________________
प्रकृतिवादे जैनवार्ता
शास्त्रमूर्तयाऽप्यात्मनो योगो, घटेन नभसो यथा । उपघातादिभावश्च, ज्ञानस्येव सुरादिना ॥ २३६ ॥ हारि०
एवं प्रकृतिवादोऽपि, विज्ञेयः सत्य एव हि । कपिलोक्तत्वतश्चैव, दिव्यो हिस महामुनिः॥ २३७ ॥ १चावोंक-1
'नामूर्त'मित्यादि, नामूर्त्त मूर्त्ततां याति, आकाशादौ तथाऽदर्शनात् , मूर्त न यात्यमूर्त्ततां, परमाण्वादिषु तद्भावास्तबक:
सिद्धेः, 'यतः' यस्मादेवं न स्वरूपविपर्ययो भवति बन्धादि अतो न्यायात्-बन्धमोक्षाद्यस्मात्कारणात् न्यायेन-युक्त्या ॥३३॥
'आत्मनः' जीवस्यासङ्गतं 'तया' कर्मप्रकृत्या, उभयोः स्वस्वभावनियतत्वादिति ॥ २३४ ॥ अत्रोत्तरमभिधित्सुराह'देहेत्यादि, 'देहस्पर्शादिसंविच्या देहे स्पृष्टे ताडिते वा संवित्तिरुपजायत इति न यात्येवेत्ययुक्तिमद्, अमूर्तमपि कथञ्चिन्मूर्ततां यातीत्यर्थः, एतदेवाह-अन्योऽन्यव्याप्तिजा चेयं-संवित्तिः, आत्मधर्मत्वात् , तस्य च स्पर्शाद्ययोगादिति, एवं बन्धादि सङ्गतं कर्मप्रकृत्यात्मनोः, कथश्चिदितरेतररूपापत्तेरिति ॥ २३५॥ एतदेव समर्थयन्नाह-'मूर्तये'त्यादि, मूर्तयाऽपि कर्मप्रकृत्या 'आत्मनः' जीवस्य 'योगः' सम्बन्धो न्याय्य एव, निदर्शनमाह-घटेन सह नभसो यथा, योग
इति, दोषान्तरपरिहारायाह-'उपघातादिभावश्च' उपघातानुग्रहभावश्च मूर्तीया अपि कर्मप्रकृतेः सकाशादात्मनो युक्त ४ाएव, अत्रापि निदर्शनं-ज्ञानस्येव सुरादिना, सुरयोपघातः ब्राहयादिनाऽनुग्रह इति लोकसिद्धम् ॥ २३६ ॥ उपसंहरन्नाह |-'एव'मित्यादि, 'एवम्' उक्तेन प्रकारेण प्रकृतिवादोऽपि विज्ञेयः 'सत्य एव हिं' नानृत इति, उपपत्त्यन्तरमाह- 'कपिलोक्तत्वतः' (तथापि कुत) इत्याह-दिव्यो हि स महामुनिः, नानृतवादी, ततश्च तस्याप्ययमभिप्राय इति गर्भः। ॥२३७॥ वार्त्तान्तराभिधित्सयाऽऽह
