________________
आव० हारि० टीप्पणं
भावनिर्गमप्रतिपादनमिहासङ्गतमेव, सत्यं, किन्तु निर्गमप्रतिपादकगाथायां यदुक्तं भावश्च भावपुरुष इति, अत्र तु यदा 3
भावनिर्गमः भावेन क्षायिकादिना उपलक्षितः पुरुषो भावपुरुषः इति व्युत्पत्तिः क्रियते तदा 'खइयम्मि वट्टमाणस्स निग्गय'मित्या
लक्षणद्वारं |दिना क्षायिकभावोपलक्षितमहावीरलक्षणपुरुषान्निर्गतमिदं सामायिकमित्यादिप्ररूपणं न किञ्चिद्विरुध्यते, यदा तु भावपुरुष इति शुद्धपुरुष इति व्याख्यायते तदा 'दवाभिलावचिन्धे इत्यादिगाथाप्रतिपादित एव भावपुरुष इति न दोषः, इदं चात्र पुरुषद्वयमप्यभिप्रेतं लक्ष्यते, 'खइयम्मि वट्टमाणस्से'त्यादिगाथोपन्यासाद दवाभिलावेत्यादिवक्ष्यमाणत्वाच्चेत्यलं प्रसङ्गेन, अत्र च निर्गमद्वारव्याचिख्यासयेत्यस्यानन्तरं क्वचिदाहशब्दस्य पाठो दृश्यते स चाशुद्ध एव लक्ष्यते । 'तन्तुसंयोगे'त्यादि (२७८-१०), तन्तुसंयोगा असमवायिन इति योगः, पटस्येति गम्यते, हेतुमाह-पटाख्यं यत्कार्यरूपं तन्त्वपेक्षया द्रव्यान्तरं तस्मादूरवर्तित्वाद्, एतदपि कुत इत्याह-कारणं यत्तन्तुरूपं द्रव्यान्तरं च तत् पटापेक्षया, तद्धर्मत्वात्संयोगानां, यो ह्यन्यधर्मः सोऽन्यस्य दूरत एव भवति, संयोगाश्च व्यादितन्तुमीलनरूपास्तन्तुधर्मत्वात्सटाख्यकार्यस्य दूरवर्तिन इत्यसमवायिकारणरूपाः। 'निर्वयं चेत्यादिकारिका (२७८-१७), अस्या व्याख्या-निर्वर्त्य विकार्य प्राप्यं वा यथाक्रमं ओदनकाष्ठभास्करादिकं वस्तु क्रियाफलं 'कर्तुरीप्सितं' (पा-१-४-४९) क्रियाविषयत्वेनेष्टमित्यर्थः तत्कर्म भवतीति योगः, कथम्भूतं ?-दृष्टादृष्टसंस्कारं निर्वत्यै विकार्ये वा कटादिकर्मणि शलाकारचनादिः कश्चिद् दृश्यते संस्कारो न प्राप्ये आदित्यं पश्यतीत्यादाविति तद्दष्टादृष्टसंस्कार, अनया च कारिकया निर्वर्तनादिक्रियाविषयत्वेनेष्टमेव कम्म
॥३९॥ भवतीति प्रतिपादितमिति प्रकृते उपन्यस्ता । 'तथा सम्प्रदानमित्यादि (२७८-१८), कुम्भकारादिना निष्पद्यमा
द्रव्यान्तरं तस्मादरसोऽन्यस्य दूरख वयस्यादिकारिका (२०६पा-४४-४९)
Jain Educational
For Private
Personal Use Only
