________________
श्रीआचाराङ्गवृत्तिः (शीलाका)
अध्ययनं १ उद्देशकः ५
नत्र
॥ १२०॥
एएहिं कारणेहिं हिंसंति वणम्सई बहू जीवे । सायं गवेसमाणा परस्स दुक्खं उदीरंति ॥१४८॥ 'एतैः' गाथाद्वयोपात्तैः 'कारण: प्रयोजनैः 'हिंसन्ति' व्यापादयन्ति प्रत्येकसाधारणवनस्पतिजीवान् बहून् वनस्पतिसमारम्भिणः पुरुषाः, किंभृतास्त इति दर्शयति-सातं सुखं तदन्वेषिणः 'परस्य' वनस्पत्याद्यकेन्द्रियादेः 'दुःखं' बाधामुत्पादयन्ति ।। साम्प्रतं शस्त्रमुच्यते-तच्च द्विधा-द्रव्यभावभेदात, द्रव्यशस्वमपि समासविभागभेदात् द्विधैव, समासद्रव्यशस्वाभिधित्सयाऽऽहकप्पणिकुहाणि(डि)असियगदत्तियकुद्दालवासिपरसू अ। सत्थ वणस्सईए हत्था पाया मुहं अग्गो।१४९॥ ___ कल्प्यते-छिद्यते यया सा कल्पनी-शस्त्रविशेषः, कुठारी प्रसिद्धैव, असियगं-दात्रं, दात्रिका-प्रसिद्धा एव, कुद्दालकवासिपरशवश्च, एते वनस्पतेः शस्त्रं. तथा हस्तपादमुखाग्नयश्च इत्येतत्सामान्यशस्त्रमिति ॥ विभागशस्त्राभिधित्सयाऽऽहकिंची सकायसत्थं किंची परकाय तभयं किंचि । एयं तु दव्वसन्थं भावे य असंजमो सत्थं ॥१५॥
किश्चित् स्वकायशस्त्रं-लकुटादि किश्चिच्च परकायशस्त्रं-पाषाणाग्न्यादि तथोभयशस्त्रं-दात्रदात्रिकाकुठारादि, एतद् द्रव्यशस्त्रं भावशस्त्रं पुनरसंयमः दुष्प्रणिहितमनोवाकायलक्षण इति ॥ सकलनियुक्त्यर्थपरिसमाप्तिप्रचिकटयिषयाऽऽह
सेसोईदाराईताहजाई हवंति पुढवीए । एवं वणस्सईए निज्जुत्ती कित्तिया एसा ॥१५॥ उक्तव्यतिरिक्तशेषाणि तान्येव द्वाराणि यानि पृथिव्यामभिहितानि ततस्तद्वाराभिधानाद्वनस्पती नियुक्तिः 'कीर्त्तिता' व्यावर्णितेति ॥ साम्प्रतं सूत्रानुगमे अस्खलितादिगुणोपेतं सूत्रमुच्चारणीयं, तच्चेदम्
|१२० ॥
