________________
उत्तराध्य.
बृहद्वृत्तिः
॥६०९॥
तस्मिन् 'दशविधे' दशप्रकारे, दशविधत्वं चाचार्यादिविषयभेदाद, उक्तं हि-"आयरिय १ उज्झाय २ थेर ३
तपोमार्गतवस्सी ४ गिलाण ५ सेहाणं ६ । साहम्मिय ७ कुल ८ गण ९ संघ १० संगयं तमिह कायचं ॥१॥" 'आसेवनम्' एतद्विषयमनुष्ठानं 'यथास्थानं' खसामर्थ्यानतिक्रमेण वैयावृत्त्यं तदाख्यातमिति ३॥ स्वाध्यायमाह-वायणे
सागत्य०३० त्यादि प्राग्व्याख्यातप्रायमेव ४॥ सम्प्रति ध्यानमाह-ऋतं-दुःखम् , उक्तं हि-"ऋतशब्दो दुःखपर्यायवाच्याश्रीयते," ऋते भवमातं, तथा रोदयत्यपरानिति रुद्रः-प्राणिवधादिपरिणत आत्मैव तस्येदं कर्म रौद्रम् , आर्त च रौद्रं च आर्त्तरौद्रे, प्राकृतत्वाच बहुवचननिर्देशः, 'वर्जयित्वा' हित्वा ध्यायेत्सुसमाहितः प्राग्वत् , किमित्याह-धर्मःक्षमादिदशलक्षणस्तस्मादनपेतं धयं शुक्लं-शुचि-निर्मलं सकलमिथ्यात्वादिमलविलयनात् यद्वा शुगिति-दुःख-|| मष्टप्रकारं वा कर्म ततः शुचं क्लमयति-निरस्वतीति शुक्लमनयोर्द्वन्द्वस्ततः धर्म्यशुक्लध्याने स्थिराध्यवसानरूपे, उक्तं हि-"जं थिरमज्झवसाणं तं झाणं जं चलं तयं चित्तं"ति, "ध्यानं' ध्यानाख्यं तपस्तत् तुशब्दस्यैवकारार्थत्वात्तदेव बुधाः 'वयंति' वदन्ति ५॥ अधुना व्युत्सर्गमाह-शय्यत इति शयनं-संस्तारकादौ तिर्यक् शरीरनिवेशनं तत्रासनम्उपवेशनं तस्मिन् , उभयत्र सूत्रत्वात्सुपोर्खक 'स्थाने' ऊर्ध्वस्थाने 'वा' विकल्पे प्रत्येकं च योज्यते, खशक्त्यपेक्षं स्थित
॥६०९॥ १ आचार्योपाध्यायस्थविरतपखिग्लानशैक्षाणाम् । साधर्मिककुलगणसङ्घ संगतं तदिह कर्त्तव्यम् ॥ १॥ २ यत् स्थिरमध्यवसानं तत् ध्यानं यत् चलत् तत् चित्तम् ।
Jain Education International
For Personal & Private Use Only
www.jainelibrary.org
