________________
आव० हारिक टीप्पणं
पक्रमः
॥३८॥
कभावेषु द्रष्टव्याः,'बीतयं सेसे'त्ति शेषे-क्षायोपश मिकपारिणामिकभावद्वये द्वितीयवर्जास्त्रयस्त्रयोभङ्गा भवन्ति,एतेषांभङ्गानां
अद्धाकालो विषयमाह-'भवमिच्छे'त्यादि (२७६-८), अयमत्र भावार्थः-इह सादिःसपर्यवसान इति प्रथमो भङ्गः सादिरपर्यवसान इति द्वितीयःअनादिः सपर्यवसान इति तृतीयः अनादिरपर्यवसान इति चतुर्थः, तत्र द्वितीयं वर्जयित्वा शेषास्त्रय औदयिके भवन्ति, एतेषां च विषयः प्रथमभङ्गस्य भवोनारकादिः, शेषभङ्गद्वयस्य तु वृत्तिकारोक्तनीत्या विषयो मिथ्यात्वं, औपशमिके तु व्यादिभि. वर्जितैराद्य एवावशिष्यते, तस्य च विषयः सम्यक्त्वं, क्षायिकस्य तु व्यादिभिर्वर्जितैराद्यभङ्गद्वयमवशिष्यते, तयोश्च यथासङ्ख्यं वृत्तिकृदुक्तनीत्या चरणं सम्यक्त्वं च विषयः, क्षायोपशमिके तु द्वितीयवर्जास्त्रयो भङ्गाभवन्ति, तत्र प्रथमभङ्गस्य चत्वारि ज्ञानानि विषयः शेषभङ्गद्वयस्योक्तनीत्या 'इयर'त्ति अज्ञानं विषयः, पारिणामिके तु द्वितीयवर्जास्त्रयो भङ्गाः, तेषां यथा-12 सवयं परमाण्वादयो भव्यत्वं च विषय इति गाथार्थः। तस्याद्धाकालखरूपत्वादिति (२७६-१३), प्रमाणकालो हि दिवसरात्रिलक्षणोऽद्धापर्याय एव पर्यायश्च भाव एवेति भावार्थः । 'गतं मूलद्वारगार्थे'त्यादि (२७६-२१), ननु है
'पंथं किर देसित्ता'इत्यादिना यावद्गणधरवक्तव्यता समाप्ता तावन्महावीरलक्षणस्य गणधरलक्षणस्य च द्रव्यस्य मिथ्यादत्वादिभ्यो निर्गमं प्रतिपादयता द्रव्यनिर्गमः समर्थितो भवति, क्षेत्रकालभावरूपस्तु निर्गमोऽद्याप्यव्याख्यात एव, ततश्च18
तस्मिन् तृतीये द्वारेऽसमाप्ते किमिति 'उद्देसे निसे य निग्गमे त्यादिमूलद्वारगाथायाश्चतुर्थपञ्चमद्वाररूपी क्षेत्रकाली व्याख्यातावित्याशङ्कयाह-'इह च क्षेत्रकाले'त्यादि, क निर्गमाङ्गता क्षेत्रादीनां व्याख्यातेति चेदुच्यते-"नामं ठवणा
४.॥३८॥ दविए खेत्ते काले तहेव भावे अ । एसो उ निग्गमस्सा निक्खेवो छबिहो होइ” (१४५ )त्ति अस्यां गाथायां, अयं चात्र
ACCORRECEER
Jain Education
For Privale & Personal use only
Sr.jainelibrary.org
