Page Text
________________
॥५६॥
पुलाकादिस्वरूपम् ।
मटका
तकभावं प्राप्यान्तकृत्केवलिना भवन्ति, प्राप्तनिग्रन्थस्नातकभावानां त्यपहरणं समये निवारितं, पुलाकानां तु सर्वथैव तन्निषिद्धं, यदाह- "समणीमवगयवेयं परिहारपुलायमप्यमतं च । चउदसपुब्धि आहारकं च न य कोइ संहरति ।। ५॥" चारित्रशुद्धिद्वारे, पुलाकाद् बकुशप्रतिसेवनाकुशीलावनन्तगुणविशुद्धौ कषायकुशीलेन तु सहासौ षट्स्थानपतितः, निम्रन्थन्नातकौ तु चारित्रविशुद्धया परस्परं तुल्यौ, पुलाकादिभ्यस्तु सर्वेभ्योऽप्यनन्तगुणविशुद्धाविति ६, परिमाणद्वारे पञ्चदशस्वपि कर्मभूमिषु पुलाकाः कदाचिद् भवन्ति कदाचिन्न भवन्ति, यदा भवन्ति तदा जघन्यत एकादिक उत्कृष्टतस्तु सहपृथक्त्व, बकुशास्तु सर्वदेव प्राप्यन्ते, ते च जघन्यतः कोटिशतपृथक्त्वमुत्कृतोऽपि कोटिशतवक्त्वम्, एवं प्रतिसेवनाकुशीला अकि वाच्याः, कषायकुशीलः अपि सर्वदा लभ्यन्ते, ते तु जघन्यतः कोटिसहत्वपृथक्त्वमुत्कृष्टतोऽपि कोटीसहस्त्रदृथक्त्वं, निम्रन्या कदाचित् प्राप्यन्त कदाचित न प्राप्यन्ते, यदा प्राप्यन्ते तदा जघन्यत एकादिः उत्कृष्टतस्तु शतपृथक्त्व, नातकाः पुनः सर्वदा भवन्ति, ते च जघन्यतः कोटिगृथक्त्वमुत्कृष्टता-पि कोटिमृथक्त्वमिति , तदेवं निरूपिताः पुलाकादयः पन्चापि श्रमणाः, अतेषु भगवतीग्रन्थोक्तषट्त्रिंशवाराणां मध्ये शेपद्वारापलक्षणार्थ कषायद्वारं सूत्रकार एवं चिन्तयन्नाह -'प्राइतिय'मियादि, आदौ लिकमादिनिक-पुलाकबकुराकुशीललक्षणं 'सकसाइत्ति सह कषायैः सज्वलनकोधादिभिर्वर्तत इति सकपायं भवति, इदमुक्त' भवति-प्रतिसेवनाकवायकुशीलभेदतः कुशीलाः पूर्व द्विधा प्रोक्ताः, तत्र पुलाकबकुशप्रतिसेवनाकुशीलास्तावल्क्षपकोपशमश्रेणिद्वयमध्येऽन्यतरामपि श्रेणिं न प्रतिपद्यन्ते, तथाविधविशुध्ध्यभावाद, अतः सम्ज्वलनक्रोधमानमायालोभलक्षणेषु चतुषु कषायेष्वेते वर्तन्ते, कषायकुशीलास्तु श्रेणिद्वयमपि प्रतिपद्यते, सूक्ष्मसम्परावं यावत्कषायकुशोलव्यपदेशप्रवृत्ते अतः एषोऽपि सज्वलनेषु क्रोधमानमायालोभेषु वर्तते, क्रोधे तपशमात्क्षपणाद्वाऽपगते मानमायालोभेषु, माने त्वपसते मायालोभयोर्मायाऽपगमे पुनर्लोभ वर्तते, ततो व्यवस्थितमिदं यत्पुलाकबकुशकुशीलाः सकषाया एव भवन्ति, अकषायतायां निम्रन्थस्नातकत्व
प्राप्त रिति भावः, 'छउमा यत्ति छनस्थशब्देनेह निम्रन्था गृह्यन्ते, क्रमप्राप्तत्वात् , ते च कथम्भूता भवन्ति ? इत्याह–'विराय त्ति विगतः क्षीण उपशान्तो वा मायालो* भात्मको रागो येषां ते विरागा भवन्ति निम्रन्थाः, विगतद्वेषा इत्यपि गम्यते, क्रोधमानात्मकद्ध षापगमे सत्येव यथोक्तरागापगमस्य समये निर्णीतत्वाद्, अतः स्थित.
सायकल
| SR No. | 600370 |
| Book Title | Jiv Samas Prakaranam |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Hemchandrasuri |
| Publisher | Agmoday Samiti |
| Publication Year | 1927 |
| Total Pages | 308 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Manuscript |
| File Size | 26 MB |