________________
दीपसमुऽपरिमाणं मानमिति चेपुच्यते मष्टी योजनानां
"पणयालेत्यादि" अर्धतृतीयदीपसमुपरिमाणं मानुषत्रं विष्कम्नायामतो विष्कम्नत श्रआयामतश्च जणितं तीर्थकरगणधरैः पञ्चचत्वारिंशतसहस्राणि ४५००००० । कथमिति चेमुच्यते-इह जम्बूदीपस्तैलापूपसंस्थानो लवणोदादयस्नु
गुणधिगुणविष्कम्ना वलयाकृतयः । नत्रकस्यां दिशि पुष्करवरचीपस्यार्धमष्टी योजनानां शतसहस्राणि विष्कम्नतः, अष्टौ कालोदसमुजः, चत्वारि धातकीखएमः, लवणसमुजः, सर्वसङ्ख्यया काविंशतिखदाः, एता एव च सदा अपरस्यामपि दिशि, ततो मिलिताश्चतुश्चत्वारिंशत् , एकलदो जम्बूधीपइति जवन्ति पञ्चचत्वारिंशःखदाः प्रमाणं मानुपं देत्रम् ८१
सम्प्रति कियता दीपानां साक्षान्नामानि गायाधयेनाहजंबुद्दीवो धाय पुस्करदीवो य वारुणिवरो य । खीरवरो विय दीवो घयवरदीवो य खोयवरो ॥७२॥ नंदीसरो य अरुणोथरुणवा अकुंगलवरोय। तह संखस्यगन्जुय(ग)वरकुसकुंचवरो त दीवो॥३॥ __ व्याख्या-प्रथमो दीपो जम्बूडीपः, ततो दितीयो धातकीखएडः, तृतीयः पुष्करवरो दीपः, चतुर्थो वारुणीवरः, पञ्चमः दीरवरः, पष्ठो घृतवरः, सप्तम इश्वरः, अष्टमो नन्दीश्वरः, नवमोऽरुणः, ततोऽरुणोपपात इति अरुणस्यारुणशब्दस्योपसामीप्येन पृष्ठतः पातो नाम्नि यस्य सोऽरुणोपपातः, तद्यथा-दशमोऽरुणवरः, एकादशोऽरुणवरावनासः ।। यथा चारुणशब्दस्य त्रिप्रत्यवतारतोक्ता तथा कुएमलादिशब्दानामपि वक्तव्या, सूत्रस्य सूचामात्रकारित्वात् । सा चैवंबादशः कुएमलः, त्रयोदशः कुएमलवरः, चतुर्दशः कुएमलवरावजासः । एतानि जम्बूधीपादारन्य दीपानां क्रमेण ना-4 मानि, अत ऊर्ध्वं तु यानि शङ्खादीनि नामानि तानि यथाकथञ्चित् परं तान्यपि त्रिप्रत्यवताराणि, तद्यथा-शङ्खः शङ्खर
रोपसामीप्येन पृष्ठतः परः, सप्तम छुवरः, अष्टमो नन्दीबाडा, तृतीयः पुष्करवरो छापा,
