________________
आव०
हारि० टीप्पण
॥ ३० ॥
Jain Education lit
ल्यत्वस्य निमित्ती भवति ?, नं ह्यात्मना अन्यथाभूतं वस्तु अन्यथाभूतं विज्ञानं जनयति, नीलवस्तुनि पीतज्ञानप्रसक्तेरिति भावार्थः, नाप्यत्यन्त साहसपरैरक्षिणी निमील्येदमभिधानीयं - आलयज्ञानं स्वलक्षणादन्यत्किञ्चिदुत्पत्स्यते ततोऽपि पारम्पर्येण तुल्यबुद्धिगतं तुल्यत्वं सामान्यमिति, कुत इत्याह- 'स्वलक्षणे त्यादि ( २४७ - १२ ), सुगमं किञ्च यः प्रागालयज्ञानस्य | शक्तिपरिपाकोऽभिहितः सोऽपि बाह्यनीलाद्यर्थमन्तरेण नोपपद्यते, निबन्धनाभावात्, अन्यथा सर्वदा शक्तिपरिपाकप्रसङ्गात्, एतदेवाह - 'बाह्येत्यादि ( २४७ - १३ ), किच- आलयज्ञानस्य याः पूर्वं शक्तयोऽभिहिताः ता अपि भेदाभेदैविकल्प्यमाना न सत्तामनुबन्धन्ति, एतदाह - 'किञ्चालये' त्यादि ( २४७ - १४ ), सर्वैकत्वे शक्तीनां यथा पीतादिप्रतिभासहेतुता न भवति तथा प्रयोगेण दर्शयति- 'नील विज्ञाने त्यादि, 'न तद्धर्मे ति ( २४७ - १५ ), न नीलविज्ञानजननधम्र्मेत्यर्थः, शक्त्यन्तरस्वात्मवदिति, यथा शक्त्यन्तरं - पीतादिविज्ञानजननशक्तिलक्षणं नीलविज्ञानं न जनयति तथा नीलविज्ञानजननशक्तिरपि न तज्जनयेत्, पीतादिशक्त्यन्तररूपत्वात्तस्याः अथ पीतादिविज्ञानशक्तयो नीलविज्ञानशक्तिरूपा| स्तर्हि विपर्ययः स्वबुद्ध्या भावनीयः । 'बाह्योऽर्थः केन वार्यत इति ( २४७ - १७), अयमभिप्रायो - यद्यालयविज्ञानाद्व्यतिरिक्ता वस्तुसत्यः शक्तयोऽभ्युपगम्यन्ते तर्हि गतो ज्ञानाद्वैतवाद इत्यर्था अपि किन्नाभ्युपेयन्त इति, 'एव' मित्याद्युपसंहारः । ननु च ' तदाभासज्ञानोत्पत्ते' रित्यत्र तुल्यरूपपरमाण्वाकारज्ञानोत्पत्तेः परमाणूनां तुल्यरूपग्रहणमित्ययमर्थोऽभिप्रेतः, स च न युक्तः, अर्थाकारस्यैव विज्ञाने विकल्पाभ्यामनुपपत्तेः तथाहि - नीले वस्तुनि पुरो दृश्यमाने योऽयं ज्ञाने नीलाकारो भवद्भिर्गीयते स किं तस्मान्नीलवस्तुनो भिन्नोऽभिन्नो वेति वक्तव्यं, यदि भिन्नस्तर्हि न नीलवस्तुपरिच्छेदो, न हि ततो
For Private & Personal Use Only
गणधरवकव्यता
॥ ३० ॥
jainelibrary.org
