________________ 1 विशेषाव कोट्याचार्य NOEN // 46 // श्रुतं भणितं-तत् श्रुतज्ञानमभिहितम्, एवमुक्ते पर आह-ननु 'शब्दं शृणोति' शब्दमाकर्णयति, ततः किमत आह-'जइ तओx मतिश्रुतल| नाणं' यद्यसौ शब्दो ज्ञानं 'तो' ततः 'नात्मभावों नात्मपरिणामस्तत्-श्रुतं प्राप्नोति, आत्मगुणश्च तदावेदितं, किमेत्येवं चेत् है क्षणमेदः शब्दस्य श्रूयमाणत्वात् , तस्य पुद्गलगुणत्वेनानात्मगुणत्वादिति चोदकगाथार्थः // 98 // अत्रोच्यते-कारणे कार्योपचाराददोष इति, आह च-यतो-यसादसौ-शब्दो वक्त्राभिधीयमानः श्रुतनिमित्वं वर्चते, श्रोतुरिति गम्यते, तथा श्रुतं वा-भावश्रुतं वक्तृगतं तत्कारणं-बाह्यशब्दकारणं, यतः सिद्धमालोच्य व्याख्यानकरणादौ ततस्तस्मिन्-कारणे कार्य वा शब्दे 'क्रियते' विधीयते 'श्रुतोपचार' श्रुताध्यारोप इति न कश्चिद्दोष इति, परमार्थ त्वाइ-परमार्थतः पुनः श्रुतं जीव एवेत्यात्मभावादनन्यत्वादिति गाथार्थः // 99 // | आह-एवमपि शृणोतीति श्रुतमात्मभावश्चेति विरुध्यते, न, कर्तृसाधनपक्षे शृणोतीति श्रुतमित्यात्मखभावस्तदुपयोगानन्यत्वात् , कर्मसाधनपक्षे तु प्रागुक्तः शृणोति तदिति श्रुतमिति द्रव्यश्रुतम् // 99 // अथ किं तद्भावश्रुतमित्यत आह–अथवा प्रकारान्तरेणापि लक्षणभेदमभिधित्सुराह-'इन्दियेत्यादि / इन्द्रियाणि-स्पर्शनादीनि मनस्तु-अन्तःकरणं इन्द्रियं च मनश्चेति इन्द्रियमनसी ते | निमित्तं यस्य तत्तथा, 'यद्विज्ञान' यच्छब्दार्थसंवेदनं त्रिकालविषयमाविर्भवति, कथमित्यत आह-'श्रुतानुसारेणे' ति श्रुतग्रन्थानुसारेणान्तर्जाल्पाकारेण शब्दोल्लेखेन शब्दार्थालोचनद्वारेण घट इत्येवं तद्भावश्रुतं, न चात्रेन्द्रियस्य व्यापारो नास्ति, श्रोत्रेन्द्रियादिनिमित्तत्वात् , केवलमनोव्यापारत्वेऽपि चाविरोधः, एतच्चैवं मूकस्यापि स्यात् , तथाऽव्यक्तध्वनिश्रवणात्, इतरस्यापि स्यात् , तथा | क्रियादर्शनात , किंविशिष्टमित्याह-निजश्वासावर्थश्चेति निजार्थः, अभिलाप्य इत्यर्थः, तस्मिन्नुक्तिः-भणनमिति निजार्थोक्तिः तस्यां समर्थ-प्रत्यलं, अत्राह-इन्द्रियनिमित्तं श्रुतानुसारेण चाविर्भवदपि किं किञ्चिद् भावश्रुतं निजार्थोक्त्यसमर्थ भवति येन व्यवच्छेदा MOSAROSAURUSHOCALSAs
