________________
वृहत्सं०
॥११७॥
व्याख्या - जुवः - पृथिव्या उदकात् - अप्कायात् "पंक त्ति" पदैकदेशे पदसमुदायोपचारात् पङ्कप्रनायाः प्रभवः -उत्पत्तियेषां मनुष्याणां ते भूदकपङ्कप्रजवा एकस्मिन् समये चत्वारः सिध्यन्ति । किमुक्तः जवति ? पृथिवी कायेन्योऽथवाऽष्कायिकेच्यो यदि वा पङ्कप्रजाया उद्वृत्ताः सन्तोऽनन्तरनवे मनुष्या जाता यद्येकस्मिन् समये सिध्यन्ति, ततः प्रत्येकं चत्वारश्चत्वारः सिध्यन्ति । हरितेच्यो - वनस्पतिकायिकेभ्य उद्वृत्ताः षट् । तथा विकलात् - विकलेन्द्रियाद्वृत्ता श्रनन्तरनवे मनुष्या जाता विरतिं - सर्वसावद्यविरतिं खजन्ते, न तु सिध्यन्ति । सूात्रसात् - तेजः कायिकाषायुकायिकाघा उद्वृत्ता अनन्तरनवे तिर्यक् पञ्चेन्द्रिया अपि जाता न कमपि गुणं सम्यक्त्वादिकं लभन्ते, तथास्वाजाव्यात् ॥ २७ ॥ | मंगलिश्रम णुरयणाहे सत्तमतेजवाजवझेहिं । वसुदेवमणुयरयणा, श्रणुत्तर विमाण वजेहिं ॥ २७८ ॥
व्याख्या -माएकखिका - मुकुटबछराजानः शेषराजानो वा मनुष्यरत्नानि - मनुष्यरूपाणि यानि चक्रवर्तिनां रत्नानि से नापतिगृहपतिपुरोहितवर्ध किस्त्रीरत्नानि तानि चाधः सप्तमनरकपृथिवीं तेजस्कायिकान् वायुकायिकाँश्च वर्जयित्वा शेषजीवनिकायेज्यः सर्वेभ्योऽप्युद्वृत्ताः संभवन्ति, न तु सप्तमपृथिव्यादिभ्यः, तेज्य उत्तानामनन्तरनवे मनुष्यजन्मन | एवासंजवात् । तथा वासुदेवमनुष्यरत्नानि च यदि देवेच्य उद्वृत्ता अनन्तरभवे भवन्ति, तर्ह्यनुत्तर विमानवर्जेन्यो नानुतर विमानवासिन्यः, तथास्वजावत्वात् ॥ २९८ ॥
तेरिव मणु संखाउएहिं कप्पाउ जा सहस्सारो । हयगयरयएववार्ड, नेरइएहिं च सब्बेहिं ॥ २७७ ॥
सटीकः ॥
॥११७॥
