________________
विशेषात्र कोट्याचार्य वृत्तौ
||५०८||
उच्यते, उक्तमपि न वेत्सि केयमनभिज्ञता तब १, ननु समवायि कारणमधिक्रियते, सुखादीनां चात्मगुणत्वेनैव समवायिकारणं, न तु कर्म, तस्य निमित्तकारणत्वात् खगङ्गनादिसंपातवदिति गाथार्थः ॥ २१०४॥ ' तहे 'त्यादि ॥ ' आहारे 'त्यादि ॥ मूर्त्त कर्म विज्ञेयं, सम्बन्धे सति सुखोत्पत्तिसंवित्तेः, 'आहार इवे' त्याहारवत्, व्यतिरेकेणाकाशसम्बन्धः, यच्चभ्यधायि - 'उदयखयखयोव समोवसमा' इत्येव - मादि, तद्वयवहारेण, अन्यथा सिद्धस्यापि स्यात्, तथा सम्बन्धे वेदनोद्भवाच्चानलवत्, व्यतिरेकः प्राग्वत्, तथा 'बज्झबलाहाणाओ' त्ति आत्मविज्ञानयोरेकत्वे सति बाह्येन बलाधानात्, घटवत्, स्नेहादिकृतबलाधानः, व्यतिरेकः प्राग्वत् । तथा 'परिणामाओ'ति आत्मादिव्यतिरिक्तत्वे तथापरिणामित्वात्, क्षीरमिव, व्यतिरेकः प्राग्वत्, एवमादीन्युदाहरणानि हेतवश्च कर्मरूपित्वगमका इति गाथाद्वयार्थः || २१०५ - ६ ।। ' अहे 'त्यादि ॥ अथ मनुषे परिणामादित्यसिद्धो हेतु:, उच्यते, परिणामि कर्म कार्यस्य परिणामोपलब्धेः, यस्य हि कार्य परिणाम्युपलभ्यते तदपि परिणाम्येव जानीमो, यथा पयो दधिपरिणामि, व्यतिरेकेण खं, ततोऽस्ति तद्, वैचित्र्यान्यथानुपपत्तेश्रेति गाथार्थः ॥ २१०७॥ आह
अभादिविगाराणं जह वेचित्तं विणावि कम्मेणं । तह जइ संसारीणं हवेज को नाम तो दोसो १ ॥ २१०८॥ कम्मम्मिय को भेओ ? जह वज्झक्वंधचित्तया सिद्धा । तह कम्मपोग्गलाणवि विचित्तया जीवसहियाणं ॥ बज्झाण चित्तया जइ पडिवन्ना कम्मणो विसेसेण । जीवाणुगयस्स मया भत्तीण व सिप्पिनत्थाणं ॥ २११० ॥ तो जइ तमेतं चिय हवेज का कम्मकप्पणा नाम १ । कम्मंपि नणु तणु च्चिय सण्हयरब्भंतरा नवरं ॥ २१११ ॥ को ती विणा दोसो ? धूलाए सव्वहा विप्पमुक्कस्स । देहग्गहणाभावो तओ य संसार वोच्छिन्ती ॥२११२ ॥
कर्मणो वै
चित्रय
सिद्धिः
॥५०८ ॥
