Page Text
________________
maruwes
पयुक्तिविचारः
श्रीप्रवचनपरीक्षा ४विश्रामे ॥३५॥
- HAMARIANAINA
-
I
॥१३७॥ अथ पथुपितशब्दाद्धान्तस्य खरतरस्य भ्रान्तिनिराकरणाय पयुषितशब्दस्वरूपमाहपज्जूसिअसहत्थो अहिगारवसेण होइ णाणत्ति। जो जस्थ जहा वुत्तो जुत्तो तह चेव णो इहरा ॥१३८॥
पर्युपितशब्दार्थोऽधिकारवशेन-प्रकरणवशेन नानेति-नानाप्रकारोऽनेकप्रकारो भवति, तेन योऽर्थो यत्र प्रकरणे यथोक्तो-येन प्रकारेण पण्डितैर्भणितः स तथैव विचार्यमाणो विचारसङ्गतो भवति, नो इतरथा, यत्र कापि माविताऽर्थोऽन्यत्र मर्वत्रापि तथैव विचार्यमाणो न युक्तिसङ्गतो भवति गाथार्थः ॥१३८॥ अथ पर्युषितशब्दस्यानेकधा कविप्रयोगं दर्शयतिकथवि ठाणम्भंसे पुराणभावे कहिंचि वावण्णे । कत्थवि सीअलभावे रत्तंतरिएवि पज्जुसिओ ॥१३९।।
पर्युषितशब्दः क्वचित् स्थानभ्रंशे-उत्पत्तिस्थानाद्धष्टे प्रयुक्तः, तथाहि-"वृक्षं क्षीणफलं त्यजन्ति विहगाः शुष्कं सरः सारसाः, || पुष्प पर्युषितं त्यजन्ति मधुपाः दग्धं बनान्तं मृगाः। निद्रव्यं पुरुषं त्यजन्ति गणिका भृष्टं नृपं सेवकाः,सर्वः स्वार्थवशाजनोमिरमते नोकस्य को वल्लभः॥१।। इत्यत्र वृक्षाबिजोत्पत्तिस्थानाद्भष्टं पुष्पं पर्युषितं भणितं,तच्च भ्रमरास्त्यजन्ति,तबद्धोगिनोऽपि नराः बुतोद्धरितं कूरादिकं पाकस्थाल्याः स्थाल्यान्तरे संक्रामितं पर्युषितं मण्यते तद्भोजिनो न भवन्ति, अत एवाद्यापि निर्गतबाष्पं कूरादिकं भोगिनो न भुञ्जते इति लोकोक्तिरपि, प्रान्तं-पर्युषितमित्यौपपातिकवृत्त्यादौ, तथाहि-“से कि तं रसपरिचाए?,२ अणेगविहे पं०,०--णिबीतीए. पणीतरसपरिच्चाए आयंबिलए आयामसित्थभोई अरसाहारे विरसाहारे अंताहारे पंताहारे लहाहारे सत्तरसपरिचाए"ति श्रीऔपपपातिकत्रं, एतवृत्येकदेशो यथा 'अंताहारे ति अन्ते भवं आन्तं-जघन्यधान्यं वल्लादि 'पंताहारेंति प्रकर्षणान्तं बल्लायेच भुक्तांवशेषं पर्युषितं वा इत्यौप० वृ०, अत्र प्रान्तशब्देन फ्युषितं मणितं,यत्तु बल्लादेविशेषणं प्रान्तं तथापि
nitinuuNHINDI
M
॥
in Education tembon
For Personal and Private Use Only
www.jainelibrary.org
| SR No. | 600171 |
| Book Title | Pravachan Pariksha Part 01 |
| Original Sutra Author | Dharmsagar |
| Author | |
| Publisher | Rushabhdev Kesarimal Jain Shwetambar Sanstha |
| Publication Year | 1937 |
| Total Pages | 498 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Manuscript |
| File Size | 12 MB |