________________
श्रीप्रवचनपरीक्षा १विश्रामे ॥४ ॥
स्वस्तकशरणनिरास:
खरूपमापनः पुरुषोऽपि 'योग्यतायुक्त दायकयोग्यतायुक्तोददाति, ग्राहकयोग्यतायुक्तश्च गृहूणातीति, पुरुष इत्यत्रैकवचनं दायकेन| युक्तो ग्राहको ग्राहकेण युक्तो दायको वेत्येवं विग्रहेण बोध्यम् ,अत एव "पासगस्स नत्थि उवएसो"त्ति (आचा.८-८२) प्रवचनं, तस्य योग्यताया अभावाद, अथोभयोर्योग्यतायां दृष्टान्तमाह-'तेने त्यादि,तेन कारणेन येन योग्यतामापनस्तेनैव त्रिपदीमात्रात् 'उपन्नेह वा विगमेइ वा धुवेइ वेति मातृकापदमात्रात् द्वादशाऽङ्ग्या रचना,तीर्थकृद्गणधरयोईयोरपिदायकग्राहकयोयोग्यतामापन्नत्वाद् , | आस्तां द्वयोः, एकतरस्याप्यमावे त्रिपदीन फलवती,त्रिपदीदाने योग्यतामापन्नोऽपि भगवान् वीरः श्रीगौतमायेकादशगणभृदतिरिक्तेषु
न द्वादशाङ्गीरचनाहेतुः, न च ग्राहकयोग्यतामापन्ना अपि गणभृतो भगवन्तमन्तरेण त्रिपद्यवाप्तावपि तथासामर्थ्यभाजः, अत एव || 'संजोगसिद्धीइ फलं वयंति' (आव.१०२) प्रवचनवचनम् , अत एव च विद्यमानापि त्रिपदी नेदानी फलवती, द्वयोरपि दायकग्राहकयोर्योग्यताया अभावात किंच-त्रिपदीदृष्टान्तेन केवलं सूत्रं न फलवदित्यपि कुपाक्षिकस्तिरस्करणीयः,केवलसूत्रवादी प्रवचने मिथ्या
गपि भणितः, यदागमः-"अपरिच्छिअसुअनिहसस्स केवलमभिन्नसुत्तचारिस्स। सव्वुजमेणवि कयं अण्णाणतवे बहुं पडइ ॥१॥ (४१५) इति श्रीउपदेशमालायामिति गाथार्थः॥५१॥ अथ योग्यतायामयोग्यतायां चोदाहरणमाह
वजंपि कजजणयं सकपयत्तेण जुग्गयाजुत्ते।आगासखंडकरणे असमत्थं सक्कबलमुत्तं ॥५२॥ वज्रमपि कार्यजनकं शक्रप्रयत्नेन योग्यतायुक्ते वस्तुनि स्यात् , आकाशखण्डकरणे शक्रेण निजबलमुक्तमप्यसमर्थम् , आकाशस्य खण्डशो भवनायोग्यत्वाद् , एवं पुरुषायत्तमपि सूत्रंदायकग्राहकयोग्यतायामेव फलवत् ,नान्यथेति वज्रदृष्टान्त इति गाथार्थः ॥५२॥ अथ पुनरपि सर्वप्रतीतं दृष्टान्तरान्तरमाह
॥४०॥
MAHIRAINA
In Education Intematon
For Personal and Private Use Only
www.jainelibrary.org