________________
. धुता. ६. उद्देशका १
प्रत्यक्षा एवेति, उक्तं च-"क्षुतृहिमात्युष्णमयादिताना, पराभियोगव्यसनातुराणाम् । अहो ! तिरश्चा श्रीआचा
मतिदुःखितानां, सुखानुषङ्गः किल वार्तमेतद् ॥ १॥" इत्यादि । मनुष्यगतावपि चतुर्दश योनिलक्षा द्वादश राजवृत्तिः
कुलकोटीलक्षाः, वेदनास्त्वेवम्भृता इति-"दुःखं स्त्रीकुक्षिमध्ये प्रथममिह भवे गर्भवासे नराणां, पालत्वे चापि शीलाबा.)
दाखं मललुलिततनुस्त्रीपयःपानमिश्रम् । तारुण्ये चामि दुःखं भवति विरहजं वृद्धभावोऽप्यसारः, संसारे ४७० ॥ रे मनुष्या! वदन यदि सुख स्वल्पमप्यस्ति किशित् ॥ १॥ पाल्यात्प्रभृति च रोगैदष्टोऽभिभवश्व
यावविह मृत्यु । शोकवियोगायोगैर्दुर्गतदोषैश्च कविधैः ॥२॥ क्षुत्तहिमोष्णानिलशीतदाहदारिद्रयशोकप्रियविप्रयोगैः । दौर्भाग्यमौयानभिजात्यदास्यवैरूप्यरोगादिमिरस्वतन्त्रः ॥३॥” इत्यादि । देवगतावपि चत्वारो योनिलक्षाः षड्विंशतिः कुलकोटीलक्षाः तेषामपीऱ्यांविषादमत्सरच्यवनभयशन्यवितुद्यमानमनसा दुःखानुषङ्ग एव, सुखाभासाभिमानस्तु केवलमिति, उक्तं च-"देवेषु च्यवनवियोगदुःखितेषु, क्रोधेामदमदनातितापितेषु । आर्या नस्तदिह विचार्य संगिरन्तु, यत्सौख्यं किमपि निवेदनीयमस्ति ॥१॥" इत्यादि । तदेवं चतुर्गतिपतिताः संसारिणो नानारूपं कर्मविपाकमनुभवन्तीत्येतदेव. सूत्रेण दर्शयितुमाह-'सन्ति' विद्यन्ते 'प्राणा: प्राणिनः 'अन्धा चचुरिन्द्रियविकला भावान्धा अपि सद्विवेकविकलाः तमसि अन्धकारे मरकगत्यादौ भावान्धकारेऽपि च मिथ्यात्वाविरतिप्रमादकषायादिके कर्मविपाकापादिते व्यवस्थिता व्याख्यातासचि-तामेवावस्था कुष्ठायापादितामेकेन्द्रियापयसिकादिकां वा सकृदनुभूय कम्र्मोदयासामेव असकृद्-अनेको तिगत्योचावचान-तीव्रमन्दान्
॥४७॥
