________________
X.x.x.000
श्रीआचाराङ्गवृत्तिः (शीलाङ्का.) ॥१७४॥
..............X
स्थानं यो यत्र ग्रामगृहादौ वसति। संयमस्थानं संयम:-सामायिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धिसूक्ष्मसम्पराययथाख्यातरूपः, तस्य पञ्चविधस्याप्यसङ्ख्य यानि संयमस्थानानि, कियदसङ्ख्यमिति चेत् अतीन्द्रियत्वादर्थस्य न साक्षानिर्देष्टु शक्यते, आगमानुमारोपमया तूच्यते-इहैकसमयेन सूक्ष्माग्निजीवा असङ्ख्य यलोकाकाशप्रदेशप्रमाणा उत्पद्यन्ते, तेभ्यो- उद्देशकः १ ऽग्निकायत्वेन परिणता असङ्ख्य यगुणाः, ततोऽपि तत्कायस्थितिरसङ्घय यगुणाः, ततोऽप्यनुभागवन्धाज्यवसायस्थानान्यसङ्ख्य यगुणानि, संयमस्थानान्यप्येतावन्त्येवेति सामान्यतः, विशेषतस्तूच्यते-सामायिकच्छेदोपस्थापनीयपरिहारविशुद्धीनां प्रत्येकमसङ्खये यलोकाकाशप्रदेशतुल्यानि संयमस्थानानि, सूक्ष्मसम्परायस्य त्वान्समुहूर्तिकत्वादन्तमहूर्तसमयतुल्यान्यसङ्खथ यानि संयमस्थानानि, यथाख्यातस्य त्वेकमेवाजघन्योत्कृष्टं संयमस्थानम्, अथवा संयमश्रेण्यन्तर्गतानि संयमस्थानानि ग्राह्याणि, सा चानेन क्रमेण भवति, तद्यथा-अनन्तचारित्रपर्यायनिष्पादितमेकं संयमस्थानम्, असङ्ख्य यसंयमस्थाननिर्वतितं कण्डकं, तैश्चासङ्ख्य यैर्जनितं षट्स्थानकं, तदसङ्ख्य यात्मिका श्रेणीति । प्रग्रहस्थानं, तु प्रकर्षण गृह्यते वचोऽस्येति प्रग्रहः-ग्राह्यवाक्यो नायक इत्यर्थः, स च लौकिको लोकोत्तरश्च, तस्य स्थान प्रग्रहस्थानं, लौकिकं तावत्प
विधं, तद्यथा-ाजा युवराजो महत्तरः अमात्यः कुमारश्चेति, लोकोत्तरमपि पञ्चविधं, तद्यथा-आचार्योपाध्यायप्रवतकस्थविरगणावच्छेदकमेदादिति । योधस्थानं पश्चधा, तद्यथा-आलीढप्रत्यालीढवैशाखमण्डलसमपादभेदात् । अचलस्थानं तु चतुर्द्धा-सादिसपर्यवसानादिभेदात्. तद्यथा-सादिसपर्यवसानं परमाण्वादेव्यस्यैकप्रदेशादाववस्थानं जघन्यत एक समयमुत्कृष्टतश्चासङ्घय यकालमिति, साद्यपर्यवसानं सिद्धानां भविष्यदद्धारूपम्, अनादिसपर्यवसानमतीताद्धारू
