________________
श्रोउपदे-
शपदे
।।१२।।
कर्मजाया दृष्टान्ताभिधानापारिणामिनिकीस्वरूपंच.
बुद्धिः ॥४६।।
अर्थतज्ज्ञातानि ;हेरण्णिए करिसए कोलियडोवे य मुत्तिघयपवए । तुण्णायवड्डई पूइए य घडचित्तकारे य ॥४७॥
हरण्यिकः सौवणिक: १, कर्षकः कृषीबलः २, 'कोलिय'त्ति कोलिकस्तन्तुवायः ३, 'डोवे य'त्ति दर्वीकरश्च परिवेषक इत्यर्थः ४, ‘मुत्ति'त्ति मौक्तिकप्रोता ५, 'घय'त्ति घृतप्रक्षेपकः ६, प्लवकः ७, तुन्नाय'त्ति तुन्नवायः तुन्नं त्रुटितं वयति सीव्यति यः स तथा ८, वर्द्धकिः ९, 'पूइए य' इति पूतिकः कान्दविकः १०, 'घडचित्तगारे य' त्ति घटकारः कुम्भकारः ११, चित्रकारश्चित्रकर्मविधात। १२ । एवं द्वादश दृष्टान्ता: कर्मजायां मतौ । एतानपि स्वयं सूत्रकृद्भणिष्यतीति नेह कृतो विस्तरः ॥३॥४७॥
अथ पारिणामिकीस्वरूपमाह- . अणमाणहेउदिटुंतसाहिया वयविवक्कारिणामा। हियनिस्सेसफलवई बुद्धी परिणामिया णाम ॥४८।।
अनूमानहेतृदृष्टान्तैः साध्यमर्थं साधयतीत्यनुमानहेतुदृष्टान्तसाधिका इह लिङ्गिज्ञानमनुमानं स्वार्थमित्यर्थः । तत्प्रतिपादकं वचो हेतूः परार्थमित्यर्थः । अथवा ज्ञापकमनुमानं, कारको हेतुः, साध्यव्याप्तिप्रदर्शनविषयो दृष्टान्तः। अनुमानग्रहणादेवास्य गतत्वाद व्यर्थमुपादानमिति चेत्, न, अनुमानस्य तत्त्वतोऽन्यथानुपपन्नत्वलक्षणेकरूपत्वान्न गतार्थत्वं दृष्टान्तस्य । कालकृतो देहावस्थाविशेषो वय इत्युच्यते, ततस्तेन विपक्वः पुष्टिमानीतः परीणामोऽवस्थाविशेषो यस्याः सा वयोविप
।।९
।।
