________________
श्री सूत्रकृताङ्गदीपिका
द्वि.श्रु.स्कन्धे तृतीयमध्ययनम्
पेगया जणयंति, पुरिसं पेगया जणयंति, नपुंसगं पेगया जणयंति, ते जीवा डहरा समणा आउसिणेहमाहारेंति, अणुपुव्वेणं पुट्ठा वणस्सइकायं तसथावरे य पाणे, तेजीवा आहारेंति पुढविसरीरं जाव संतं, अवरे वि य णं तेसिं नाणाविहाणं जलचरपंचिंदियतिरिक्खजोणिआणं मच्छाणं जाव सुंसुमाराणं सरीरा नाणावन्ना जाव मक्खायं ॥१७॥
अथार्फ तिर्यम्योनिकानां जलचरपञ्चेन्द्रियाणां स्वरूपम् आख्यातं यथा- मत्स्य-कच्छप- मकर- ग्राह- सुंसुमारादीनां यस्य यद् बीजं, यस्य उदराद्यवकाशो य: तेन स्त्रियाः पुरुषस्य च कर्मकृतायां योनौ जायन्ते, ते च तत्र मातु: आहारेण वृद्धा: स्त्री-पुं-नपुंसकानां अन्यतमत्वेन जायन्ते, गर्भनिर्गता बाला: सन्तो अपां स्नेहं अप्कायमेव आहारयन्ति, वृद्धास्तु वनस्पतिकायम् अन्यान् त्रसस्थावरांश्च यावत् पञ्चेन्द्रियान् अपि आहारयन्ति यदुक्तं
अस्ति मत्स्यस्तिमिर्नाम, अस्ति मत्स्यस्तिमिंगिलः। तिमिगिलगिलोऽप्यस्ति, तगिलोऽप्यस्ति भारत !॥ तथा ते जीवाः पृथिवीशरीरं कर्दमरूपं आहारयन्ति, तच्च आहारितं सत् समानरूपीकृतम् आत्मसात् परिणामयन्ति, शेषं सुगमम् ॥१७॥ अथ स्थलचरान् आह
