________________ नमस्कारव्याख्या, श्रीआवश्यक नियुक्तिभाष्यश्रीहारिक वृत्तियुतम् भाग-२ // 743 // नियुक्तिः छाणपिंडए णईए छुभिस्सामि, ते लएजह, तेण गोलगा दव्वेण समंवालिया, एसा अम्हं विहित्ति तिहिपवणीसुतेहिंदारएहिं समंणईए छूहइ, एवं निव्वाहेऊण नट्ठो, एयस्स उप्पत्तिया॥ अत्थसत्थे- एगो पुत्तो दो सवत्तिणीओ, ववहारो न छिज्जड़, देवीए भणियं- मम पुत्तो जाहिति,सो एयस्स असोगपायवस्स हेट्ठा ठिओ ववहारं छिंदिहिति, ताव दोवि अविसेसेण खाह पिवहत्ति,जीसे ण पुत्तोसा चिंतेइ- एत्तिओताव कालो लद्धो, पच्छा न याणामो किं भविस्सइत्ति पडिस्सुयं, देवीए णायंण एसा पुत्तमायत्ति, देवीए उप्पत्तिया॥ इच्छाए- एगो भत्तारो मओ, वडिप्पउत्तं न उग्गमइ, तीए पतिमित्तो भणिओउग्गमेहि, सो भणइ-जइ मम विभागं देहि, तीए भणियं-जं इच्छसि तं मम भागं देज्जासि, तेण उग्गमेउंतीसे तुच्छयं देइ, सा नेच्छइ, ववहारो, आणावियं, दो पुंजा कया, कयरंतुमंइच्छसि?, महंतंरासिं भणइ, भणिओ- एयं चेव देहित्ति, दवाविओ, कारणियाणमुप्पत्तिया॥ सयसहस्से- एगो परिवायओ, तस्स सयसहस्सो खोरो, सो भणइ-जो ममं अपुव्वं सुणावेइ तस्स। एयं देमि, तत्थ सिद्धपुत्तेण सुयं, तेण भण्णइ-तुज्झ पिया मज्झ पिउणो धारेइ अणूणयं सयसहस्सं ।जइ सुयपुव्वं दिजउ अह छगण (गोमय) पिण्डान् नद्यां क्षेप्स्यामि तान् आददीध्वम्, तेन गोलका द्रव्येण समं वालिताः, एषोऽस्माकं विधिरिति तिथिपर्वसु तैर्दारकैः समं नद्यां क्षिपति, एवं निर्वाह्य नष्टः, एतस्यौत्पत्तिकी बुद्धिः / / अर्थशास्त्रे- एकः पुत्र द्वे सपत्न्यौ, व्यवहारो न छिद्यते, देव्या भणितं- मम पुत्रो भविष्यति स एतस्याशोकपादपस्याधस्तात्स्थितो 8व्यवहारं छेत्स्यति, तावडे अप्यविशेषेण खादतं पिबतमिति, यस्या न पुत्रः सा चिन्तयति- एतावान् तावत् कालो लब्धः, पश्चान्न जाने किं भविष्यतीति प्रतिश्रुतम्, देव्या 8 ज्ञात- नैषा पुत्रमातेति, देव्या औत्पत्तिकी / इच्छायां- एको भर्ता मृतः, वृद्धिप्रयुक्तं नागच्छति, तया पतिमित्रं भणितं- उद्गाहय, स भणति- यदि मह्यं विभागं ददासि, तया भणित- यदिच्छसि तं मह्यं भागं दद्याः, तेनोद्गाह्य तस्मै तुच्छ दीयते,सा नेच्छति, व्यवहारः, आनायितम्, द्वौ पुजौ कृतौ, कतरं त्वमिच्छसि?, महान्तं राशि भणति, भणितः-एनमेव देहीति, दापितः, कारणिकानामौत्पत्तिकी॥ शतसहस्र- एकः परिभ्रष्टः, तस्य शतसाहसिक खउरकम्, स भणति- यो मह्यमपूर्वं श्रावयति तस्मै एतद् ददामि, तत्र सिद्धपुत्रेण श्रुतम्, तेन भण्यते-'तव पिता मम पितुर्धारयत्यनूनं शतसहस्रम् / यदि श्रुतपूर्वं ददात्वथ . 940-942 बुद्धिसिद्धलक्षणम्: औत्पत्तिक्यादिभेदाः, लक्षणानि दृष्टान्ताश्च।