णमास्यां चन्द्रो विरक्तो भवति सर्वथैवल | राहोः शुक्लीभवतीत्यर्थः सर्वथाऽनाच्छादितत्वादिति, इह चायं भावार्थः, षोडशभागीकृतस्य चन्द्रस्य षोडशो भागोऽवस्थित सूर्यचन्द्रावरणएवास्ते, ये चान्ये भागास्तान् राहुः प्रतितिथ्येकैकं भागं कृष्णपक्षे आवृणोति शुक्ले तु विमुञ्चतीति, उक्तञ्च ज्योतिष्करण्डके कालप्रश्नाः। सोलसभागे काऊण उडुवई हायएत्थ पन्नरसं। तत्तियमेत्ते भागे पुणोवि परिवड्डई जोण्हा // 1 // इति, इह तु षोडशभागकल्पना न कृता व्यवहारिणां षोडशभागस्यावस्थितस्यानुपलक्षणादिति सम्भावयाम इति, ननु चन्द्रविमानस्य पञ्चैकषष्टिभागन्यून-8 योजनप्रमाणत्वाद्राहुविमानस्य च ग्रहविमानत्वेनार्द्धयोजनप्रमाणत्वात्कथं पञ्चदशे दिने चन्द्रविमानस्य महत्त्वेनेतरस्य च लघुत्वेन सर्वावरणं स्यात्? इति, अत्रोच्यते, यदिदं ग्रहविमानानामर्द्धयोजनमिति प्रमाणं तत्प्रायिकम्, ततश्च राहोहस्यो षोडश भागान् कृत्वोडुपतिर्हापयत्यऽत्र पञ्चदश / तावन्मात्रान् भागान् पुनरपि वर्द्धयति ज्योत्स्नायाः॥ 1 // // 962 //