Page Text
________________
। सच्चे मोसे मीसेऽसच्चे मोसे मणे य वाया य। ओरालियवेउब्विय आहारयमिस्सकम्मइए ॥५५॥
योगाः १५ . मनोविषयो वाग्विषयश्च स सत्यो मुषा मित्रोऽसत्यामपञ्चेति योगः प्रत्येक चतुर्दैत्यक्षरघटना, भावार्थस्तूभिधीयते-तब योग इति तावत्कः शब्दार्थ: , उच्यते, [...] योजनं योगो जीवस्य वीर्य शक्तिरुत्साहः पराक्रमचेष्टा परिस्पन्द इतियावत्, अथवा युज्यते-धावनवल्गनादिक्रियासु व्यापार्यते यः स योग इति कर्मसाधनः, यदिवा युज्यतेसम्बध्यते धावनवागनादिक्रियायां जीवोऽनेनेलि योग इति करणसाधनः, स च मनोवाकायभेदात्तिधा, तद्यथा-मनोयोगो वाग्योगः काययोगश्चेति, तत्र सम्शभिर्जीवः काययोगेन मनःप्रायोग्यवर्गणाभ्यो गृहीत्वा मनस्त्वेन परिणमितानि वस्तुचिन्ताप्रवर्तकानि द्रव्याणि मन इत्युच्यते, तेन मनसा सहकारिकारणभूतेन योगो मनोयोगो, मनोविषयो वा योगो मनोयोगः १, उच्यते इति वाग्-भाषापरिणामापन्नपुद्गलद्रव्यसमूह इत्यर्थः, तया वाचा सहकारिकारणभूतया योगो वाग्योगो वाग्विषयो वा योगो वाग्योगः २, चीयत इति कायः औदारिकादिस्तेन सहकारिकारणभूतेन योगः काययोगः कायविषयो वा योग: काययोगः ३, एष च विविधोऽपि योगः पुनः पञ्चदशधा भिद्यते, तत्र मनोयोगस्तावचतुर्धा, तद्यथा-सन्तो मुनयो-जीवादिपदार्था वा तेषां यथासङ् स्यं मुक्तिप्रापकर देन यथावस्थितस्वरूपचिन्तनेन वा हितः सत्यः, अस्ति जीवः शरीरमात्रव्यापक इत्यादियथावद्वस्तुविकल्पनपर इत्यर्थः, सत्यश्वासौ मनोयोगश्च सत्यमनोयोगः, आह-ननु योगः परिस्पक्रियारूप उक्तस्तस्य च कथं सल्यादिव्यपदेशः संभवति ?, तथाप्रतीतरेवाभावादिति, सत्यं, तथाऽपि सत्यमनोविज्ञानसहकारिकारणत्वात् मनोयोगस्यापि स्त्रत्वमुच्यते, कारणे कार्यधोपचारादित्येवमन्यत्रापि भावनीयमिति १, सत्यविपरीतोऽसत्यो, नास्ति जीवः सर्वव्यापकोवा: यमित्यादयथावस्थितवर तुचिन्तनपर इति भावः, अस्त्रश्चासौ मनोयोगधासत्रमनोयोगः २, सत्यश्वासावस्त्यश्च सत्यासत्य इति कृताकृतादिवत्कर्मधारयः स चासौ मनोयोगः, इह धवखदिरपलाशादिमित्रेषु बहुष्वशोकसनेष्वशोकवनमेवेदमिति यदा विकल्पयति तदा प्रस्तुतमनोयोगविषयता, अयं हि विकल्पः तलाशोकवृक्षाणां सद्भावात्सत्योऽन्येषामपि धवादीनां कियतामपि विद्यमानत्वादसल्य इति मिश्रत्वात्सत्यासत्यमनोयोगतया प्रोच्यतेऽत एव सूत्रकृता मिश्र इत्युक्तम्, उपलक्षणं चाशोकवनोदोहरणं, सर्वस्मिन्नपि नगरे गृहे २ दारका जाताः प्रतिगह विवाहा इत्यादि विकल्पस्वापि प्रस्तुतमनोयोगविषयता द्रष्टव्या, इदमेवाशोकवनादिकं वचनेन त्रु बतो ॥ ३८ ॥
అనుకున్న వారు ఈ పనుల అంచను అంచులకు ఉన్న ప్రతి రాష్ట్ర రాను రాను రానుంది.
| SR No. | 600370 |
| Book Title | Jiv Samas Prakaranam |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Hemchandrasuri |
| Publisher | Agmoday Samiti |
| Publication Year | 1927 |
| Total Pages | 308 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Manuscript |
| File Size | 26 MB |