Visheshavashyak Bhashya Part 06

SR No.: 600167
Original Sutra Author: Jinbhadragani Kshamashraman
Author: Chaturvijay
Publisher: Harakchand Bhurabhai Shah
Total Pages: 202
Language: Sanskrit
Classification: Manuscript & agam_aavashyak
File Size: 13 MB

Page 115

विशेषा. ॥१११३॥
POSTALAB
त्वात् , बीजवदङ्करस्य, इत्येवं देहलक्षणात् समुत्थानाद् नमस्कार उत्पद्यते । तथा, वचनं वाचना गुरुभ्यः श्रवणमधिगम इत्यर्थः, तस्याश्च वाचनायाः सकाशाद् नमस्कारो जायते । तथा, लब्धिस्तदावरणक्षयोपशमलक्षणा तस्याश्चायमुपजायते । इत्येतत् त्रिविध कारणं प्रथमे नैगम-संग्रह-व्यवहारलक्षणे त्रिके नैगमादिनयत्रयमतेनावगन्तव्यमित्यर्थः । तथा, ऋजुसूत्रस्य प्रथमवर्ज वाचना-लब्धियं नमस्कारस्य कारणम्, तच्छून्यस्य जन्तोदेहमात्रसद्भावेऽपि नमस्काराख्यकार्योत्पत्तिव्यभिचारात् । शेषनयास्तु शब्दादयो लब्धिमेकां नमस्कारकारणत्वेनेच्छन्ति, वाचनाया अपि लब्धिशून्येष्वभव्यादिषु नमस्काराजनकत्वात् , लब्धियुक्तेषु तु प्रत्येकबुद्धादिषु तदभावेऽपि तत्सद्भावतो व्यभिचारित्वात् ॥ इति नियुक्तिगाथाद्वयार्थः ॥ २८०६॥ २८०७ ॥ __'उप्पण्णाणुप्पन्नो' इत्यत्र भाष्यम्
सत्तामेत्तग्गाही जेणाइमनेगमो तओ तस्स । उप्पज्जइ नाभूयं भूयं न य नासए वत्थु ॥ २८०८ ॥ तो तस्स नमोक्कारो वत्थुत्तणओ तहं च सो निच्चो। संतं पि न तं सव्वो मुणइ सरूवं ववरणाओ ॥२८०९॥
व्याख्या- येन यस्मात् कारणादायनैगमः सत्तामात्रग्राही, ततस्तस्याद्यनैगमस्य मतेन सर्व वस्तु नाभूतं नाविद्यमानम् , किन्तु सर्वदैव सर्व सदेव । ततः किम् ? इत्याह- 'उप्पज्जइ न' इत्येवमिहापि न संबध्यते, आवृत्तिव्याख्यानात् । इदमुक्तं भवतियत् सर्वदैव सत् तद् नोत्पद्यते, यथा नभः, तस्याप्युत्पादाभ्युपगम उत्पन्नस्याप्युत्पादप्रसङ्गेनानवस्थाप्राप्तेः । तथा, यद् भूतं विद्यमान सर्वदैव सद् वस्तु तद् न नश्यति, सर्वथा सर्वदैव सतो विनाशायोगादिति । यत एवम् , ततस्तस्याद्यनैगमस्य स नमस्कारो नित्य एव, | वस्तुत्वाद, नभोवत्, नोत्पद्यते, नापि विनश्यतीत्यर्थः, अत एवैतन्मतेनानुत्पन्नोऽसावभिधीयते । आह-ननु यदि नमस्कारः सर्वदैव
सन् तदा मिथ्यादृष्टयवस्थायां किपित्यसौ न लक्ष्यते ? इत्याह- 'संत पीत्यादि' सर्वावस्थासु सन्तमपि नमस्कारमतिशयज्ञानिनं वि| हाय न सर्वोऽपि मुणति जानातीति प्रतिज्ञा । 'वरणाउ त्ति' आवरणकर्मसद्भावादिति हेतुः । आत्मनः स्वरूपवदिति दृष्टान्तः। इदमुक्तं | भवति- मिथ्यादृष्टयवस्थायामपि द्रव्यरूपतया नमस्कारोऽस्ति, सर्वथाऽसतः खरविषाणस्येव पश्चादप्युत्पादायोगात् , केवलं ज्ञानावरणेनावृतत्वाच्छद्मस्थजन्तवस्तद्रूपतया सन्तमपि तं नमस्कारं न लक्षयन्ति, यथाऽऽत्मनः स्वरूपम् । न ह्यात्मनः स्वरूपं नास्ति,
RISTIAS
१ गाथा २८०६ । २ सत्तामात्रमाही येनादिमनैगमस्ततस्तस्य । उत्पद्यते नाभूतं भूतं न च नश्यति वस्तु ॥ २८०८॥
ततस्तस्य नमस्कारो वस्तुस्वतस्तथा च स नित्यः । सन्तमपि न तं सर्वः जानाति स्वरूपमिवावरणात् ॥ २८०९॥
॥१११३॥
बनवल
For Personal and
Jan Educationa inter
www.jaineibrary.org
Use Only