________________
उत्तराध्य- बनसूत्रम् ॥७॥
अध्य. ३२ ॥७८॥
तिन वेति क्षोभतः। तथा 'दुरंतेत्ति' दुष्टोऽन्तः-पर्यन्तः इह जन्मन्यनेकविडम्बनातोऽन्यभवे च नरकादिप्राप्त्या यस्य स दुरन्तो भवति ज- न्तुरिति शेषः । अथवा "मोसस्सत्ति" 'मोषस्य' स्तेयस्य' इति व्याख्येयम् । एवममुना प्रकारेणादत्तानि समाददानो रूपेऽतृप्तः सन् दुःखितः स्यादितिशेषः। कीदृशः सन् ? इत्याह-'अनिश्रो' दोषवत्तया कस्याप्यवष्टम्भेन रहितः, मैथुनाश्रवोपलक्षणं चैतत् ॥३१॥ उक्तमेवार्थ
निगमयितुमाह-रूपानुरक्तस्य नरस्य एवमनन्तरोक्तनीत्या कुतः सुखं भवेत् ? कदाचित् किश्चिद्'अल्पमपि, कुतः १ इत्याह-यतस्तत्र रूपाका नुरागे उपभोगेपि 'क्लेशदुःखं अतृप्तिलाभलक्षणबाधाजनितमसातं भवति । उपभोगमेव विशिनष्टि, 'निवर्तयति' उत्पादयति यस्योपभोगस्य
कृते, 'ण' वाक्यालङ्कारे, 'दुःखं कुछमात्मन इति गम्यते । उपभोगार्थ हि जन्तुः क्लिश्यते तदा सुखं स्यादिति, यदि च तदापि दुःखमेव तदा कुतोऽन्यदा सुखं स्यादिति भावः ॥३२॥ एवं रागस्यानर्थहेतुतामुक्त्वा द्वेषस्यापि तामतिदेष्टुमाह
मूलम्-एमेव स्वम्मि गओ पोस, उवेइ दुक्खोहपरंपराओ। पदुट्ठचित्तो अ चिणाइ कम्म, ज से पुणो ना होइ दुहं विवागे ॥ ३३ ॥ रुवे विरत्तो मणुओ विसोगो, एएण दुक्खोहपरंपरेण । न लिप्पई भवमन्झवि संतो, जलेण वा पुक्खरिणीपलासं ॥ ३४॥ १॥
व्याख्या-'एवमेव' यथानुरक्तस्तथैव रूपे प्रक्रमाद्दष्टे गतः प्रद्वेष उपैति 'दुःखौघपरम्परा' उत्तरोत्तरदुःखसमूहरूपाः । तथा प्रविष्टचित्तः | चस्य भिन्नक्रमत्वात् चिनोति च कर्म, यत् 'से' तस्य पुनर्भवेत् 'दुःखं दुःखहेतुः विपाके'ऽनुभवकाले अत्रामुत्र चेति भावः । पुनदुःखग्रहण
मैहिकदुःखापेक्षमशुभकर्मोपचयश्च हिंसाद्याश्रवान् विना न स्यादित्यनेन द्वेषस्याप्याश्रवहेतुत्वमाक्षिप्यते ॥३३॥ एवं रागद्वेषानुद्धरणे दोषमुKSI क्त्वा तदुद्धरणे गुणमाह-रूपे विरक्त उपलक्षणत्वादद्विष्टच मनुजो 'विशोकः' शोकमुक्तस्तन्निबन्धनयो रागद्वेषयोरभावादेतेनानन्तरोक्तेन
GVEVEVEGOVEGVEGVERVAKAAVOV
