________________
नैगमव्यवहाराभ्यामल्पबहुत्वं
श्रीअनु०।
क्षयोपशमौ ताभ्यां निवृत्तः क्षायोपशमिकः, परिणमनं परिणामः, द्रव्यस्य तथा भाव इत्यर्थः, स एव पारिणामिकः तत्र भवस्तेन वा निवृत्त इति, हारि.वृत्तीत सानिपातिको य एषामेव द्विकादिसंयोगादुपजायते, एष शब्दाथे:, भावार्थ पुनरमीषां स्वस्थाने एवोपरिष्टाद्वक्ष्यामः, नवरं निर्वचनं, निर्वचन
सूत्रोपयोगीतिकृत्वा परिणामिकभावार्थों लेशतः प्रतिपाद्यत इति, इह परिणामः द्विविध:- सादिरनादिश्च, तत्र धर्मास्तिकायादिद्रव्यादिष्वनादिपरिणामः रूपिद्रव्येष्वादिमांस्तद्यथा अभ्रेन्द्रधनुरादिपरिणाम इत्येवमवस्थिते सतीदं निर्वचनसूत्रं 'णियमा ' इत्यादि, नियमेनअवश्य तया सादिपरिणामिके भावे भवन्ति, तथा परिणतेरनादित्वाभावाद्, उत्कृष्टवो द्रव्याणां विशिष्टैकपरिणामत्वेनासंख्येयकालस्थितेः, शेष सूत्रसिद्ध, द्वारं । साम्प्रतमल्पबहुत्वद्वारं, तत्रेदं सूत्र-' एतेसिग' मित्यादि (८९--६७ ) द्रव्यं च तदर्थश्व द्रव्यार्थः तस्य भावो द्रव्यार्थता, एकानेकपुद्गलद्रव्येषु यथासंभवतः प्रदेशगुणपर्यायाधारतेत्यर्थः, तया द्रव्यत्वेनेतियावत्, प्रकृष्टो देशः प्रदेशः प्रदेशश्चासावर्थश्व प्रदेशार्थस्तस्य भावः प्रदेशार्थता, तेष्वेव द्रव्येषु प्रतिप्रदेशं गुणपर्यायाधारतेति भावना, तया, अणुत्वेनेत्यर्थः, द्रव्यार्थप्रदेशार्थता यथोक्तोभयरूपतया, शेषं सूत्रसिद्धं यावत 'सम्वत्थोवाई गमववहाराणं अव्वत्तव्यगदवाई दवट्ठत्तयाए'ति, का तत्र भावना ?, उच्यते, संघातभेदानमित्ताल्पत्वात्, तेभ्य एव अणाणुपुब्बियाई दबट्टयाए विसेलाधिताई, कथं १, उच्यते बहुतरद्रव्योत्पत्तिनिनित्तत्वात् , तेभ्योऽपि
आणुपुब्विदव्बाई दब्बठ्ठयाए असंखेज्जगुणाई, कथं १, उच्यते, व्यायेकप्रदेशोत्तरवृदिया द्रव्यस्थानानां निसर्गत एव | बहुत्वात्, संघातभदनिमित्तबहुत्वाच्च, इह विनेयानुग्रहार्थ भावनाविधिरुच्यते-एग दुग तिग चउप्पदेसा य ठाविता १, २, ३, ४, एत्थ संघातभेदतो पञ्च अवत्तव्वगदब्वाई हवंति, दस अणाणुपुग्विदव्या भेदतो संघाततो वा, एककाले तिणि य आणुपुब्धिदब्वा, कमेण पुण एगदुगादिसंजोगभेदतो अणेगे भवंति, अण्णे भणंति-चौदस हवंति, तदभिमायं तु न वयं सम्यगवगच्छामोऽतिगंभीरत्वादिति,एवं पंचदसा
॥३८॥
