________________
गच्छा
चार
॥४५॥
भव वससि ? विमुद्धतराओ णेगमो भणइ गन्मघरे वसामि । एवं विसुद्ध णेगमस्स वसमाणी वसई १। एवमेव वबहारस्स विसं गहस्स संथारंगसमारूढो वसइ ३ । उज्जुसुयस्स जेसु आगासपएसेमु ओगाढो तेसु बसइ ४ । तिन्हं सहनयाण आयभावे वसई ५ । ६ । ७ ।” इति अनुयोगद्वारसूत्रे । एवमन्यान्यपि सप्तभङ्गयादीन्यागमरहस्यानि स्वयं ज्ञेयानि इति । विषभाक्षरेति गाथाछन्दः ॥ ४३ ॥ अथ गीतार्थोंपदेशः - सर्वोऽपि सुखावहो भवतीत्याह
I
अथ वयणं, विसं हालाहलं पिबे । निविकप्पो य भक्खिज्जा, तक्खणे जं समुदवे ॥ ४४ ॥ परमत्थओ विसं नोतं, अमयरसायणं खु तं । निविग्धं जं न तं मारे, मओ वि अमयसमो ॥ ४५ ॥
अनयोर्व्याख्या - गीतार्थस्य वचनेन - उपदेशेन तद्विषं - गरलं, किं भूतं ? हालाहलं - स्थावर विषभेदरूपं निर्विकल्पो - गतशङ्कः सन् सुधीः पिबेत् भक्षयेच्च, तत्र द्रवरूपं पिबेत्, अद्रवं तु भक्षयेत्, गीतार्थोपदेशेन विषमिव दृश्यमानमसुन्दरमप्यनुष्ठानं समाचरेदिति परमार्थः, यत्तत्क्षणे - भक्षणक्षण एव समुद्रावयेत् पञ्चत्वं प्रापयेत् । विषभक्षणे हेतुमाह - परमार्थतः - तश्वतस्तद् गीतार्थोपदिष्टविषं विषं न स्यात्, खु-निश्चितं तद्विषं अमृतरसायनममृतमेव रसायनं - जराव्याधिजिदौषधं, अमृतरसायनं हितकारीत्यर्थः, यद्विषं निर्विघ्नं करोति तद्विषं न मारयति । यतः स मृतोऽपि मरणं प्राप्तोऽपि अमृतसमो - जीवन्नेव भवतीत्यर्थः । गीतार्थोपदेशेन विषभक्षणस्याप्यायतौ शाश्वतमुख हेतुत्वादिति । प्रसङ्गाद् गीतार्थसंविग्नयोरत्र चतुर्भङ्गी यथा - संविग्गा नाम एगे नो गीअत्था १, नो संविग्गा नाम एगे गीयत्था १, संविग्गा नाम एगे गीयत्थावि ३, नो संविग्गा नाम एगे नो
****
चि
॥४५॥
