________________
PB-
ज्ञान वि० प्रश्नच्या वृत्ति
G
द्वितीय संवरद्वारे सत्यस्य महिमा स्वरूपं च
%
॥५२॥
AUR-10-*
परलोगणिच्छियमतीऽसि, सव्वकालं जातिकुलरूववाहिरोगेण वावि जं होवि वजणिज्जं दुहओ उवयारमतिकतं | एवंविहं सच्चपि न वत्तव्वं । अह केरिसकं पुणाइ सचं तु भासियव्वं?, जं तं दब्वेहिं पज्जवेहि य गुणेहिं कम्मेहिं बहुविवेहिं सिप्पेहिं आगमेहि य नामक्खायनिवाउवसग्गतद्धियसमाससंधिपदहेउजोगियउणादिकिरियाविहात्राधीतबहुशास्त्रः, नाऽपि त्वं तपस्वी-क्षपकः, न चाऽपि परलोकविषये निश्चिता-निःसंशया मतिर्यस्याऽसौ न च त्वं भवसि। सर्वकालं आजन्मावधि किंबहुना उक्तेन वर्जनीयविषयवचनं कथ्यते, जातिकुलरूपव्याधिरोगेण चाऽपीति यद्भवति पीडाकारितवचनं तत् सत्यमपि वर्जनीयमित्यर्थः, इह जान्यादीनां समाहारद्वन्दः, तत्र जातिर्मातृपक्षः कुलं-पितृपक्षः रूपं सुभगता व्याधिः-कुष्टादिरोगः, शीघ्रघाती ज्वरादिः वा-विकल्पे अपि-पुनरर्थे दुहओत्ति द्रोहवान् त्वं अथवा दुहतो-द्विधा द्रव्यतो भावतश्च उपचारं पूजामतिक्रान्तः | एवंविधस्त्वं एवं सद्भूतार्थमपि न वक्तव्यं । ___ अथ कीदृशं? पुनर्वाच्यं पुण्णाइत्ति इह पूर्ववाक्यार्थापेक्षयोत्तरवाक्यार्थस्य विशेषद्योतनार्थ सत्यमपि भाषितव्यं । यत् तत् तद्र्व्यः त्रिकालवर्तिभिः पुद्गलादिभिः, वस्तुपर्थवैश्च नवीनपुराणादिभिः, क्रमवत्तिभिश्च गुणैर्वर्णादिभिः, सहभाविभिः कर्मभिः कृष्यादिव्यापारैः उत्क्षेपणावक्षेपणादिभिर्वा, बहुप्रकारैः शिल्पैः चित्रकर्मादिविज्ञानश्च आगमाः सिद्धांतार्थास्तैः युक्तं । पुनः कीदृशं सत्यं नाम द्विधा व्युत्पन्न-अव्युत्पन्नभेदात् तत्र व्युत्पन्न देवदत्तादि अव्युत्पन्न डित्थ डवित्थादि, आख्यातपदं-क्रियापदं आत्मनि परस्मै उभयपदीरूपं | त्रिकालात्मकं तं यथा-अकरोत् करिष्यति करोतीत्यादिरूपं तद् तदर्थद्योतनाय तेषु तेषु स्थानेषु योजनीयं, निपतन्ति तथा तथार्थद्योत| नार्थेषु ते निपाताः च वाह खलु इत्यादिरूपाः, तथा उपसृज्यन्ते-धातुसमीपे इत्युपसर्गाः अर्थो बलात्कारेण धातुना यैः कृत्वा प्राप्यते
*---
A5
