________________
छ
।
व्याख्याप्रज्ञप्तिः अभयदेवीया वृत्तिः ॥५६८॥
७ शतके | उद्देशः ७ क्षीणभोगी महानिर्जरः सू० २९०
चतुरिन्द्रियाः पश्चन्द्रियाश्च स्युस्ते च स्तोका एव, 'नोकामीनोभोगी'त्ति सिद्धास्ते च तेभ्योऽनन्तगुणा एव, 'भोगि'त्ति एकद्वितीन्द्रियास्ते च तेभ्योऽनन्तगुणा वनस्पतीनामनन्तगुणत्वादिति ॥ भोगाधिकारादिदमाह
छउमत्थे णं भंते ! मणूसे जे भविए अन्नयरेसु देवलोएसु देवत्ताए उववजित्तए, से नूणं भंते ! से खीणभोगी नो पभू उहाणेणं कम्मेणं बलेणं वीरिएणं पुरिसक्कारपरकमेणं विउलाई भोगभोगाई भुजमाणे विहरित्तए ?, से नूणं भंते ! एथमटुं एवं वयह ?, गोयमा ! णो इणडे समढे, पभू णं उट्ठाणेणवि कम्मेणवि बलेणवि वीरिएणवि पुरिसकारपरक्कमेणवि अन्नयराइं विउलाई भोगभोगाई भुजमाणे विहरित्तए, |तम्हा भोगी भोगे परिचयमाणे महानिज्जरे महापजवसाणे भवइ १ । आहोहिए णं भंते ! मणुस्से जे भविए |
क्षन्नयरेसु देवलोएसु एवं चेव जहा छउमत्थे जाव महापज्जवसाणे भवति २। परमाहोहिए णं भंते ! मणुस्से |जे भविए तेणेव भवग्गहणेणं सिज्झित्तए जाव अंतं करेत्तए ?, से नूणं भंते ! से खीणभोगी सेसं जहा छउ-| मत्थस्सवि ३ । केवली णं भंते ! मणुस्से जे भविए तेणेव भवग्गहणेणं एवं जहा परमाहोहिए जाव महापजवसाणे भवइ ४ ॥ (सूत्रं २९०)॥
'छउमत्थे ण'मित्यादि सूत्रचतुष्कं, तत्र च 'से नूर्ण भंते ! से खीणभोगित्ति 'सेत्ति 'असौ' मनुष्यः 'ननं' निश्चित । भदन्त ! 'से'त्ति अयम(था)र्थः अथशब्दश्च परिप्रश्नार्थः, 'खीणभोगि'त्ति भोगो जीवस्य यत्रास्ति तद् भोगि-शरीरं तत्क्षीणं तपोरोगादिभिर्यस्य यः क्षीणभोगी क्षीणतनुर्दुर्बल इतियावत्, ‘णो पभुति न समर्थः 'उहाणेणं'ति ऊर्बीभवनेन 'कम्मेणं'ति
॥५६८॥