Savivaran Gyanarnav Prakaranam Gyanbindu Prakaran

SR No.: 600384
Original Sutra Author: N/A
Author: Yashovijay Gani
Publisher: Jain Granth Prakashak Sabha
Publication Year: 1946
Total Pages: 252
Language: Sanskrit
Classification: Manuscript
File Size: 21 MB

Page 82

सविवरण
मीज्ञाना
र्णवप्रकरणम्॥
RKARI
मतिनिरूपणे व्यञ्जनावग्रहभेद
निरूपणे घ्राणादीनां
चतुर्णा
याणग्गडओ. जंताई पत्तकारीणि॥२०॥[नयनमनोवर्जेन्द्रियभेदादयञ्जनावग्रहश्चतुर्धा।।उपघातानुग्रहतो यत्तानि प्राप्यकारीणि] नन्वनुग्रहोपघातौ यदि सुखदुःखविशेषौ न तर्हि तौ प्राप्यकारित्वलिङ्गे यदि तु विषयेन्द्रियसंयोगकार्यविशेषौ तदा ताभ्यां घाणादीनां स्वहेतुभूतं प्राप्तिमात्रं सिध्यतु न तु प्राप्यकारित्वं,तद्धि वस्तु प्राप्यैव ज्ञानजनकत्वमिति चेत् न, श्रोत्रादीनां प्राप्यकारित्वानुमाने नयनमनसोश्चाप्राप्यकारित्वानुमाने नुग्रहोपघातव्यावर्णनस्य विपक्षबाधकतर्कप्रदर्शनार्थत्वात, एवञ्च श्रोत्रादीनि प्राप्यकागीण नयनमनोमिन्द्रियत्वाद् व्यतिरेके नयनमनोवीदत्यनुमानमप्यवदातमितिदिग॥१३॥श्रोत्रघ्राणयोरप्राप्यकारित्वं निराकुरुतेदूरार्थग्रहणाच्छोत्र-घाणे अप्राप्यकारिणी ॥ स्यातां न ते शब्दगन्धौ,यदि प्राप्नुवतः स्वयम् ॥१४॥७२॥
श्रोत्रघ्राणे अप्राप्यकारिणी असम्बद्धार्थग्राहकत्वात्, न चायमसिद्धो हेतुः, दूरस्थस्यापि भेर्यादिशब्दस्य श्रवणाद् दरस्थस्यैव कुसुमादेः परिमलग्रहणाच्च, न चाचान्यतरकर्मणोभयकर्मणा वेन्द्रियविषययोः संयोगोऽनुभूयत इति केचिदाहः। आह च"जुज्जड पत्तविसय या, फरिसणसणे ण सोत्तघाणेसु ॥गिण्हंति सविसयमिओ, जं ताई भिन्नदेसंपि।।२०५॥"[युज्यते प्राप्तविषयता स्पर्शनरसनयोर्न श्रोत्रघाणयोः । गृहीतः स्वविषयमितो यत्ते भित्रदेशमपि] तदिदं तदा युज्येत यदि शब्दगन्धयोः स्वकर्मणेन्द्रियप्राप्तिन स्यात, तथा च दूरस्थावपि तौ तत्रागत्यैव ज्ञानं जनयत इति न किञ्चिदनुपपन्नम् ।। उक्तं च-"पावंति सहगंधा, ताई गंत सयं न गिण्हंति" ॥२०६॥ [प्राप्नुतः शब्दगन्धौ, ते गत्वा स्वयं न गृणीतः ]ति॥१४॥ तयोः सक्रियत्वे प्रमाणमाह-।
सक्रियौ तौ संहरणाद, वायुना वहनादपि ॥ द्वारानुपाताच्छैलादि-प्रतिघातात्समूर्तिकौ ॥ १५॥ ७३ ॥ संहरणाद् गृ(गु)हादिषु पिण्डीभावाद्, वहनादपि वायुना नयनात्, तौ (शब्दगन्धौ)सक्रियो समूर्तिकौ च धूमवद्वि
| प्राप्यकारि| त्वं चक्षुमन
सोरप्राप्य कारित्वञ्च
ॐॐॐॐ
निरूपितम्।।
K E
५
॥३३॥