________________
वृहत्संग
॥
५॥
जनकः । संस्थानपरिणामोऽप्यत्यन्तजयन्यदुएमरूपः स्वस्यापि च दृश्यमानो महोगजनकः । संस्थानं च नारकाणां खून-5 सटीकः॥ पक्षस्याएडजपक्षिण श्व पूर्वसूरयो व्यावर्णयन्ति । नेदपरिणामो नाम कुम्न्यादिन्यो यत् पुजलविचटनं तवस्त्रोपनिपातादप्यतिपीमाकारि । वर्णपरिणामः परमनिकृष्टो बिनीषणः । तथाहि ते नरकावासा अविद्यमानधाराः सर्वासु दिनु । विदिचूर्वमधश्चोपमातीतेन जयानकेनादृष्टपर्यन्तेन तमसा नित्यान्धकाराः श्लेष्ममूत्रपूरीपश्रो(स्रो)तोमलरुधिरवसामेदः पूत्यानुलिप्तजूतलप्रदेशाः श्मशानमिव पूतिमांसकेशास्थिचर्मदन्तनखास्तीर्ण नूमयः । गन्धपरिणामः शृगालमा-|| र्जारनकुलसर्पमूषकहस्त्यश्वगोमनुष्याणां यानि जीव विनमुक्तानि कलेवराणि तत्क्वाथादप्यधिकमशुलतरः। रसपरिणामो घोषातक्यादिनिस्यन्दादप्यतिकटुकः । स्पर्शपरिणामो वृश्चिककपिकलादिस्पर्शादप्यधिकतरफुःखावहः । अगुरुलघुपरिणामोऽतितीव्रानेकपुःखसमाश्रयः । शब्दपरिणामोऽपि तेपामतीवाशुनः, तथाहि-ते सदैव पीमयाकान्तमनसः करुणरात्तस्वरैर्विलापैरारटन्तस्तिष्ठन्ति, कुत्पिपासे अपि नारकाणामतिकटतमरूपे, ते हि नारका अनुपरतशुष्कन्धनोपादानेनाग्निनेवातितीदणेन प्रततेन कुञाग्निना दह्यमानशरीराः सदा व्यवतिष्ठन्ते । अपिच यदि ते सर्वानपि सकलजगतिनो घृतादिपुजलानाहारयेयुस्तथापि न ते तृप्तिमासादयन्ति । पिपासयाऽपि च ते तीत्रानुषक्तया सदैव शुष्ककरगष्ठतालजिह्वा वर्तन्ते । अपिच यदि सर्वानपि समुपान् पिबेयुस्तथापि न ते तृप्तिमश्नुवते । किं तु वर्धेयातामेवाधिक अधिकतरे
ए५॥ कुत्पिपासे तेषामिति । यदपि च नारकाणामवधिज्ञानं विजङ्गानं वा तदपि तेषां पुःखकारणं, ते हि दूरत एव तिर्यगूर्वमधश्च निरन्तरं फुःखहेतुमागवन्तं पश्यन्ति, दृष्ट्वा च नयेन कम्पमाना श्रवतिष्ठन्ते । इयं समस्तापि क्षेत्रस्वन्नावजा
FRAKHANCREACREACANCARNCRece:
